Το παρόν είναι το δεύτερο μέρος για την αρχαία Αιγείρα.
Νοτιοδυτικά τής θέσης «Παλιόκαστρο» όπου βρίσκεται το αρχαίο Θέατρο Αιγείρας, στην κορυφή τού λόφου, βρίσκονται ερείπια μυκηναϊκής ακρόπολης, εικόνες από την οποία παρουσιάζονται στο παρόν.
Προτού όμως τις εικόνες ας δούμε λίγα στοιχεία, ενδεικτικά από το διαδίκτυο, για την Αιγείρα.
Από την el.wikipedia.org:
Η Αιγείρα (αρχ. Αιγείρα ή Αίγειρα) είναι παραλιακό χωριό, ουσιαστικά κωμόπολη, στα ανατολικά του νομού Αχαΐας και στα όρια με το νομό Κορινθίας. Από το 1999 έως το 2010 ήταν πρωτεύουσα του ομώνυμου δήμου. Μετά το 2011 ανήκει διοικητικά στο νεοπαγή Δήμο Αιγιαλείας. Είναι έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας και δημοτικής ενότητας. Η τοπική κοινότητα Αιγείρας είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός πεδινός οικισμός, με έκταση 4,085 χμ² (2011). Το 2021 είχε πληθυσμό 1.309 κατοίκων. Απέχει 26 χλμ. από το Αίγιο, 55 χλμ. από την Κόρινθο και 55 χλμ. από την Πάτρα.
Αρχαία Ιστορία
Η Αίγειρα ή Αίγιρα είναι αρχαία πόλη της Αχαΐας (με επίνειο που λεγόταν επίσης Αίγειρα) και βρίσκεται πλησίον στη βορειότερη άκρη του όρους Ευρωστίνης, δηλαδή στα σύνορα μεταξύ Κορινθίας και Αιγιαλείας και ακριβέστερα στη σημερινή θέση Παλαιόκαστρο, όπου βρέθηκαν ίχνη αρχαίων ερειπίων. Επίσης, τα ερείπια του λιμανιού της Αίγειρας έχουν βρεθεί στα Μαύρα Λιθάρια (σ.σ. εικόνες από το αρχαίο λιμάνι στα Μαύρα Λιθάρια είχανε παρουσιαστεί στο παρόν ιστολόγιο πριν από 7 περίπου χρόνια) .
Πρώτος ερευνητής (1836) υπήρξε ο Ουίλλιαμ Μάρτιν Ληκ, Άγγλος αρχαιολόγος του περασμένου αιώνα. Άλλος αρχαιολόγος, ο Αυστριακός Όττο Βάλτερ, έχοντας ως οδηγό το βιβλίο Αχαϊκά από το έργο Ελλάδος περιήγησις του Παυσανία (κεφ. 26, παρ. 4), ανακάλυψε τα θεμέλια μικρού ναού του Διός, καθώς και την κεφαλή του καθήμενου αγάλματος του θεού, που βρίσκεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας (1916-25).
Τη μεγάλη εκπολιτιστική και εμπορική ακμή της Αίγειρας μαρτυρούν πολλά μνημεία, που περιγράφονται από τον Παυσανία το 2o αιώνα π.Χ. Χαρακτηριστικότερο μνημείο ήταν το άγαλμα της θεάς Τύχης, που κρατούσε με το ένα χέρι το κέρας της Αμάλθειας και με το άλλο χέρι το φτερωτό Έρωτα. Ο συμβολισμός του μνημείου έγκειται στο γεγονός ότι η ανάπτυξη του ερωτικού συναισθήματος ευνοείται από την άνεση και την καλοζωία.
Σύμφωνα με βάσιμες υποθέσεις η Αίγειρα ταυτίζεται με την ομηρική πόλη «Υπερησίη», ενώ η μετονομασία της έλαβε χώρα στις αρχές του 7ου αιώνα π.X.. Κατά μία παράδοση, η Υπερησίη μετονομάσθηκε σε Αίγειρα, επειδή καλυπτόταν με δάση δένδρων αιγείρου, δηλαδή, του δέντρου «λεύκα».
Άλλη παράδοση αναφέρει ότι στον πόλεμο μεταξύ της Υπερησίης και της Σικυώνας, οι κάτοικοι της Υπερησίης, που ήταν σε μειονεκτική θέση επινόησαν το ακόλουθο τέχνασμα. Μάζεψαν τις «αίγες» της περιοχής και στα κεφάλια τους τοποθέτησαν δάδες, που τις άναψαν τη νύχτα. Οι Σικυώνιοι νόμισαν ότι τους επιτίθενται πολυπληθή στρατεύματα και έλυσαν αμέσως την πολιορκία. Τότε, οι κάτοικοι της Υπερησίης ονόμασαν την πόλη Αίγειρα, προς τιμή των αιγών.
Υπάρχει, βέβαια, και μια άλλη εκδοχή για την προέλευση του ονόματος της αρχαίας Αιγείρας. Στο βιβλίο του Νικόλαου Παπανδρεάδη με τίτλο Ιστορία και Λαογραφία της Ζαχόλης γίνεται αναφορά στο όνομα του Αίγειρου, ενός ευγενή από την Πάτρα, ο οποίος αφού την κατέλαβε, έγινε βασιλιάς και της έδωσε το όνομά του. Στο χώρο που βόσκησε η καλύτερη από τις αίγες ιδρύθηκε το ιερό της Αγροτέρας Αρτέμιδος και τα αναφερόμενα μνημεία από τον Παυσανία (σ.σ. O Παυσανίας πάντως, και αυτό είναι παράξενο, δεν κάνει αναφορά στο αρχαίο θέατρο, το οποίο υπήρχε όταν αυτός επισκέφτηκε την περιοχή.).
Παρά την προηγούμενη παράδοση, η επικρατέστερη εκδοχή της ονοματοθεσίας της Αίγειρας αναφέρει ότι η σημασία της ρίζας μαρτυρά ότι επρόκειτο για πόλη που βρισκόταν σε περιοχή με άφθονα νερά. Το τωρινό όνομα δόθηκε, όταν ακόμα οι Ίωνες ήταν εγκατεστημένοι στην περιοχή. Κατά την 23η Ολυμπιάδα, το 688 π.Χ., ολυμπιονίκης στο αγώνισμα του σταδίου ήταν ο Ικάριος (ή Ίκαρος) ο Υπηρεσιεύς. Κατά την 126η Ολυμπιάδα, το 272 π.Χ., ολυμπιονίκης στο αγώνισμα της πάλης παίδων ήταν ο Κρατίνος ο Αιγειράτης, τα ονόματα των οποίων έχουν δοθεί σε οδούς της παραλιακής κοινότητας.
Η καταστροφή της πόλης συντελέσθηκε σε άγνωστη χρονική περίοδο και πιθανό μετά από πλημμύρα.
Αρχαίο Θέατρο της Αίγειρας
Τον Αύγουστο του 1972, μετά από διακοπή 45 ετών, άρχισαν οι ανασκαφές στα ερείπια της αρχαίας Αίγειρας από το Βίλχελμ Άλτσινγκερ και το Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Αθήνας. Οι ανασκαφές έγιναν σε τέσσερα σημεία, στο χώρο της Ακρόπολης, το αρχαίο θέατρο, στα ερείπια του Ναού του Δία και στο χώρο μεταξύ του θεάτρου και του Ναού του Δία.
Στο χώρο της Ακρόπολης βρέθηκαν αρχαία κτίσματα και πολυάριθμα όστρακα, που χρονολογούνται από τη Μυκηναϊκή περίοδο μέχρι τους Ρωμαϊκούς χρόνους. Επίσης, αποκαλύφθηκε τμήμα του θεάτρου με τις κερκίδες του, που είναι λαξευμένες σε επικλινή βράχο. Στο χώρο του θεάτρου ανοίχθηκαν δύο μεγάλες τομές, μέσα στις οποίες διαφαίνονται αρχαία κτίσματα.
Πλησίον του θεάτρου αποκαλύφθηκε αρχαίο κτίσμα στη δεξιά πλευρά του οποίου και σε όλο το μήκος του υπάρχουν λαξευμένοι λάκκοι, που μοιάζουν με ποτίστρες ζώων. Βορειοδυτικά του θεάτρου αποκαλύφθηκε κεραμικός κλίβανος και περισυλλέγησαν αγγεία, πολλά από τα οποία χρονολογούνται στη Γεωμετρική περίοδο. Επίσης, βρέθηκαν τμήματα σίμης με έντονο χρωματισμό, σπασμένα πήλινα πιάτα και όστρακα. Στη δεξιά πλευρά του κλιβάνου βρέθηκε αγωγός νερού. Δυτικά του θεάτρου αποκαλύφθηκε μωσαϊκό από χαλίκια ποταμού με διάφορες παραστάσεις. Επίσης, πλησίον του μωσαϊκού βρέθηκε κιονόκρανο ιωνικού ρυθμού και πολύ αρχιτεκτονικό υλικό, που ανήκε στο Ναό του Δία.
…και από την ιστοσελίδα τής archaiologia.gr.
Αιγείρα: Η εξέλιξη ενός προϊστορικού κέντρου στην Ανατολική ΑχαΐαΟμιλία, του δρος Walter R. Gauss
Η Αιγείρα κατέχει μία ιδιαίτερα οχυρή θέση, στην κορυφή απόκρημνου λόφου που επιστέφεται από ακρόπολη, πολύ κοντά στον Κορινθιακό κόλπο. H ακρόπολη αυτή ήταν το κέντρο ενός προϊστορικού οικισμού και ενός ιερού, από τους ύστερους γεωμετρικούς χρόνους και εξής. Η κατοίκηση της Αιγείρας ξεκινά στη Μέση Νεολιθική περίοδο και καλύπτει, με ενδιάμεσα κενά, όλη τη διάρκεια της Εποχής του Χαλκού και την Πρώιμη Εποχή του Σιδήρου.
«Αιγείρα: Η εξέλιξη ενός προϊστορικού κέντρου στην Ανατολική Αχαΐα» («Aigeira: The Development of a Prehistoric Centre in Eastern Achaia») είναι ο τίτλος ομιλίας του δρος Walter R. Gauss (Αυστριακό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Αθηνών) η οποία διοργανώνεται στο πλαίσιο του Μυκηναϊκού Σεμιναρίου.
Στην ομιλία του ο δρ Gauss θα δώσει μια συνολική εικόνα της ιστορίας της θέσης από τη Νεολιθική εποχή μέχρι τις ύστατες φάσεις της Ύστερης Εποχής του Χαλκού, με έμφαση στην έρευνα και τις ανασκαφές που αφορούν την μυκηναϊκή εποχή και πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2011 και 2016.
«Ήδη οι ανασκαφές της δεκαετίας του 1970 και του 1980 είχαν κάνει φανερή τη σημασία της θέσης στην Πρώιμη και κυρίως στην Ύστερη Εποχή του Χαλκού» αναφέρει σχετικά ο δρ Gauss. «Οι ανασκαφές κατά το διάστημα 2011-2016 ανέδειξαν τη σημασία της κατά τις τελευταίες ιδίως φάσεις της Εποχής του Χαλκού. Κατάλοιπα ενός συμπαγούς τείχους, τμήματα του οποίου είχαν έλθει στο φως τη δεκαετία του 1970, αποκαλύφθηκαν στην ανατολική και νοτιανατολική πλαγιά της ακρόπολης και χρονολογήθηκαν στην ΥΕΙΙΙΓ μέση – ΥΕΙΙΙΓ ύστερη περίοδο. Αυτή η χρονολόγηση τοποθετεί την Αιγείρα ανάμεσα στις ελάχιστες θέσεις στις οποίες κτίζονται τείχη σε μία τόσο όψιμη περίοδο, έργο επίπονο, που προϋπέθετε την ύπαρξη κάποιας ιεραρχίας, οργάνωσης, εξειδίκευσης και κινητοποίησης ανθρώπινου δυναμικού από ευρέα στρώματα του πληθυσμού.
»Επιπλέον, οι πρόσφατες ανασκαφές απέδωσαν για πρώτη φορά αναμφισβήτητα στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη μετανακτορικού οικισμού στο χαμηλότερο πλάτωμα. Εδώ στρωματογραφημένες αποθέσεις πάχους άνω των δύο μέτρων κατά τόπους έκαναν δυνατή τη λεπτομερή παρακολούθηση της ΥΕΙΙΙΓ κεραμικής ακολουθίας. Από αυτή την άποψη, η πιο εντυπωσιακή ενδεχομένως διαπίστωση είναι η ύπαρξη ποικίλων κεραμικών παραδόσεων και κυρίως η χρήση της τεχνικής της κουλούρας για την κατασκευή αγγείων πολλών τυπικών σχημάτων. Η προκαταρκτική μελέτη της στρωματογραφικής και κεραμικής ακολουθίας από τον οικισμό στα χαμηλότερα άνδηρα υποδεικνύει παρόμοια, αν όχι παράλληλη, εξέλιξη με αυτή της ακρόπολης.
»Τα αποτελέσματα των νεότερων ανασκαφών σε συνδυασμό με τη μελέτη των ευρημάτων της δεκαετίας του 1970 και της γεωφυσικής έρευνας οδηγούν τεκμηριωμένα στο συμπέρασμα ότι η ΥΕΙΙΙΓ Αιγείρα ήταν ένας σημαντικός οικισμός έκτασης 12 στρεμμάτων, του οποίου η ακρόπολη αποτελούσε το κέντρο» καταλήγει ο ομιλητής.
Η άνοδος στην κορυφή τού λόφου, στα 409 μ., γίνεται από το νοτιοανατολικό άκρο τού λόφου – υπάρχει και ενημερωτική πινακίδα – από σημείο που βρίσκονται ερείπια κτιρίων νεώτερων χρόνων ή λίγο παλαιότερα και κάποια τού 20ου αι. Ειδικότερα για ένα από αυτά θα γίνει αναφορά στο τέλος τού παρόντος. Είναι το σημείο που ο λόφος ενώνεται μέσω αυχένα με τους ορεινούς όγκους ανατολικά και νοτιοανατολικά του, πάνω στον οποίο συνεχίζει ο δρόμος προς Αίγες Αχαΐας ή Ροζενά Κορινθίας κ.λπ.:
Δίπλα στα ερείπια μια δεξαμενή νερού, πέτρινη με κεραμοτεμάχια. Η συγκεκριμένη είναι κατά πάσα πιθανότητα κατασκευή των μεσαιωνικών ή των ύστερων βυζαντινών χρόνων. Εξάλλου η κατοίκιση τής περιοχής δεν διακόπηκε ποτέ οριστικά.:
Ανεβαίνοντας προς την μυκηναϊκή ακρόπολη, με την εξαιρετική θέα!:
Ακολουθούν εικόνες από το δεξιό ύψωμα, της προηγούμενης εικόνας.:
Στην επόμενη το πέρασμα – μονοπάτι προς τα ερείπια τού μυκηναϊκού οικισμού κάτω από την κορυφή, σε έκταση 12 περίπου στρεμμάτων.:
Οι επόμενες από το αριστερό ύψωμα με τα ερείπια των μυκηναϊκών αλλά και νεότερων χρόνων.:
Στην επόμενη, τα ερείπια τού μυκηναϊκού οικισμού ενώ μεταξύ άλλων διακρίνεται και η σημερινή παραθαλάσσια πόλη Αιγείρα.:
Κατεβαίνοντας πρόσεξα προς τα νότια, πάνω στον αυχένα, ερείπια οικίας, της σύγχρονης εποχής, πάνω σε αρχαίο τείχος. Μόνο που φτάνοντας διαπίστωσα ότι πρόκειται για μεσαιωνικό ή λίγο παλαιότερο (σ.σ. έχει ενσωματωμένα κεραμικά) υδραύλακα! Μπορεί (βλέπε ανωτέρω) το όνομα Αιγείρα να σχετίζεται με τα πολλά νερά τής ευρύτερης περιοχής, αλλά είναι σίγουρο ότι ψηλά στο λόφο το νερό μόνο προσιτό δεν θα ήτανε και ο αυχένας πρόσφερε ιδανικό έδαφος να περάσει υδραύλακας που θα έφερνε νερό από πηγές στους ανατολικούς και νοτιοανατολικούς ορεινούς όγκους.:
