Το σλάβικο τοπωνύμιο Σουβάλα, συνδεδεμένο με πηγές ή σημεία συγκέντρωσης νερού είναι διαδεδομένο στον ελλαδικό χώρο. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις
-στην Αίγινα: το χωριό Σουβάλα και οι διάσπαρτες παραδοσιακές, επιφανειακές πέτρινες δεξαμενές, σκαμμένες στο βράχο ή χτισμένες με στεγανό κονίαμα,
-ο οικισμός Μαυροσουβάλα (σήμερα Αγ. Βαρβάρα) Ωρωπού όπου βρίσκεται μια από τις τρεις φυσικές λίμνες τής Αττικής (οι άλλες είναι η λίμνη Βουλιαγμένης και η Ρειτών (σήμερα Κουμουνδούρου),
-το ομώνυμο χωριό στη Φωκίδα (μετά το 1927 γνωστό ως Βαθύκοιλο),
-τα χωριά Σουβάλα και Άνω Σουβάλα στις βόρειες παρυφές τού Παρνασσού, επίσης στη Φωκίδα, (σήμερα Πολύδροσος και Άνω Πολύδροσος),
-η ορεινή τοποθεσία και πεζοπορικός προορισμός «Σουβάλα Μανώλη» στο Πήλιο
-η ομώνυμη παραθαλάσσια συνοικία στη Χαλκίδα όπου βρίσκεται το Κόκκινο Σπίτι κ.α.
Στο παρόν παρουσιάζονται εικόνες από την πεζοπορική εκδήλωση που οργάνωσε η Περιπατητική Ομάδα Υμηττού στον Πολύδροσο Παρνασσού στη Φωκίδα την Κυριακή 15 Νοέμβρη 2026.
Η κυκλική πορεία που ακολουθήθηκε δεν παρουσίαζε κάποια ιδιαίτερη δυσκολία. Η διαδρομή αρχικά κινήθηκε στο ανηφορικό τμήμα τού ορειβατικού μονοπατιού 22, από τον Πολύδροσο μέχρι τον Άνω Πολύδροσο, και από εκεί κατέβασμα στο περίφημο φαράγγι των Μανταμιών. Συνολικά γύρω στα 10 χλμ. διαδρομή με υψομετρική διαφορά περί τα 450 μ.
Ακολουθούνε λίγες εικόνες από τη διαδρομή:
Στις 5 Ιούλη 1977, ο 27χρονος αεροπόρος Χρήστος Πάντος, από τον Πολύδροσο, σκοτώθηκε εκτελώντας διατεταγμένη υπηρεσία καθώς το Mirage F1C που οδηγούσε συντρίφτηκε στην Γκιώνα. Προς τιμή του έχει τοποθετηθεί στο χωριό το κάτωθι αποσυρμένο Mirage F1C:
-από το ορειβατικό μονοπάτι 22:
Στη θέση 38°38’02’’N 22°32’47’’E, μες στο ελατοδάσος, ένα παλιό παραδοσιακό ασβεστοκάμινο, το οποίο φαίνεται ότι λειτούργησε μέχρι τα μέσα του 20ου αι.
---
-από το φαράγγι των Μανταμιών με την παρατήρηση ότι οι εικόνες που ακολουθούν από το φαράγγι είναι του Δημήτρη Μανιού διότι φτάνοντας στο πάνω σημείο τής διαδρομής, κοντά στον Άνω Πολύδροσο, λόγω προσωπικού προβλήματος που προέκυψε αναγκάστηκα να σταματήσω και να επιστρέψω κάτω οδικώς με ταξί.
Στο φαράγγι των Μανταμιών, παλαιότερα λεγόταν Παλιοχώρι ή Παλιόμυλος, φαίνεται ότι μετακινήθηκαν κάτοικοι από την παραπλήσια αρχαία πόλη Λίλαια όταν αυτή παράκμασε (σ.σ. επρόκειτο για αρχαία πόλη που αναφέρεται και στον Όμηρο. Καταστράφηκε το 346 π.Χ. από τον Φίλιππο Β’ αλλά αργότερα ξαναχτίστηκε).
Το όνομα Μαντάμια το οφείλει στους μύλους και τις νεροτριβές που φιλοξενούσε καθώς κατεβάζει νερό όλο το χρόνο λόγω των πολλών πηγών που βρίσκονται σε αυτό ενώ στη ροή του σχηματίζονται και δύο καταρράκτες. Το 1924, από τους αδελφούς Αδαμόπουλους, κατασκευάστηκε φράγμα και υδροηλεκτρικό εργοστάσιο, ένα από τα πρώτα στον ελλαδικό χώρο. Λειτούργησε μέχρι το 1950 και σταμάτησε τη λειτουργία του όταν η παραγωγή και διανομή τού ηλεκτρικού ρεύματος πέρασε σε δημόσιο έλεγχο, με την ίδρυση τής ΔΕΗ. Όπως μάς είπε ο οδηγός, οι κάτοικοι τής Σουβάλας λέγανε τότε ότι αυτοί έχουνε ρεύμα ενώ στη Λαμία λυχνάρια (σ.σ. μέχρι το 1943 οι νομοί Φωκίδας και Φθιώτιδας αποτελούσαν έναν ενιαίο νομό με πρωτεύουσα τη Λαμία).
Θα πρέπει επίσης να αναφερθεί ότι η περιοχή γνώρισε στη νεότερη ιστορία, την 1η Αυγούστου 1870, έναν καταστροφικό σεισμό, περί τα 6,8 βαθμούς τής κλίμακας Ρίχτερ, ο οποίος είχε επίκεντρο στο νότιο Παρνασσό, κοντά στην Αράχοβα και άφησε 117 νεκρούς, 380 τραυματίες ενώ γκρεμιστήκανε 2.000 σπίτια στην ευρύτερη περιοχή. Μέχρι τότε η Άνω Σουβάλα ήτανε το κύριο χωριό, στην περιοχή τού σημερινού Πολύδροσου. Επειδή όμως ισοπεδώθηκε, από τον ανωτέρω σεισμό, οι περισσότεροι κάτοικοι κατεβήκανε χαμηλότερα και χτίσανε τη Σουβάλα, το σημερινό Πολύδροσο.
Επιστρέφοντας περάσαμε πρώτα από τη Γραβιά, στη βόρεια είσοδο τού περάσματος προς την Άμφισσα, μεταξύ Παρνασσού και Γκιώνας.
Το Μνημείο τού Οδυσσέα Ανδρούτσου, στο σημείο που υπήρχε το περίφημο Χάνι τής Γραβιάς και έλαβε χώρα η ιστορική μάχη τής 8ης Μάη 1821, όπου ο Ανδρούτσος με 120 επαναστατημένους αγωνιστές σταματήσανε τον αποτελούμενο από 8.000 πεζούς και 1.000 ιππείς στρατό τού Ομέρ Βρυώνη, ο οποίος επιχειρούσε να κατέβει το πέρασμα προς Άμφισσα και από εκεί Πελοπόννησο. Μάχη καθοριστική για τον Αγώνα αφού αν πέρναγε ο οθωμανικός στρατός η μάχη στο Βαλτέτσι πιθανόν να μην είχε κερδηθεί. Οι απώλειες των επαναστατημένων αγωνιστών ανερχόντουσαν σε έξι άτομα και αυτών την επόμενη μέρα, όταν το ξημέρωμα επιχειρήσανε και πέτυχαν έξοδο, μέσα από το στρατόπεδο των Οθωμανών (οι οποίοι είχαν απώλειες 300 στρατιωτών και πολλών εκατοντάδων τραυματισμένων), καθώς ο Ομέρ Βρυώνης έφερνε κανόνια από τη Λαμία για να καταστρέψει το Χάνι. Όταν το κατέστρεψε ήταν ήδη αργά για την εκστρατεία του.
Οι τρεις εικόνες που ακολουθούν είναι από ένα ορεινό χειμερινό αμπέλι στη Γραβιά όπου τα αμπέλια γειτονεύουνε με τα έλατα:
























Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σχόλια