[στο λόφο Φασκομηλιά στη Βουλιαγμένη, 13.03.2026]

Εικόνες από το λόφο Φασκομηλιά (εφεξής λόφο), στο νοτιότερο άκρο τού Υμηττού, προτού το Σαρωνικό κόλπο, που βρίσκεται μεταξύ Βουλιαγμένης και Βάρκιζας και φιλοξενεί την ομορφότερη δολίνη στον ελλαδικό χώρο, τη Λίμνη Βουλιαγμένης, έχουνε κατ’ επανάληψη παρουσιαστεί στο παρόν ιστολόγιο. Σε αντίθεση όμως με τις προηγούμενες φορές, που οι πεζοπορίες στο λόφο γίνανε πρωινές ώρες, η παρούσα έγινε απόγευμα και μάλιστα με σκοπό να βρεθώ εκεί την ώρα τής δύσης καθώς το ηλιοβασίλεμα από το λόφο, όταν το επιτρέπει ο καιρός, είναι από τα ωραιότερα στην αττική. Μάλιστα από το χώρο στάθμευσης, στο τέλος τής μικρής οδού Αργοναυτών, από όπου ξεκινά χωματόδρομος (σ.σ. είναι κλειστός για τα οχήματα με μπάρα), μεταξύ των ημερομηνιών αφενός 3 Μάρτη και 13 Απρίλη αφετέρου 27 Αυγούστου και 10 Οκτώβρη ο ήλιος δύει στο βάθος μεταξύ των νησιών Αίγινας και Σαλαμίνας, ήτοι στην περιοχή τής νοτιοανατολικής Κορινθίας μεταξύ των παραλιακών οικισμών Πευκάλι ή Αμόνι και Κόρφου, ανατολικά τού Σοφικού. Στις υπόλοιπες ημερομηνίες δύει αφενός από 11 Οκτώβρη μέχρι 2 Μάρτη στην Αίγινα αφετέρου από 14 Απρίλη μέχρι 26 Αυγούστου στη Σαλαμίνα (σ.σ. οι ημερομηνίες ποικίλουν ανάλογα και με το σημείο παρατήρησης στο λόφο).

Ακολουθούνε λίγες εικόνες από το λιόγερμα στο λόφο με τον ήλιο να χάνεται στα σύννεφα τού ορίζοντα πίσω από τις ακτές τής νοτιοανατολικής Κορινθίας.  

Οι φραγκοσυκιές (σ.σ. όπως έχει αναφερθεί και παλαιότερα στο παρόν ιστολόγιο, η φραγκοσυκιά, προέρχεται από το σημερινό Μεξικό και στον ελλαδικό χώρο την έφεραν οι ενετοί γιατί δεν καίγεται ούτε περνιέται εύκολα και τις φυτεύανε γύρω από τα κάστρα τους για προστασία) έχουνε πλέον γίνει σημαντικό μέρος της χλωρίδας στο λόφο:

Στην επόμενη, σε πρώτο πλάνο η νησίδα Άρτεμις, πίσω της η νησίδα Απόλλων και στο βάθος οι νησίδες Ποθητό και Ποθητάκι,  νοτιοανατολικά τού λόφου:

Στις δύο επόμενες, ο λόφος Ξερόχαβος:

Στις δύο επόμενες η Βάρκιζα:

Οι επόμενες από το λιόγερμα: 

Γιώργος Μαρίνος

Ο Γιώργος Μαρίνος δεν είχε αυτή τη φωνή που συναντάμε σε έναν κορυφαίο τραγουδιστή ούτε την υποκριτική ικανότητα ενός τεράστιου ηθοποιού, αλλά είχε αυτήν την καλλιτεχνική εκφραστική, με το σώμα του και τη φωνή του, πληρότητα και ειλικρίνεια που τον είχανε φέρει στην κορυφή τής τέχνης που υπηρετούσε: του διασκεδαστή, αλλά όχι με την έννοια τού γλεντοκόπου αλλά τού ψυχαγωγού (<ψυχή και άγω), που βεβαίως δεν έχει σχέση με τον όρο showman, κάποιου δηλαδή που παρουσιάζει ένα σόου.

Στην ουσία, στον ελλαδικό χώρο, μόνον ο Γιώργος Μαρίνος και ο Τζίμης Πανούσης – με τον οποίο μάλιστα είχανε συναντηθεί καλλιτεχνικά στην εξαιρετική Ταινία «Ηνίοχος» τού Αλέξη Δαμιανού – πληρούσαν αυτόν τον τίτλο, του καλλιτέχνη διασκεδαστή. Ο καθένας από το μετερίζι του. Με τις μεγάλες και τις μικρότερες καλλιτεχνικά στιγμές τους. 

Ως ελάχιστο φόρο τιμής στον πρόσφατα χαμένο Γιώργο Μαρίνο, επέλεξα τρία τραγούδια που είπε, τα οποία νομίζω εκφράζουνε περισσότερο την προσωπικότητά του και αυτό που ήθελε να πει και περάσει:

Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών 

Παίρνετε μια ντουζίνα τανκς ένα μυστρί και μία πλάκα

Κι αφού ξορκίσετε τον Μαρξ θεμελιώνετε ατάκα

Διαλέγετε ένα πτηνό ει δυνατόν με δυο κεφάλια

Το στήνετε στον Υμηττό με τα φτερά του σαν βεντάλια

Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών

Άνευ βουλής και εκλογών

Έτσι τα έθνη μόνο ζουν

Ταρατατζούμ ταρατατζούμ ταρατατζούμ

Βάζετε για πρωθυπουργό της Σαντορίνης τον ωραίο

Και δε πειράζει για μετά τ' αδίκημα είναι στιγμιαίο

Συγκέντρωσης είναι εφικτή το μάξιμουμ ενός ατόμου

Κι έτσι αποφεύγεται η ειρκτή και η εξάρθρωσης του ώμου

Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών

Άνευ βουλής και εκλογών κύριοι

Έτσι τα έθνη μόνο ζουν

Ταρατατζούμ ταρατατζούμ ταρατατζούμ

Συλλήψεις είναι αποδεκτές Τρίτη Τετάρτη και Σαββάτο

Αλλά μπορείτε κι από χθες για να τους έχετε από κάτω

Πρόσφορη μέρα για όλα αυτά μία απ' τις τόσες του Απρίλη

Αρχίζετε πρωί-πρωί και τελειώνετε το δείλι

Ελλάς Ελλήνων Χριστιανών

Άνευ βουλής και εκλογών κύριοι

Έτσι τα έθνη μόνο ζουν

Ταρατατζούμ ταρατατζούμ ταρατατζούμ

Στίχοι: Γιάννης Κακουλίδης. Μουσική: Γιώργος Κριμιζάκης

Η πίκρα σήμερα 

Η πίκρα σήμερα

δεν έχει σύνορα

κι εσύ δεν έπρεπε 

να μ’ αρνηθείς.

Κάποτ’ αλίμονο

στο μεσοχείμωνο

τον ήλιο σού `φερα 

να ζεσταθείς

Κοίτα πώς κλαίει ο ουρανός

δεν είναι πια γιορτή

έγινε τ’ όνειρο καπνός

πες μου γιατί, γιατί.

Κοίτα πώς κλαίει ο ουρανός

μα εσύ καρδιά μην κλαις

κι όταν χτυπάει ο κεραυνός,

τραγούδι εσύ να λες.

Νύχτωσε, βράδιασε,

ο κόσμος άδειασε

κρύβω το δάκρυ μου 

και καρτερώ.

Μα εσύ δεν έρχεσαι

βρέχει και βρέχεσαι

ποτήρι μού ‘δωσες, 

φαρμακερό.

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος. Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις 

Ε, και

Ήσουν χαμηλά, πήγες στα ψηλά, ε και;

Πιάστηκες γερά, κέρδισες χοντρά, ε, και;

Πήρες μερτικό σε γερή δουλειά, ε, και;

Έφαγες καλά, έκανες κοιλιά, ε, και;

Ε και τι μ’ αυτό;

Ε και τι μ’ αυτό;

Εσύ είσαι συ κι εγώ είμαι εγώ  (Χ2)

Χρόνια μπετατζής, τώρα καθεστώς, ε και;

Ήσουν ερυθρός, βγήκες δεξιός, ε και;

Άνοιξες γιαπιά, έστρωσες μπετό, ε και;

Φόρεσες σατέν με χρυσό σταυρό, ε και; 

Ε και τι μ’ αυτό;

Ε και τι μ’ αυτό;

Εσύ είσαι συ κι εγώ είμαι εγώ  (Χ4)

Στίχοι: Τάκης Καρνάτσος. Μουσική: Νίκος Δανίκας 

Αγωνία [Φρίξος Τζιόβας]

ΑΓΩΝΙΑ

Τον τελευταίο λυγμό του Γκάντι ακολουθούσε,

τα είπανε μαζί﮲ σε κάποιες λεπτομέρειες δεν ταίριαξαν.

Βρήκε την άρνηση του παγωμένου ανέμου

κι από μια λύπη,

στη σπηλιά του γδύθηκε να τη ζεστάνει.

Βρήκε την καρδιά του Γκαρθία Λόρκα

να περπατὰ μοναχική σα μια τεράστια φλόγα,

να παίζει ντέφι, να τυλίγεται πικρόν καπνό

και να ριγεί στην προσμονή μιας προδοσίας.

Μες στο πανέρι μαραθήκαν τα όνειρά του

(τα όνειρά του σαν νεκροί κοκκινολαίμηδες...)

που την ολόφωτη παλίρροιά τους προσδοκούσε!

Στα βαλτοτόπια κάλπαζε το άσπρο άλογο

-το ομιχλώδες άλογο - που φτάνει κάποτε,

τα βραδινά συνήθως, να μας πάρει στο ταξίδι.

Μα δεν τον επλησίαζε

κι αυτός εκλιπαρούσε

να τον σφραγίσει με την πύρινην οπλή του

ἢ να τον πάρει στα καπούλια του τ’ αέρινα...

Στο φρέαρ του «κακού καιρού»,

έσκυψε να αντλήσει «ύδωρ ζων»

(σκασμένη γλώσσα, χρώμα φρυγμένο,

κι αγκάθια γύρω του ασφυκτιούν!)

και το νερό, μια υποψία νερού

(χνώτο παιδιού σε κρύο τζάμι).

Καθώς τον δέρνει πυρετός

στο μέσον της περίφημης ερήμου,

οφθαλμαπάτη δεν τον καταδέχεται

για να του μουρμουρίσει τη δροσιά ενός φοίνικα.

Πόσο ζηλεύει του Βαν Γκογκ τους μεθυσμένους ήλιους.

πόσο τον έφηβο που εκρεμάσθη σε κλωνάρια του Μαΐου,

πόσο τα τζάμια που αντανακλούν

γαλάζια μακρινά βουνά που υπόσχονται

νερά που αποπνέουν ίλιγγο,

λουλούδια που θυμίζουν Κυριακή, παιδιού

εκεί στα ραντισμένα με νερό τριγύρω μέρη

που τα μαδά ένας άγγελος κρυστάλλινος!

Πηγή: Ηπειρώτικες Σελίδες (Τεύχος 5 - 1953)

Τα Τετράστιχα ν.97-98-99-100-101-102 (Quatrain XCVΙΙ-XCVIII-XCIX-C-CI-CII) από το Diwan τού Abu al-Ala al-Maarri

XCVII 

Zohair the poet sang of loveliness 

Which is the flight of things. Oh, meditate 

Upon the sorrows of our earthly state, 

For what is lovely we may not possess. 

Ο ποιητής Ζοχέρ*, τραγούδησε για την ομορφιά

Που είναι η φευγαλέα φύση των πραγμάτων. Ω, αναλογιστείτε

Πάνω στις θλίψεις τής γήινης κατάστασής μας,

Γιατί αυτό που είναι όμορφο να μην το κατέχουμε μπορεί.

XCVIII 

Heigho! the splendid air is full of wings, 

And they will take us to the – friend, be wise 

For if you navigate among the skies 

You too may reach the subterranean kings. 

Αχ! ο υπέροχος αέρας είναι γεμάτος φτερά,

Και θα μας πάνε στο – φίλε, να είσαι σοφός

Γιατί αν πλοηγηθείς στους ουρανούς

Κι εσύ μπορείς να φτάσεις στους υποχθόνιους βασιλιάδες.

XCIX 

Now fear the rose! You travel to the gloom 

Of which the roses sing and sing so fair, 

And, but for them, you'd have a certain share 

In life: your name be read upon the tomb. 

Του ρόδου το φόβο να ’χεις τώρα! Στη σκοτεινιά ταξιδεύεις εσύ

Εκεί που τραγουδούν  τα ρόδα και πόσο όμορφα τραγουδούν!,

Κι αν δεν ήταν αυτά, θα ‘χες ένα ορισμένο μερίδιο

Στη ζωή: το όνομά σου να διαβάζεται στον τάφο.

C 

There is a tower of silence, and the bell 

Moves up – another man is made to be. 

For certain years they move in company, 

But you, when fails your song do fail as well. 

Υπάρχει ένας πύργος τής σιωπής, και η καμπάνα

Κάνει χώρο – ένας άλλος άνθρωπος έγινε για να είναι.

Για κάποια χρόνια πάνε μαζί,

Αλλά εσύ, όταν αποτυγχάνεις, το τραγούδι σου αποτυγχάνει κι αυτό.

CI 

No sword will summon Death, and he will stay 

For neither helm nor shield his falling rod. 

We are the crooked alphabet of God, 

And He will read us ere he wipes away. 

Κανένα σπαθί δεν θα καλέσει τον Θάνατο, κι αυτός (για λίγο) θα μείνει

Γιατί ούτε τα ηνία κρατά ούτε προστατεύει τη ράβδο του που πέφτει.

Είμαστε το προβληματικό αλφάβητο του Θεού,

Και αφού μάς διαβάσει θα μας ξεγράψει.

CII 

How strange that we, perambulating dust, 

Should be the vessels of eternal fire, 

That such unfading passion of desire 

Should be within our fading bodies thrust.

Πόσο παράξενο που εμείς, μια περιπλανώμενη σκόνη,

Πρέπει να είμαστε τα δοχεία τής αιώνιας φωτιάς,

Ότι ένα τέτοιο άσβεστο τής επιθυμίας πάθος

Πρέπει να βρίσκεται μες στα ξεθωριασμένα σώματά μας χωμένο.

Πηγή: gutenberg.org.

* Ίσως αναφέρεται στον μεγάλο προ-ισλαμικό άραβα ποιητή Zuhayr bin Abī Sulmā (زهير بن أبي سلمى). 520 – 609 μ.Χ.) allpoetry.com/Zuhair, en.wikipedia.org/Zuhayr κ.λπ.

[στο λόφο Τρητό ή Χαρβάτι ή Αγιολιά στις Μυκήνες, 08.03.2026]

Ανατολικά και νοτιοανατολικά τού σημερινού χωριού Μυκήνες, το οποίο μέχρι προτού η αρχαιολογική σκαπάνη φέρει στο φως τις αρχαίες Μυκήνες λεγότανε Χαρβάτι (σλάβικης και μάλιστα κροατικής προέλευσης τοπωνύμιο που σημαίνει Κροάτης), βρίσκονται τρεις λόφοι, που δεσπόζουνε τού αργολικού κάμπου από ανατολικά, ήτοι από βόρεια προς τα νότια: ο λόφος Τρητός ή Χαρβάτι ή Αγιολιάς (804 μ. υψ.), ο λόφος Σάρα (660 μ. υψ.) και ο λόφος Εύβοια (702 μ. υψ.).

Ο λόφος Εύβοια έχει πολύ ομορφότερη θέα προς τα νότια και τον αργολικό κόλπο αλλά ο λόφος Τρητός ή Χαρβάτι ή Αγιολιάς (εφεξής Χαρβάτι) είναι ο πιο ενδιαφέρον από ιστορικής άποψης και ο πιο δύσκολος να τον ανέβει κανείς καθόσον το μονοπάτι μετά το τέλος τού χωματόδρομου είναι αρκετά επικλινές και κινείται σε σαθρό πεδίο. Το topoguide.gr έχει εντάξει τη διαδρομή προς την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι στην κατηγορία 3 (δύσκολο).

Το πρωινό τής Κυριακής 08 Μάρτη 2026, με την ορατότητα να εμποδίζεται από τη θολότητα τής ατμόσφαιρας, ανεβήκαμε στην κορυφή του, ξεκινώντας από το σημείο που ο χωματόδρομος από το χωριό Μυκήνες (σ.σ. περνά, αρχικά ως άσφαλτος, από βόρεια αφενός τού υψώματος στο οποίο βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Μυκηνών και αφετέρου λίγο μετά από μια μεγάλη στάνη με τσιμεντένια δεξαμενή νερού) συναντά το χωματόδρομο που διατρέχει τις δυτικές και νότιες παρυφές τού λόφου Χαρβάτι.

Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth.:

Ακολουθούν εικόνες από:

-το λόφο Χαρβάτι από νότια, από κοντά από το σημείο που ξεκινήσαμε:

-τη μυκηναϊκή γέφυρα, στη θέση 37°43’46’’N 22°46’23’’E:

-το χωματόδρομο προς την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι (προς τα αριστερά στην πρώτη εικόνα κατωτέρω).:

-το μονοπάτι μετά το χωματόδρομο.:

-τα ερείπια τού αρχαίου τείχους, ψηλά πια στο λόφο Χαρβάτι, δίπλα στην κορυφή, στη θέση 37°44’24’’N 22°46’14’’E:

-τα ερείπια τής μυκηναϊκής οχύρωσης, στη θέση 37°44’25’’N 22°46’11’’E:

-την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι, στη θέση 37°44’25’’N 22°46’10’’E, όπου υπήρχε οχυρό από τα μυκηναϊκά χρόνια με φρυκτωρία, στο χώρο τού οποίου έχει χτιστεί μικρό εκκλησάκι Πρ. Ηλία. Αξίζει να τονιστεί ότι αυτή η φρυκτωρία έχει οπτική επαφή με την κορυφή τού Αραχναίου όρους, που βρίσκεται νοτιοανατολικά, στην οποία επίσης υπήρχε, στα μυκηναϊκά χρόνια, φρυκτωρία. Από τη φρυκτωρία τού Αραχναίου όρους μεταφέρθηκε η πληροφορία για την πτώση τής Τροίας και την είδαν στην (αρχαία) πόλη των Μυκηνών, που είναι χτισμένη σε ύψωμα στις νοτιοδυτικές παρυφές τού λόφου Χαρβάτι.:

Στο βάθος το Ναύπλιο – διακρίνονται το Μπούρτζι, η Ακροναυπλία και το Παλαμήδι:

Ο ορεινός όγκος Δαφνιάς από νότια:

Στο βάθος η κορυφή τού Φουκά:

Στο βάθος η κορυφή τού όρους Αραχναίο:

Οι αρχαίες Μυκήνες:

-προχωρώντας λίγες δεκάδες μέτρα μετά την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι:

Αφού κατεβήκαμε μέσω τής διαδρομής που είχαμε ανέβει, κάναμε τρεις στάσεις με το αυτοκίνητο για να δούμε:

-τα τείχη των αρχαίων Μυκηνών από βορειοανατολικά:

-το θολωτό μυκηναϊκό Τάφο στους Κάτω Φούρνους, στη θέση 37°43’52’’N 22°44’58’’E:

-το θολωτό Τάφο των Δαιμόνων ή του Ορέστη, στη θέση 37°43’44’’N 22°44’59’’E (η πρώτη εικόνα, από το σημείο που ξεκινά το μονοπάτι προς τον εν λόγω θολωτό Tάφο, από έναν Tάφο από τα μυκηναϊκά χρόνια, που προφανώς δεν θα ανήκε σε κάποιο επιφανή μυκηναίο):

-και τον Κυκλώπειο θολωτό Τάφο, στη θέση 37°43’43’’N 22°44’57’’E: