Her şey normal, her şey yolunda

Όταν ρωτήθηκε ο τούρκος υπουργός εξωτερικών, Hakan Fidan – ο οποίος πριν λίγους μήνες «συνελήφθη» από το φακό, κατά τη διάρκεια πτήσης, να διαβάζει βιβλίο με τίτλο: «Greek To Us: The Fascinating Ancient Greek That Shapes Our World» – από τον έλληνα δημοσιογράφο Μανώλη Κωστίδη, για το θέμα με την πόντιση τού καλωδίου GSI, απάντησε: Her şey normal, her şey yolunda (Όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά) και αυτό δεν σηκώνει πολλές παρερμηνείες για την πλευρά η οποία, όπως κάποια στιγμή θα μάθουμε ή θα φανεί από την εξέλιξη των πραγμάτων, ευνοήθηκε από τη διαμάχη. Εξάλλου, από το 1919 και μετά, στις σχέσεις με την Τουρκία, έχουμε αποδείξει ότι δεν κινούμαστε με βάση σχέδιο που θα περιλαμβάνει μπούσουλα για κάθε ενδεχόμενο, κάτι που θα μάς προστάτευε από τις επιλογές εκείνες που οδηγούν αναπόφευκτα σε μια μικρή η μεγάλη ήττα, μακριά από τη βέλτιστη δυνατή λύση. Κινούμαστε παρορμητικά και ενδιαφερόμενοι μόνο να ικανοποιήσουμε στιγμιαία τα αυτιά των ελλήνων ακροατών – ψηφοφόρων. Έχουμε ξεχάσει αφενός ότι ζούμε σε έναν κόσμο που το δίκαιο, ως ευρύτερη έννοια, αυτό δηλαδή που συνήθως επικαλούμαστε, δε υπάρχει και την ιστορία τη γράφουν οι νικητές αφετέρου το Θουκυδίδη, ο οποίος μάς προσέφερε τη μοναδική αντικειμενική ιστορία που γράφτηκε ποτέ. Για παράδειγμα, όλοι, και σωστά βεβαίως, έχουμε ακούσει, διαβάσει και κάποιοι επισκεφτεί το Άουσβιτς, αλλά ελάχιστοι έχουμε ακούσει για το λιμό που προκάλεσε ο Τσόρτσιλ, το 1942, στην Ινδία με αποτέλεσμα 4 εκ. άνθρωποι να πεθάνουν από την πείνα.

Κλείνω με το μεταφερμένο στα σύγχρονα ελληνικά, από τον Άγγελο Σ. Βλάχο, κείμενο από τις Ιστορίες τού Θουκυδίδη των παρ. 5.84.1 – 5.116.4 τού Ε’ Τόμου: 

Πηγή: greek-language.gr.

[5.84.1] Το επόμενο καλοκαίρι ο Αλκιβιάδης πήγε στο Άργος με είκοσι καράβια κι έπιασε όσους Αργείους ήσαν ακόμη ύποπτοι ότι είναι φίλοι των Λακεδαιμονίων. Ήσαν τριακόσιοι και οι Αθηναίοι τους εγκατέστησαν στα κοντινά νησιά, από εκείνα που εξουσίαζαν. Οι Αθηναίοι έκαναν εκστρατεία εναντίον της Μήλου με τριάντα δικά τους καράβια, έξι καράβια από την Χίο και δύο από την Λέσβο. Ήσαν και Αθηναίοι οπλίτες χίλιοι διακόσιοι, τριακόσιοι τοξότες και είκοσι ιπποτοξότες. Από τους συμμάχους και τους νησιώτες ήσαν περίπου χίλιοι πεντακόσιοι οπλίτες. 

[5.84.2] Οι κάτοικοι της Μήλου ήσαν άποικοι των Λακεδαιμονίων και είχαν αρνηθεί να γίνουν υποτακτικοί των Αθηναίων, σαν τα άλλα νησιά. Στην αρχή είχαν μείνει ουδέτεροι, αλλά όταν οι Αθηναίοι είχαν μεταχειριστεί βία και είχαν ρημάξει την γη τους, βρέθηκαν σε κατάσταση ανοιχτού πολέμου. 

[5.84.3] Οι στρατηγοί Κλεομήδης του Λυκομήδους και Τεισίας του Τεισιμάχου στρατοπέδευσαν με τις δυνάμεις αυτές στο έδαφος των Μηλίων και πριν αρχίσουν να το καταστρέφουν, έστειλαν πρέσβεις για ν᾽ αρχίσουν διαπραγματεύσεις. Οι Μήλιοι δεν τους παρουσίασαν στην συνέλευση του λαού και τους ζήτησαν να εκθέσουν τον σκοπό της αποστολής τους στους άρχοντες και τους ταγούς της πολιτείας. Οι Αθηναίοι πρέσβεις είπαν, περίπου, τα εξής:

[5.85.1] «Επειδή δεν πρόκειται να μιλήσομε προς τον λαό για να μην παρασυρθεί το πλήθος από τα πειστικά επιχειρήματα που θα εκθέταμε σε μια συνεχή αγόρευση και τα οποία δεν θα μπορούσαν να ελέγξουν —γιατί καταλαβαίνομε πολύ καλά ότι αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μας φέρατε να μιλήσομε μπροστά σε λίγους— μπορείτε σεις, που είστε συγκεντρωμένοι εδώ, ν᾽ ακολουθήσετε μια μέθοδο ακόμη πιο ασφαλή. Μη μας απαντήσετε σημείο προς σημείο με μια μόνο αγόρευση, αλλά να μας απαντάτε αμέσως σε κάθε επιχείρημα με το οποίο δεν συμφωνείτε, ώστε έτσι να μορφώσετε την κρίση σας. Και πρώτ᾽ απ᾽ όλα αποκριθείτε μας αν συμφωνείτε με την πρότασή μας αυτήν».

[5.86.1] Οι αντιπρόσωποι των Μηλίων αποκρίθηκαν: «Η πρότασή σας να συζητήσομε με ηρεμία είναι πολύ καλή και δεν έχομε καμιάν αντίρρηση, αλλά εκείνο που έρχεται σε αντίφαση με την πρότασή σας είναι η πολεμική προετοιμασία σας με την οποία τώρα, ευθύς, μας απειλείτε. Βλέπομε ότι έρχεστε σαν δικαστές που θα κρίνουν όσα θα ειπωθούν και ότι, αν τα νομικά επιχειρήματά μας είναι ισχυρότερα από τα δικά σας, τότε η έκβαση της συζήτησης θα μας οδηγήσει σε πόλεμο αν δεν ενδώσομε, ενώ εάν μας πείσετε, θα μας οδηγήσει στην δουλεία».

[5.87.1] ΑΘΗΝ. Αν ήρθατε εδώ με σκοπό να εξερευνήσετε, με συλλογισμούς βασισμένους σε υποψίες, τί μέλλει να συμβεί ή αν έχετε τίποτε άλλο κατά νου αντί να έχετε μόνο υπόψη σας την παρούσα κατάσταση για να σκεφθείτε πώς να σώσετε την πολιτεία σας, καλύτερα να σταματήσομε την συζήτηση. Αλλιώς ας εξακολουθήσομε.

[5.88.1] ΜΗΛ. Στην θέση που βρισκόμαστε, είναι φυσικό και συγγνωστό να καταφεύγομε σε πολλά επιχειρήματα και να διατυπώνομε πολλές σκέψεις. Η συνάντηση αυτή έγινε, βέβαια, για να σώσομε την πολιτεία μας. Δεχόμαστε, λοιπόν, να διεξαχθεί η συζήτηση με τον τρόπο που προτείνατε, αν το νομίζετε σωστό.

[5.89.1] ΑΘΗΝ. Λοιπόν κι εμείς δεν θα πούμε μεγάλα λόγια ούτε μακριές φράσεις για ν᾽ αποδείξομε ότι η νίκη μας επάνω στους Μήδους μάς έδωσε το δικαίωμα ν᾽ ασκούμε την ηγεμονία μας ή ότι εκστρατεύσαμε τώρα εναντίον σας επειδή μας αδικήσατε. Αυτά δεν θα σας έπειθαν. Αλλά και από σας ζητούμε να μην προσπαθήσετε να μας πείσετε λέγοντάς μας ότι, αν και άποικοι των Λακεδαιμονίων, δεν είσαστε σύμμαχοί τους ή ότι δεν μας βλάψατε ποτέ. Ας συζητήσομε, όμως, για το τί είναι δυνατόν να γίνει έχοντας υπόψη τους πραγματικούς σκοπούς του καθενός και ξέροντας ότι, στις ανθρώπινες σχέσεις, τα νομικά επιχειρήματα έχουν αξία όταν εκείνοι που τα επικαλούνται είναι περίπου ισόπαλοι σε δύναμη και ότι, αντίθετα, ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύνατος υποχωρεί όσο του το επιβάλλει η αδυναμία του.

[5.90.1] ΜΗΛ. Εμείς, όμως, νομίζομε ότι είναι χρήσιμο —και είναι ανάγκη να το πούμε αφού θέσατε βάση της συζήτησής μας το συμφέρον και όχι το δίκαιο— να μην παραβλεφθεί ένα στοιχείο που είναι κοινό αγαθό, δηλαδή το να μπορεί πάντα εκείνος που βρίσκεται σε κίνδυνο, να επικαλείται τα ορθά και τα δίκαια και να ωφελείται πείθοντας τον αντίπαλό του με επιχειρήματα πέρα από τα αυστηρά πλαίσια του δικαίου. Αυτό, άλλωστε, σας συμφέρει όσο και μας, γιατί αν χάσετε τον πόλεμο, θα σας επιβάλουν, για παραδειγματισμό, την μεγαλύτερη τιμωρία.

[5.91.1] ΑΘΗΝ. Εμείς δεν ανησυχούμε για τις συνέπειες που θα είχε μια ενδεχόμενη κατάλυση της ηγεμονίας μας και τούτο επειδή για τους νικημένους δεν είναι τόσο επικίνδυνοι όσοι, σαν τους Λακεδαιμονίους, ασκούν ηγεμονία επάνω σε άλλους (άλλωστε δεν συζητούμε τώρα με Λακεδαιμονίους) όσο είναι επικίνδυνοι οι υπήκοοι μιας πολιτείας όταν επαναστατήσουν εναντίον της και υπερισχύσουν. [5.91.2] Η αντιμετώπιση, λοιπόν, ενός τέτοιου κινδύνου είναι δική μας υπόθεση. Εκείνο που τώρα θέλομε να σας πούμε είναι ότι ήρθαμε εδώ για το συμφέρον της ηγεμονίας μας και ότι τα όσα θα σας αναπτύξομε έχουν σκοπό την σωτηρία της πολιτείας σας. Θέλομε να σας υποτάξομε χωρίς να υποβληθούμε σε κόπο και χωρίς να σας καταστρέψομε, πράγμα που είναι κοινό μας συμφέρον.

[5.92.1] ΜΗΛ. Πώς είναι δυνατόν να έχομε εμείς το ίδιο συμφέρον να γίνομε δούλοι σας όσο εσείς έχετε συμφέρον να μας υποτάξετε;

[5.93.1] ΑΘΗΝ. Επειδή εσείς, αν υποταχθείτε, θ᾽ αποφύγετε την έσχατη καταστροφή κι εμείς θα έχομε κέρδος αν δεν σας καταστρέψομε.

[5.94.1] ΜΗΛ. Ώστε δεν θα δεχόσαστε να είμαστε φίλοι σας αντί εχθροί σας, να ζούμε ειρηνικά και να μείνομε ουδέτεροι;

[5.95.1] ΑΘΗΝ. Δεν μας βλάπτει τόσο η έχθρα σας όσο η φιλία σας που θα ερμηνευόταν σαν τεκμήριο αδυναμίας μας, ενώ το μίσος σας είναι, για τους όσους εξουσιάζομε, απόδειξη της δύναμής μας.

[5.96.1] ΜΗΛ. Τέτοια αντίληψη δικαίου έχουν, λοιπόν, οι υπήκοοί σας, ώστε να βάζουν σε ίση μοίρα εκείνους που δεν έχουν μαζί σας κανέναν φυλετικό δεσμό και εκείνους που είναι άποικοί σας, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους, που μερικοί μάλιστα απ᾽ αυτούς επαναστάτησαν και τους υποτάξατε;

[5.97.1] ΑΘΗΝ. Όσο για τα δικαιώματά τους κανείς από τους συμμάχους μας δεν νομίζει ότι υστερεί, αλλά πιστεύουν ότι, όσοι διατηρούν την αυτονομία τους το χρωστούν στην δύναμή τους και ότι ο φόβος μάς συγκρατεί και δεν εκστρατεύομε εναντίον τους. Αν, λοιπόν, υποταχθείτε, όχι μόνο θ’ αυξανόταν ο αριθμός των υπηκόων μας, αλλά και θ’ αποδεικνυόταν ότι σεις, νησιώτες και ασθενέστεροι από άλλους, δεν μπορέσατε να μας αντισταθείτε εμάς που είμαστε θαλασσοκράτορες.

[5.98.1] ΜΗΛ. Και νομίζετε ότι οι προτάσεις μας δεν σας παρέχουν ασφάλεια; Πρέπει και εδώ, όπως εσείς δεν μας επιτρέπετε να επικαλεσθούμε το δίκαιο και μας καλείτε να υποταχθούμε στο συμφέρον σας, να σας εξηγήσομε και εμείς ποιό είναι το συμφέρον μας και να προσπαθήσομε να σας πείσομε ότι συμβιβάζεται με το δικό σας. Πώς είναι δυνατόν να μην μεταβάλετε σε εχθρούς σας όσους έως τώρα έμειναν ουδέτεροι, όταν δουν τί θα έχετε κάνει εδώ και θα περιμένουν ότι κάποτε θα στραφείτε και εναντίον τους; Και με αυτό τί άλλο θα κάνετε παρά να ενισχύσετε όσους είναι εχθροί σας και να στρέψετε εναντίον σας, παρά την θέλησή τους, όσους δεν είχαν κανένα σκοπό να το επιχειρήσουν;

[5.99.1] ΑΘΗΝ. Καθόλου! Επικίνδυνοι εχθροί μας δεν είναι όσοι κατοικούν την στεριά και είναι ελεύθεροι. Επικίνδυνοι είναι οι νησιώτες εκείνοι που σαν και σας έχουν μείνει ανεξάρτητοι και εκείνοι που είναι δυσαρεστημένοι από τους καταναγκασμούς που τους επιβάλλει η ηγεμονία μας. Αυτοί υπάρχει πιθανότης να ενεργήσουν αλόγιστα και να περιπλέξουν σε προφανείς κινδύνους και τους εαυτούς τους και εμάς.

[5.100.1] ΜΗΛ. Αν όμως σεις, για να μην χάσετε την ηγεμονία σας, και οι υπήκοοί σας, για ν᾽ απαλλαγούν απ’ αυτήν, είσαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσετε τόσους κινδύνους, εμείς που είμαστε ελεύθεροι θα δείχναμε μεγάλη ευτέλεια και ανανδρία αν δεν δοκιμάζαμε τα πάντα για να μην γίνομε δούλοι.

[5.101.1] ΑΘΗΝ. Όχι, αν πάρετε φρόνιμη απόφαση. Δεν αγωνίζεστε σαν ίσοι προς ίσους, ώστε να ντροπιαστείτε αν δεν δείξετε ανδρεία. Πρόκειται να σωθείτε μη προβάλλοντας αντίσταση σε πολύ ισχυρότερους.

[5.102.1] ΜΗΛ. Ξέρομε, όμως, ότι καμιά φορά οι τύχες του πολέμου δημιουργούν περισσότερη ισορροπία μεταξύ των αντιπάλων από ό,τι θα περίμενε κανείς από την διαφορά της δύναμής τους. Αν ενδώσομε ευθύς θα χάσομε αμέσως κάθε ελπίδα, ενώ όσο αντιστεκόμαστε θα έχομε ακόμα κάποια ελπίδα.

[5.103.1] ΑΘΗΝ. Στην ώρα του κινδύνου η ελπίδα είναι παρηγοριά, και όσους στηρίζονται σ᾽ αυτήν —όταν έχουν και περίσσια δύναμη— μπορεί να τους βλάψει, αλλά δεν τους καταστρέφει. Όποιος, όμως, εμπιστεύεται σ᾽ αυτήν για να τα παίξει όλα για όλα —η φύση της ελπίδας είναι πάντα τέτοια, ώστε να παρασύρει— τότε μόνο αντιλαμβάνεται ποιά είναι η πραγματική ουσία της, όταν έχει πια καταστραφεί και δεν έχει κανέναν τρόπο να φυλαχτεί απ’ αυτήν αφού την γνωρίσει. 

[5.103.3] Μην θελήσετε, λοιπόν, να το πάθετε σεις που είσαστε αδύναμοι και βρίσκεστε στο χείλος της καταστροφής και μην θελήσετε να μοιάσετε στους πολλούς οι οποίοι, ενώ μπορούν ακόμα να σωθούν με ανθρώπινα μέσα, όταν βρεθούν μπροστά στην καταστροφή και τους εγκαταλείψουν εύλογες ελπίδες, καταφεύγουν σε φανταστικά σχήματα, στην μαντική και τους χρησμούς και όσα άλλα τέτοια τρέφουν τις προσδοκίες που οδηγούν στην καταστροφή.

[5.104.1] ΜΗΛ. Ξέρετε καλά ότι κι εμείς θεωρούμε πως είναι εξαιρετικά δύσκολο ν᾽ αγωνιστούμε εναντίον σας που έχετε τόση δύναμη και σας ευνοεί η τύχη, εάν δεν έχομε ανάλογες δυνάμεις. Αλλά πιστεύομε ότι, όσο για την τύχη δεν θα μας την στερήσουν οι θεοί, γιατί είμαστε δίκαιοι και αντιμετωπίζομε αδίκους. Όσο για την ανεπάρκεια της δύναμής μας, θα μας βοηθήσουν οι σύμμαχοί μας οι Λακεδαιμόνιοι που είναι αναγκασμένοι να το κάνουν, αν όχι για άλλο λόγο, αλλά επειδή είμαστε φυλετικά συγγενείς τους και από αίσθημα τιμής. Το θάρρος μας, λοιπόν, δεν είναι τόσο παράλογο όσο φαίνεται.

[5.105.1] ΑΘΗΝ. Αλλά κι εμείς νομίζομε ότι δεν θα μας λείψει η εύνοια των θεών, γιατί ούτε οι αξιώσεις μας ούτε οι πράξεις μας απομακρύνονται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των ανθρώπων ή από τις αρχές που εφαρμόζουν στις μεταξύ τους σχέσεις. [5.105.2] Από ό,τι μπορεί κανείς να εικάσει για τους θεούς και από ό,τι είναι βέβαιο για τους ανθρώπους, πιστεύομε ότι και οι θεοί και οι άνθρωποι ακολουθούν πάντα έναν απόλυτο νόμο της φύσης, να επιβάλλουν πάντα την εξουσία τους αν έχουν τη δύναμη να το επιτύχουν. Τον νόμο αυτόν ούτε τον θεσπίσαμε, ούτε τον εφαρμόσαμε εμείς πρώτοι. Τον βρήκαμε να ισχύει και τον ακολουθούμε, όπως θα τον ακολουθούν αιώνια όσοι μας διαδεχθούν και ξέρομε καλά ότι κι εσείς και οποιοιδήποτε άλλοι θα εκάνατε τα ίδια αν είχατε την δύναμή μας. 

[5.105.3] Όσο, λοιπόν, για την εύνοια των θεών, δεν έχομε κανένα λόγο να φοβόμαστε ότι θα υστερήσομε. Όσο για την προσδοκία σας ότι οι Λακεδαιμόνιοι από αίσθημα τιμής θα έρθουν να σας βοηθήσουν, σας μακαρίζομε για την απλοϊκότητά σας, αλλά δεν ζηλεύομε την ανοησία σας. 

[5.105.4] Οι Λακεδαιμόνιοι δείχνουν πραγματικά μεγάλες αρετές στις μεταξύ τους σχέσεις και απέναντι των θεσμών τους, αλλά θα είχε πολλά να πει κανείς για την συμπεριφορά τους προς τους ξένους. Για να τους χαρακτηρίσομε με μια λέξη, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, από όλους τους άλλους ανθρώπους που ξέρομε, αυτοί είναι που δείχνουν φανερά ότι θεωρούν έντιμο το ευχάριστο και δίκαιο το συμφέρον. Και οι αντιλήψεις τους αυτές δεν ταιριάζουν καθόλου με τις δικές σας τωρινές, παράλογες ελπίδες. 

[5.106.1] ΜΗΛ. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο πιστεύομε κυρίως ότι οι Λακεδαιμόνιοι, για το δικό τους συμφέρον, δεν θα θελήσουν να προδώσουν τους Μηλίους που είναι άποικοί τους, γιατί θα έχαναν την εμπιστοσύνη των Ελλήνων εκείνων που είναι φίλοι τους, και θα εξυπηρετούσαν τους εχθρούς τους.

[5.107.1] ΑΘΗΝ. Δεν νομίζετε ότι, όταν επιδιώκει κανείς το συμφέρον του αποφεύγει τους κινδύνους, ενώ όταν κάνει το καθήκον του και ό,τι υπαγορεύει η τιμή πρέπει ν᾽ αντιμετωπίζει κινδύνους; Αλλά οι Λακεδαιμόνιοι αυτό ακριβώς αποφεύγουν όσο μπορούν!

[5.108.1] ΜΗΛ. Πιστεύομε ότι για χάρη μας θ᾽ αναλάβουν πρόθυμα τους κινδύνους και θα θεωρήσουν ότι το εγχείρημα είναι ασφαλέστερο μαζί μας παρά με άλλους, γιατί και κοντά στην Πελοπόννησο είμαστε, ώστε να είναι εύκολες γι᾽ αυτούς οι επιχειρήσεις και τους εμπνέομε περισσότερη εμπιστοσύνη από άλλους, αφού είμαστε ομόφυλοί τους.

[5.109.1] ΑΘΗΝ. Εγγύηση για εκείνον που καλείται να συμπολεμήσει με κάποιον, δεν είναι τα φιλικά αισθήματα αυτών που τον καλούν, αλλά η υπεροχή σε υλικά μέσα και αυτό εφαρμόζουν, περισσότερο από κάθε άλλον, οι Λακεδαιμόνιοι, οι οποίοι έχουν τόσο λίγη εμπιστοσύνη στις ίδιες τους δυνάμεις, ώστε μόνο με πολλούς συμμάχους εκστρατεύουν εναντίον των γειτόνων τους. Δεν φαίνεται, επομένως, πιθανόν να στείλουν στρατό σ’ ένα νησί, ενώ εμείς κυριαρχούμε στην θάλασσα.

[5.110.1] ΜΗΛ. Έχουν, όμως, συμμάχους οι οποίοι θα μπορέσουν να μας στείλουν βοήθεια. Το κρητικό πέλαγος είναι μεγάλο και είναι πολύ δύσκολο για εκείνον που κυριαρχεί στην θάλασσα, να ασκεί έλεγχο, ενώ είναι πιο εύκολο να του διαφύγουν όσοι το επιχειρήσουν. Αλλά και αν αποτύχαιναν σ᾽ αυτό, θα μπορούσαν οπωσδήποτε να στραφούν εναντίον του εδάφους σας και εναντίον εκείνων από τους συμμάχους σας στους οποίους δεν πήγε ο Βρασίδας. Και τότε θα πρέπει να πολεμήσετε όχι πια για να κυριέψετε ένα μέρος που δεν σας ανήκει, αλλά για να προστατέψετε την συμμαχία σας και την δική σας γη.

[5.111.1] ΑΘΗΝ. Έχομε πείρα απ᾽ αυτά αν το επιχειρήσουν, αλλά και σεις θα ξέρετε ότι ποτέ Αθηναίοι δεν έλυσαν μια πολιορκία από φόβο άλλου αντιπάλου. 

[5.111.2] Διαπιστώνομε, όμως, ότι ενώ παραδεχτήκατε πως θα συζητούσαμε για την σωτηρία της πολιτείας σας, δεν προτείνατε τίποτε σ᾽ όλη αυτή την μακριά συζήτηση, από το οποίο φρόνιμοι άνθρωποι θα μπορούσαν να ελπίζουν ότι θα σωθούν. Οι δικές σας ελπίδες στηρίζονται, κυρίως, στο μέλλον, ενώ τα μέσα που έχετε τώρα, συγκρινόμενα με την δύναμη που αντιμετωπίζετε, είναι εντελώς ανεπαρκή. Και θα κάνετε μεγάλη ανοησία αν, αφού αποσυρθούμε εμείς, δεν πάρετε, όσο είναι ακόμα καιρός, μια λογικότερη απόφαση. 

[5.111.3] Δεν πρέπει να παρασυρθείτε από το αίσθημα της τιμής το οποίο οδηγεί τους ανθρώπους σε καταστροφή όταν αντιμετωπίζουν ταπεινωτικές καταστάσεις και βέβαιους κινδύνους. Πολλοί, αν και μπορούν ακόμα ν᾽ αντιληφθούν τί τους περιμένει, παρασύρθηκαν από την ωραία λέξη τιμή. Νικημένοι από μία λέξη, παθαίνουν, εκούσια, ανήκουστες συμφορές και ταπείνωση που είναι ακόμα πιο ατιμωτική αφού δεν είναι αποτέλεσμα της τύχης, αλλά της ανοησίας. 

[5.111.4] Σεις θα το αποφύγετε αυτό αν φανείτε λογικοί και αν δεν θεωρήσετε ντροπή να υποκύψετε στην ισχυρότερη ελληνική πολιτεία που σας προτείνει μετριοπαθείς όρους, δηλαδή να γίνετε σύμμαχοί της υποτελείς, διατηρώντας το έδαφός σας. Σας προσφέρεται η εκλογή μεταξύ του πολέμου και της σωτηρίας. Μην διαλέξετε, από πείσμα, το χειρότερο. Ακολουθούν την πιο σωστή πολιτική όσοι απέναντι των ίσων δεν υποχωρούν, απέναντι των ισχυροτέρων συμπεριφέρονται με φρόνηση και απέναντι των κατωτέρων είναι μετριοπαθείς. 

[5.111.5] Όταν θα έχομε αποσυρθεί, σκεφθείτε πάλι καλά και μη λησμονείτε ότι θ᾽ αποφασίσετε για την τύχη της πατρίδας σας, ότι δεν έχετε άλλη και ότι από την απόφασή σας αυτή θα εξαρτηθεί η σωτηρία της ή η καταστροφή της.

[5.112.1] Οι Αθηναίοι αντιπρόσωποι αποχώρησαν από την σύσκεψη. Οι Μήλιοι συσκέφθηκαν μόνοι τους και αποφάσισαν να επιμείνουν στα όσα είχαν πει. Αποκρίθηκαν τα ακόλουθα: 

[5.112.2] «Ούτε την αρχική μας απόφαση θα αλλάξομε, Αθηναίοι, ούτε θα στερήσομε, μέσα σε λίγες στιγμές, από την ελευθερία της μια πολιτεία που ζει ελεύθερη εδώ και επτακόσια χρόνια. Στηριζόμενοι στην εύνοια των θεών, που μας προστάτεψαν έως τώρα, και στην βοήθεια των ανθρώπων και ιδίως των Λακεδαιμονίων, θα προσπαθήσομε να σωθούμε. 

[5.112.3] Σας προτείνομε όμως να γίνομε φίλοι σας, να μείνομε ουδέτεροι και να φύγετε από το έδαφός μας αφού κάνομε σπονδές που θα εξυπηρετούν τα συμφέροντα και των δυο μας».

[5.113.1] Αυτά τα λίγα αποκρίθηκαν οι Μήλιοι και οι Αθηναίοι αποχωρώντας οριστικά από την σύσκεψη είπαν: «Από την απόφασή σας αυτή, μας φαίνεται ότι είσαστε οι μόνοι άνθρωποι που κρίνετε λαμβάνοντας υπόψη περισσότερο τα μελλοντικά γεγονότα παρά την κατάσταση που έχετε μπροστά σας και νομίζετε ότι, μόνο και μόνο επειδή τα επιθυμείτε, πράγματα μελλοντικά και αόριστα έχουν κιόλας συμβεί. Στηρίξατε τα πάντα στους Λακεδαιμονίους, στην τύχη και στις ελπίδες σας και θα χάσετε τα πάντα».

[5.114.1] Οι αντιπρόσωποι των Αθηναίων γύρισαν στο στρατόπεδο και οι στρατηγοί, αφού οι Μήλιοι δεν είχαν ενδώσει σε τίποτε, άρχισαν αμέσως τις επιχειρήσεις. Έχτισαν κυκλικό τείχος γύρω από την πολιτεία, κατανέμοντας την εργασία στις μονάδες των διαφόρων πόλεων [5.114.2] και ύστερα άφησαν φρουρά, δική τους και συμμαχική, και κατά γη και κατά θάλασσα, και απέσυραν το μεγαλύτερο μέρος του στρατού. Η φρουρά που έμεινε εξακολούθησε την πολιορκία.

[5.115.1] Την ίδια εποχή οι Αργείοι έκαναν εισβολή στην Φλειασία, αλλά οι Φλειάσιοι και μερικοί Αργείοι φυγάδες τούς έστησαν ενέδρα και σκότωσαν ογδόντα περίπου Αργείους. 

[5.115.2] Οι Αθηναίοι που ήσαν στην Πύλο έκαναν επιδρομές και πήραν πλούσια λεία από τους Λακεδαιμονίους. Οι Λακεδαιμόνιοι, όμως, ούτε μ᾽ αυτήν την αιτία κατήγγειλαν την ειρήνη, ούτε άρχισαν εχθροπραξίες, αλλά έβγαλαν προκήρυξη επιτρέποντας στους πολίτες τους να ληστεύουν τους Αθηναίους. 

[5.115.3] Οι Κορίνθιοι άρχισαν εχθροπραξίες εναντίον των Αθηναίων επειδή είχαν ιδιαίτερες διαφορές μαζί τους. Οι άλλοι Πελοποννήσιοι δεν ανέλαβαν δράση. 

[5.115.4] Οι Μήλιοι κυρίεψαν, με νυχτερινή έφοδο, το μέρος του περιτειχίσματος που ήταν κοντά στην αγορά τους. Σκότωσαν μερικούς φρουρούς, μεταφέραν μέσα στην πολιτεία τους σιτάρι και όσα άλλα χρήσιμα εφόδια μπορούσαν, αποσύρθηκαν κι έμειναν άπρακτοι. Μετά απ᾽ αυτό, οι Αθηναίοι πήραν μέτρα για να είναι αποτελεσματικότερη η φρούρηση. Έτσι τέλειωσε το καλοκαίρι.

[5.116.1] Τον επόμενο χειμώνα οι Λακεδαιμόνιοι ετοιμάστηκαν να εισβάλουν στην αργολική γη, αλλά οι θυσίες που έκαναν προτού περάσουν τα σύνορα δεν ήταν ευνοϊκές και γύρισαν πίσω. Οι Αργείοι, εξαιτίας της ετοιμασίας αυτής για εισβολή υποψιάστηκαν μερικούς από τους συμπολίτες τους. Συνέλαβαν μερικούς και άλλοι πρόφτασαν να φύγουν. 

[5.116.2] Την ίδια εποχή οι Μήλιοι κατόρθωσαν, πάλι, να κυριέψουν ένα μέρος του αθηναϊκού περιτειχίσματος όπου ήσαν λίγοι φρουροί. 

[5.116.3-4] Μετά απ᾽ αυτό πήγε και άλλος στρατός από την Αθήνα με αρχηγό τον Φιλοκράτη του Δημέου και η πολιορκία έγινε στενότερη. Έγινε και κάποια προδοσία και οι Μήλιοι αναγκάστηκαν να παραδοθούν στην διάκριση των Αθηναίων, οι οποίοι σκότωσαν όλους τους ενηλίκους Μηλίους που έπιασαν και υποδούλωσαν τα γυναικόπαιδα. Αργότερα, έστειλαν πεντακόσιους αποίκους και τους εγκατέστησαν στο νησί.

Nachtstahl [Paul Celan]

Το ποίημα Nachtstahl, του Paul Celan, προέρχεται από την ποιητική του συλλογή «Mohn und Gedächtnis», του 1952, η οποία κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, το 2007, ως «Μήκων και Μνήμη», σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου. Σήμερα είναι εξαντλημένη, όπως εξαντλημένη είναι και η πρώτη μετάφραση της, από τον Αντώνη Τριφύλλη, ως «Αφιόνι και Μνήμη», το 1983. Η παρούσα, κατωτέρω, απόδοση στα ελληνικά βασίστηκε στην αγγλική απόδοση από την ιστοσελίδα: poemhunter.com.

Nachtstahl

Am lichtesten brannte das Haar meiner Abendgeliebten:

ihr schick ich den Sarg aus dem leichtesten Holz.

Er ist wellenumwogt wie das Bett unsrer Träume in Rom;

er trägt eine weiße Perücke wie ich und spricht heiser:

er redet wie ich, wenn ich Einlaß gewähre den Herzen.

Er weiß ein französisches Lied von der Liebe, das sang ich im Herbst,

als ich weilte auf Reisen in Spätland und Briefe schrieb an den Morgen.

Ein schöner Kahn ist der Sarg, geschnitzt im Gehölz der Gefühle.

Auch ich fuhr blutabwärts mit ihm, als ich jünger war als dein Aug.

Nun bist du jung wie ein toter Vogel im Märzschnee,

nun kommt er zu dir und singt sein französisches Lied.

Ihr seid leicht: ihr schlaft meinen Frühling zu Ende.

Ich bin leichter:

ich singe vor Fremden.

Night Ray

Most brightly of all burned the hair of my evening loved one:

to her I send the coffin of lightest wood.

Waves billow round it as round the bed of our dream in Rome;

it wears a white wig as I do and speaks hoarsely:

it talks as I do when I grant admittance to hearts.

It knows a French song about love, I sang it in autumn

when I stopped as a tourist in Lateland and wrote my letters to morning.

A fine boat is that coffin carved in the coppice of feelings.

I too drift in it downbloodstream, younger still than your eye.

Now you are young as a bird dropped dead in March snow,

now it comes to you, sings you its love song from France.

You are light: you will sleep through my spring till it's over.

I am lighter:

in front of strangers I sing.

Νυχτερινή Ακτίνα

Πιο λαμπερά απ’ όλα τα μαλλιά τής Αγαπημένης μου τού Δειλινού καιγόντουσαν:

στέλνω σ’ αυτήν το Φέρετρο απ’ το ελαφρύτερο Ξύλο.

Γύρω του φουσκώνουν κύματα, όπως γύρω από το κρεβάτι τού ονείρου μας στη Ρώμη•

Φορά, όπως εγώ, μια λευκή περούκα και με βραχνή φωνή μιλά:

όπως εγώ μιλά, όταν την είσοδο σε καρδιές επιτρέπω.

Ένα Γαλλικό ερωτικό τραγούδι ξέρει﮲ το τραγούδησα το φθινόπωρο

όταν ως ταξιδευτής έμεινα στη Χώρα τού Χασομεριού κι έγραφα τα γράμματά μου στο πρωινό.

Ένα περίτεχνο Σκάφος είναι αυτό το φέρετρο, σκαλισμένο στο Δάσος των Συναισθημάτων.

Κι εγώ επίσης μαζί του έπλευσα, στην καθοδική ροή τού αίματος, όταν ήμουν νεότερος απ’ το Βλέμμα σου.

Τώρα είσαι νέα, σαν το πουλί που έπεσε νεκρό στο χιόνι τού Μάρτη,

τώρα σε σένα έρχεται τραγουδώντας το Γαλλικό του ερωτικό τραγούδι.

Είσαι ελαφριά: θα κοιμάσαι όσο η Άνοιξή μου διαρκεί, ως το Τέλος της.

Εγώ είμαι ελαφρύτερος:

μπροστά σε ξένους τραγουδώ.

Corn-grinding Songs [Laguna]

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ Ι

Ι-ο-χο, θαυμαστό νερό,

Ι-ο-χο, θαυμαστό νερό,

Αναγεννιέται αυτός που πίνει!

Να, σύννεφα στα νοτιοδυτικά που φέρνουνε βροχή•

Να, σύννεφα στα νοτιοανατολικά που φέρνουνε βροχή!

Αναγεννιέται αυτός που πίνει!

Ι-ο-χο, θαυμαστό νερό,

Ι-ο-χο, θαυμαστό νερό,

Αναγεννιέται αυτός που πίνει!

CORN-GRINDING SONG I

I-o-ho, wonder-water,

I-o-ho, wonder-water,

Life anew to him who drinks!

Look where southwest clouds are bringing rain;

Look where southeast clouds are bringing rain!

Life anew to him who drinks!

I-o-ho, wonder-water,

I-o-ho, wonder-water,

Life anew to him who drinks!

Από το «The Indians Book» τής  Natalie Curtis: 

openlibrary.org/books 

ή

upload.wikimedia.org/wikipedia.

ΤΡΑΓΟΥΔΙ ΓΙΑ ΤΟ ΑΛΕΣΜΑ ΤΟΥ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ ΙΙ

Πεταλούδες, πεταλούδες,

Πετάξτε τώρα προς τα άνθη,

Με τα γαλανά φτερά, πετάξτε

Με τα κίτρινα φτερά, πετάξτε

Πετάξτε τώρα προς τα άνθη,

Με τα κόκκινα φτερά, πετάξτε

Με τα λευκά φτερά, πετάξτε

Πετάξτε τώρα προς τα άνθη,

Πεταλούδες, μακριά!

Πεταλούδες, πεταλούδες,

Πετάξτε τώρα προς τα άνθη,

Πεταλούδες, μακριά!

Μια παρότρυνση προς όλες τις πεταλούδες, όλων των αποχρώσεων, να φύγουν από το χώρο που αλέθανε τα καλαμπόκια και να πάνε προς στα λουλούδια να συνεισφέρουνε στην επικονίαση για να συνεχιστεί ο κύκλος τής ζωής των φυτών και κατ’ επέκταση συνολικά τής ζωής.     

CORN-GRINDING SONG II

Butterflies, butterflies, 

Now fly away to the blossoms, 

Fly, blue-wing, 

Fly, yellow-wing, 

Now fly away to the blossoms, 

Fly, red-wing, 

Fly white-wing, 

Now fly away to the blossoms, 

Butterflies, away! 

Butterflies, butterflies, 

Now fly away to the blossoms, 

Butterflies, away!

Πηγή: ως ανωτέρω link και gutenberg.org.

A Sphinx [Carl Sandburg]

Μια Σφίγγα 

Με το στόμα σου ερμητικά κλειστό κάθεσαι πέντε χιλιάδες χρόνια χωρίς να βγάλεις άχνα.

Πομπές περάσαν και διαβάτες, ερωτήματα θέτοντας, στα οποία απαντούσες με γκρίζα μάτια που δεν ανοιγοκλείσανε ποτέ και χείλη σφιχτά που δεν μιλήσανε ποτέ.

Ούτ’ ένα γρύλισμα απ’ όσα γνωρίζεις δεν ακούστηκε απ’ την αείποτε σα γάτα έτοιμη να ορμήσει στάση σου.

Εγώ είμαι ένας από κείνους που ξέρουν όλα όσα ξέρεις και φυλάω τις ερωτήσεις μου: τις απαντήσεις που κρατάς γνωρίζω.

A Sphinx

Close-mouthed you sat five thousand years and never let out a whisper.

Processions came by, marchers, asking questions you answered with grey eyes never blinking, shut lips never talking.

Not one croak of anything you know has come from your cat crouch of ages.

I am one of those who know all you know and I keep my questions: I know the answers you hold.

Πηγές (ενδεικτικά):

poemhunder,com

allpoetry.com

poetrysoup.com 

Η Deb Haaland για την Ποίηση.

Η ινδιάνικης καταγωγής Deb Haaland – είναι μέλος τής φυλής Pueblo of Laguna και η οικογένειά της έχει βαθιές ρίζες στο Νέο Μεξικό, οι οποίες εκτείνονται 35 γενιές πίσω – δεν είναι απλά η νικήτρια, στο Νέο Μεξικό, των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ και επόμενη κυβερνήτης τής συγκεκριμένης πολιτείας (σ.σ. είχε χρηματίσει και Υπουργός Εσωτερικών των ΗΠΑ την περίοδο 2021-2025), αλλά το πρώτο ιθαγενές άτομο στις ΗΠΑ που εκλέγεται σε τέτοια θέση και λαμβάνοντας υπόψη και άλλες πρωτιές, αδιανόητες μέχρι πρόσφατα, νεοκλεγμένων κυβερνητών σε άλλες πολιτείες αντιλαμβανόμαστε ότι η συντριπτική ήττα των ρεπουμπλικάνων δείχνει να αντανακλά μια πολύ βαθιά αγανάκτηση – αντίδραση κατευθείαν στοχεύοντας στον υπερσυντηρητισμό τού Τραμπ. Ίδωμεν.

Επειδή η λογοτεχνία και η ποίηση ιδίως αποτελεί κύριο αντικείμενο στο παρόν ιστολόγιο όπως και οι ιθαγενείς τής βόρειας Αμερικής αλλά και της Γροιλανδίας, απομαγνητοφώνησα την απάντηση τής Deb Haaland, την οποία έδωσε σε ερώτηση τής δημοσιογράφου Judy Woodruff, σε εκπομπή τού PBS NewsHour, τον Ιούλη 2021, για την Ποίηση και πώς ενδεχόμενα σχετίζεται με τον τότε διορισμό της ως Υπουργός Εσωτερικών:                  

-Tell us a little about the role of poetry in your life and how you see it connected to the public lands that you now oversee.

-Well, of course. And, you know, poetry has been important to me for such a long time. I was really proud of my undergraduate career to take a class from our now poet laureate, the first Native American poet laureate in the country, Joy Harjo, and be inspired by her work. And I see poetry as something that is just incredibly truthful. You take, you know, it's almost like you're telling an entire story in a few words, if you will, conveying the thought and ideas about nature, about our past, about our future, and putting it on black and white in a way that is deep and meaningful. And so I have written my own poems many times about my natural environment and the way I see it. And I just think that it's a beautiful way of expression. And certainly, you know, Native American poets taking that history and taking their environment and their communities into their own perspectives, I think it's very insightful, and I just believe wholeheartedly in poetry.

-Μιλήστε μας λίγο για το ρόλο τής ποίησης στη ζωή σας και πώς βλέπετε να συνδέεται με τις δημόσιες εκτάσεις που διαχειρίζεστε πλέον.

-Ναι, βεβαίως. Ξέρετε, η ποίηση κατέχει σημαντική θέση στη ζωή μου εδώ και πολύ καιρό. Ένοιωθα περήφανη που κατά τη διάρκεια των προπτυχιακών μου σπουδών, είχα παρακολουθήσει ένα μάθημα με την Joy Harjo, τη σημερινή «ποιητική εκπρόσωπο» τής χώρας, την πρώτη ιθαγενή Αμερικανίδα που κατέχει αυτόν τον τίτλο, και εμπνευστεί από το έργο της. Θεωρώ την ποίηση κάτι εξαιρετικά ειλικρινές. Είναι, ξέρεις, σα να αφηγείσαι μια ολόκληρη ιστορία με λίγες λέξεις• εκφράζεις (αν το θέλεις) τις σκέψεις και τις ιδέες για τη φύση, το παρελθόν και το μέλλον μας, αποτυπώνοντάς τες με μαύρα σύμβολα στο λευκό χαρτί με τρόπο βαθύ και ουσιαστικό. Έχω γράψει κι εγώ, πολλές φορές, ποιήματα για το φυσικό περιβάλλον και τον τρόπο που το αντιλαμβάνομαι. Πιστεύω ότι αποτελεί έναν πανέμορφο τρόπο έκφρασης. Και βεβαίως ξέρεις ότι οι ιθαγενείς Αμερικανοί ποιητές παίρνουν αυτά: την ιστορία τους, το περιβάλλον τους και τις κοινότητές τους και τα αποτυπώνουνε με τη δική τους οπτική και αυτό το βρίσκω εξαιρετικά διορατικό και ναι, πιστεύω ολόψυχα στην ποίηση.

Η Καρμανιόλα [Κωστής Παλαμάς]

Η ΚΑΡΜΑΝΙΟΛΑ 

Εμέ με λένε Καρμανιόλα!

Όλο θηρία κυνηγώ, 

Κι απ’ έλα τα θηρία, κι απ’ όλα

Το πιο κατάρατο είμ’ εγώ. 

Τον ίσκιο απλώνω του θανάτου, 

Κ ‘ η όψη μου φεγγοβολά 

Και τα κεφάλια ρίχνω κάτου, 

Αυτά που δεν είν’ άξια να στέκονται ψηλά! 

Όσο της Γης τες εμμορφάδες 

Χαλά το χέρι του φονιά, 

Κι όσο ατιμάζουνε φονιάδες 

Της Πλάσεως την παρθενιά 

Κ’ είναι τα αρνιά των λύκων σκλάβοι, 

Τόσο κ’ η δίψα μου θ’ ανάβει 

Να πιω το αίμα καθενός, 

Κι’ όπου κακούργος άστραψε, θα πέφτω κεραυνός! 

Και μόνον όταν απ’ την πλάση 

Λείψει κι ι Κάιν παντοτινά 

Κι όταν τον κόσμον αγκαλιάσει 

Η καλοσύνη αληθινά 

Τότε τ’ αχόρταγο μαχαίρι 

Λευκό θα γίνει περιστέρι, 

Κι απ’ των αιμάτων τες σταλιές, 

Κι απ' τη φρικτή πορφύρα μου θα βγουν τριανταφυλλιές!

Πηγή: Ο Ραμπαγάς - Εφημερίς Φιλολογική, Πολιτική και Ευτράπελος - Τεύχος 5 (1887)

Μετέωρα.

Μπρος στον, παγκόσμια μοναδικό, γεωλογικό σχηματισμό τού «Πέτρινου Δάσους» των Μετεώρων, στο μαγικό αυτό τοπίο, γεννιούνται δύο ερωτήματα:

1. Πώς σχηματίστηκαν; και

2. Πώς είναι δυνατόν – όχι μόνο γιατί στους πρόποδές τους, στη σημερινή Καλαμπάκα, υπήρχε η αρχαία πόλη Αιγίνιον, αλλά και γιατί αυτός ο γεωλογικός σχηματισμός διακρίνεται από μεγάλη απόσταση είτε από τους ορεινούς όγκους δυτικά τής Καλαμπάκας είτε από νότια, λίγο μετά τα Τρίκαλα και την αρχαία Τρίκκη – κανένας συγγραφέας περιηγητής, των κλασικών αρχαίων ή των ρωμαϊκών χρόνων, να μην κάνει καμία αναφορά για αυτούς, και ιδίως μεταξύ αυτών που είχαν επισκεφτεί το μέρος;

Το δεύτερο είναι πραγματικά ανεξήγητο και θα έλεγα ότι οι τρομακτικές καταστροφές των αρχαίων μνημείων και έργων λόγου, οι οποίες λάβανε χώρα στους πρώτους αιώνες τής εκχριστιανισμένης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, από ζηλωτές χριστιανούς, δεν είναι η απάντηση διότι είναι αδύνατο να μην είχε σωθεί κάποια μαρτυρία κάπου.

Το πρώτο όμως έχει απαντηθεί, τουλάχιστον ως προς την μακραίωνη διαδικασία σχηματισμού τους. Ο πρώτος που εξήγησε το πώς σχηματίστηκαν οι ψαμμιτικοί βράχοι των Μετεώρων ήταν ο Γερμανός γεωλόγος Alfred Philippson, 01.01.1864 – 28.03.1953, στην περίφημη εργασία του: «Thessalien und Epirus: Reisen und Forschungen im nördlichen», που δημοσιεύθηκε το 1897. Στα επόμενα χρόνια ακολουθήσανε πολλές έρευνες και δημοσιεύτηκαν εργασίες, οι οποίες προχώρησαν περαιτέρω την αρχική υπόθεση τού Alfred Philippson.

Από ό,τι φαίνεται λοιπόν, επιγραμματικά μπορούμε να πούμε πως, κάπου 25 με 30 εκ. χρόνια πίσω, στα κρίσιμα γεωλογικά χρόνια τής περιόδου μεταξύ Ανώτερου Ολιγόκαινου και Κάτω Μειόκαινου, για την ευρύτερη περιοχή τής σημερινής μεσογείου θάλασσας, λόγω τής τεκτονικής κίνησης προς το βορρά τής αφρικανικής πλάκας (που είχε ξεκινήσει να κινείται βόρεια ήδη από τη διάσπαση τής υπερηπείρου Γκοντβάνα, πριν από 140 με 150 εκ. χρόνια πίσω), στην περιοχή των Μετεώρων είχε σχηματιστεί μια ρηχή και στενή θάλασσα ή μεγάλη λίμνη, στην οποία εξέβαλε, για εκατομμύρια χρόνια, ένας μεγάλος ποταμός. Στην περιοχή, στο «δέλτα», που εξέβαλε, σωρευόντουσαν οι κάθε είδους φερτές ύλες: άμμος, χαλίκια, λάσπη και κροκάλες, οι οποίες στη ροή των αιώνων συγκολλούνταν σχηματίζοντας κώνους (δελτογενείς κώνοι). Οι πρόγονοι των σημερινών ψαμμιτικών βράχων*.

Με το πέρασμα των χιλιετιών το τοπίο άλλαζε καθώς ο ελλαδικός χώρος ανυψωνόταν (λόγω τής τεκτονικής κίνησης τής αφρικανικής πλάκας) και επίσης οι ορεινοί όγκοι διαμορφωνόντουσαν υπό την επίδραση τού νερού, του ανέμου και των εκροών λάβας αρχέγονων ηφαιστείων. Τα αρχέγονα: το ποτάμι και η ρηχή, στενή εκείνη θάλασσα ή λίμνη, ο ανεπανάληπτος εκείνος συνδυασμός, δεν υπήρχανε πια και οι «δελτοειδείς κώνοι» είχαν ανυψωθεί και μείνει να σμιλεύονται αργά, σε ρυθμούς μη αντιληπτούς από μας, από το νερό, του χιονιού και της βροχής, και τον αέρα ή να τεμαχίζονται και να κατακρημνίζονται τμήματά τους βίαια, από τα ανωτέρω αίτια, σε ακραίες συνθήκες μετεωρολογικών φαινομένων αλλά και τους σεισμούς.

Αυτό το υπέροχο και μοναδικό που βλέπουμε σήμερα, δεν είναι κάτι στατικό, αλλά μια στιγμή, για τα μέτρα τού κόσμου, σε ένα εξελισσόμενο, αέναο, γίγνεσθαι.

*Ο ψαμμίτης είναι ένα κλαστικό (από τη λέξη κλαστός, κλαστό: αυτό που έχει σπάσει σε θραύσματα) ιζηματογενές πέτρωμα που σχηματίζεται από τη συμπίεση και τη συνένωση κόκκων άμμου με χαλίκια και κροκάλες.

     

Πέντε (5) χαϊκού τού Takai Kitō

Ο Takai Kitō (高井 几董), 1741–1789, ήτανe Ιάπωνας ποιητής χαϊκού τής περιόδου Edo. Υπήρξε ένας από τους πιο σημαντικούς μαθητές και συνεργάτες τού Υosa Βuson (και en.wikipedia.org - Yosa Buson). Γεννήθηκε στο Kyoto. Ο πατέρας του (πέθανε όταν ο Takai Kitō ήταν 20 ετών) ήταν επίσης ποιητής τού χαϊκού και φίλος τού Yosa Buson. Στη σχολή τού Yosa Buson γράφτηκε όταν ήτανε 30 ετών. Μετά το θάνατο τού Yosa Buson το 1783, αναγνωρίστηκε ως ο πνευματικός διάδοχος τής σχολής του. Κατά τη διάρκεια τής ζωής του εξέδωσε προσωπικές συλλογές με ποιήματα χαϊκού καθώς και με έργα τού Yosa Buson.

Τα κατωτέρω από τη συλλογή: An Anthology of Haiku, Ancient and Modern τού Asataro Miyamori, εκδ. Maruzen Company, LTD, 1932, Tokyo.  

Hurrying Cherry-Flowers

The cherry-flowers have just opened,

But what a hurry they are in!

Βιαστικά Άνθη Κερασιάς

μόλις άνοιξαν

τα άνθη τής κερασιάς

με τι βιασύνη!

Spring Departs

Whene’er I see a pretty thing,

The Spring goes away step by step.

Η Άνοιξη Αποχωρεί

μόλις δω κάτι

όμορφο – η Άνοιξη

βήμα-βήμα σβει

The Night Cuckoo

I wonder if the cuckoo flies

Above the brilliant moon!

Ο Νυχτερινός Κούκος

μήπως ο κούκος

πάνω απ’ το λαμπερό

πετά φεγγάρι;

On the Burial of Tairō 

Alas! it makes me weep — 

The frost-killed grasshopper. 

Για την Ταφή τού Tairō*

Αλί! – δάκρυσα

με τη νεκρή ακρίδα

απ’ την παγωνιά 

*Το Tairō (大老, που σημαίνει «Μεγάλος Γέροντας») ήταν ένας ανώτατος κυβερνητικός τίτλος στην Ιαπωνία, αντίστοιχος με εκείνον τού πρωθυπουργού και ενεργοποιούνταν σε περιόδους έκτακτης ανάγκης ή πολιτικής κρίσης.

A Spring Evening 

The sun setting, the spring water 

Seems to have increased in volume.

Ένα Ανοιξιάτικο Δειλινό

στο ηλιόγερμα

το πηγαίο νερό λες

κ’ έχει φουσκώσει

[στο βυζαντινό κάστρο των Τρικάλων, 31.10.2026]

Το βυζαντινό κάστρο των Τρικάλων είναι ένα από τα πιο σπουδαία βυζαντινά κάστρα τού ελλαδικού χώρου με μεγάλη στρατηγική αξία. Βρίσκεται στο λόφο Κάστρου, έκτασης 41 περίπου στρεμμάτων, νότια – νοτιοδυτικά τού λόφου Πρ. Ηλία (στον οποίο βρισκόταν η αρχαία πόλη Τρίκκη) και της Παλιάς Πόλης (Βαρούσι), βορειοδυτικά τής συνοικίας Μανάβικα και ανατολικά τού Ληθαίου ποταμού. Χτίστηκε επί Ιουστινιανού στη θέση τής ακρόπολης τής αρχαίας πόλης Τρίκκη. Μάλιστα, στο εξωτερικό μέρος τού τρίτου διαζώματος, διακρίνονται μέλη των τειχών τής αρχαίας ακρόπολης.

Το κάστρο έχει ελεύθερη πρόσβαση, τις πρωινές ώρες μεταξύ 08.30 – 14.30, πλην τού τρίτου διαζώματος, όπου βρίσκεται το μικρό εσωτερικό οχυρό, που δεν είναι σήμερα προσβάσιμο λόγω εργασιών τής αρχαιολογικής υπηρεσίας.

Μες στο κάστρο επίσης βρίσκονται το περίφημο ρολόι τής πόλης των Τρικάλων, ένας χώρος αναψυχής και ένα σύγχρονο υπαίθριο θέατρο.

Ως ενεργό λειτουργικά κάστρο λειτούργησε συνεχώς μέχρι και την οθωμανική περίοδο.  

Η κατάστασή του είναι γενικά καλή, αλλά υπάρχουνε σημεία που η εγκατάλειψη είναι εμφανής: στο βόρειο μέρος μεταξύ τού εσωτερικού οχυρού και του υπαίθριου θεάτρου καθώς και στο κατεστραμμένο, από την ακραία κακοκαιρία Daniel το Σεπτέμβρη 2023, μονοπάτι που κινούτανε περιμετρικά, στη βάση τού εξωτερικού μέρους των τειχών. Σήμερα μες στο κάστρο και κυρίως εξωτερικά των τειχών, σε όλο το λόφο, υπάρχει πυκνό άλσος κυρίως κωνοφόρων δέντρων (τραχείας πεύκης και κυπαρισσιών) και σποραδικά φυλλοβόλων, τα οποία φυτευτήκανε στα μέσα τού 20ου αι. Το αποτέλεσμα πάντως τής δενδροφύτευσης αυτής είναι πως το κάστρο δεν φαίνεται καθόλου από κάτω, από την πόλη, της οποίας θεωρείται σύμβολο. 

Στον κατωτέρω χάρτη, από το Google earth, διακρίνεται το κάστρο από βόρεια – βορειοδυτικά: 

Αναλυτικότερες πληροφορίες:

Καστρολόγος

madeintrikala.gr

filotis.itia.ntua.gr.

Ακολουθούν λίγες εικόνες από το Κάστρο:

-το χαμηλότερο μέρος του, όπως φαίνεται από το χώρο πάρκινγκ, στο δυτικό του μέρος.:

-η πρώτη πύλη στο χαμηλότερο διάζωμα:

-προς και στην πύλη για το δεύτερο διάζωμα:

-το ρολόι:

-το εσωτερικό οχυρό στο τρίτο διάζωμα.:

-προς και στο βόρειο μέρος του και το νεότερο υπαίθριο θέατρο.:

-τα σκαλοπάτια ανόδου από νοτιοανατολικά και η αρχή τού κατεστραμμένου περιμετρικού εξωτερικού μονοπατιού.:

[στον Ι.Ν. Αγ. Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη, 30.10.2026]

Στο παρόν ακολουθούνε λίγες εικόνες από τον Ι.Ν. Αγ. Δημητρίου στη Θεσσαλονίκη, o οποίος το 1988 ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς τής UNESCO. Στη Θεσσαλονίκη βρέθηκα οικογενειακά για μόλις 24 ώρες και ήταν από τα Μνημεία τής πόλης που προλάβαμε να επισκεφτούμε. Ως θρησκευτικός αλλά και ως αρχαιολογικός χώρος έχει μεγάλη επισκεψιμότητα οπότε η λήψη εικόνων μόνο εύκολη υπόθεση δεν ήταν.

Λίγα επιγραμματικά πληροφοριακά στοιχεία για το Ναό:

Βρίσκεται στη θέση, στην οποία επί ρωμαϊκής κυριαρχίας βρισκόντουσαν λουτρά. Σύμφωνα με την κυρίαρχη στον ελλαδικό χώρο θρησκευτική παράδοση μαρτύρησε σε ηλικία 26 ετών, το 306, την εποχή που ρωμαίος Αύγουστος τής Ανατολής ήταν ο Γαλέριος Βαλέριος Μαξιμιανός. Ο Δημήτριος (ανακηρύχτηκε άγιος τον 13ο αι.) ήτανε γόνος αριστοκρατικής οικογένειας και έφτασε στο αξίωμα τού χιλίαρχου στην ηλικία των 22 ετών. Βαφτίστηκε χριστιανός και με εντολή τού Μαξιμιανού βασανίστηκε και εκτελέστηκε με λογχισμό.

[Παρένθεση.: Πολλοί ιστορικοί, ακολουθώντας την υπόθεση τού ιησουίτη Βέλγου Hippolyte Delehaye, 1859-1941, θεωρούν ότι δεν υπήρξε Δημήτριος που μαρτύρησε στη Θεσσαλονίκη, αλλά η λατρεία του προέρχεται από τη ρωμαϊκή πόλη Sirmium, που σήμερα βρίσκεται στη Σερβία, και από εκεί εξαπλώθηκε νότια, στα μέσα τού 4ου αι. Τον επόμενο αιώνα, το 441, το Sirmium, που ήτανε το κέντρο λατρείας τού Δημήτριου, αλώθηκε από τους Ούννους και η έδρα τής επαρχίας Ιλλυρικού μεταφέρθηκε από εκεί στη Θεσσαλονίκη. Στις 26 Οκτώβρη τού 441 ή τού 442 μεταφερθήκανε στη Θεσσαλονίκη τα λείψανα τού Δημητρίου.]

Μετά το Διάταγμα των Μεδιολάνων τού 313, στη θέση που μαρτύρησε χτίστηκε προσκυνητάρι και το 412-3 η πρώτη τρίκλιτη βασιλική προς τιμή του.

Γύρω στο 630 κάηκε και στη θέση της χτίστηκε πεντάκλιτη βασιλική.

Το 904 λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς ενώ μετά την άλωσή της από τους Νορμανδούς, το 1185, το σκήνωμα τού Δημητρίου μεταφέρθηκε στο μοναστήρι τού Αγ. Λαυρεντίου τού Κάμπο στη Βόρεια Ιταλία.

Το 13 αι. ο ναός επισκευάστηκε και ανακαινίστηκε ενώ το 1492-3 μετατράπηκε σε Τζαμί (το Κασιμιέ Τζαμί).

Με την απελευθέρωση τής Θεσσαλονίκης, το 1912, έγινε πάλι χριστιανικός ναός προς τιμή τού Αγ. Δημητρίου.

Το 1917, στη μεγάλη πυρκαγιά, καταστράφηκε ολοσχερώς και αναστηλώθηκε στη μορφή πριν την πυρκαγιά από τον αρχιτέκτονα Αριστοτέλη Ζάχο και τους συνεργάτες του, με βάση όλα τα διαθέσιμα μέσα που είχαν: σημειώσεις, σχέδια και φωτογραφίες. Οι εργασίες ολοκληρωθήκανε το 1948 και τα εγκαίνια τού ναού γίνανε στις 26 Οκτώβρη 1949.

Το 1978, τα λείψανα τού Αγ. Δημητρίου επιστρέψανε από το μοναστήρι Αγ. Λαυρεντίου και τοποθετηθήκανε σε αργυρή λάρνακα στο χώρο τού ναού.

Όσον αφορά την περιγραφή τού ναού, στην ιστοσελίδα  el.wikipedia.org (βλέπε και ανωτέρω: το πρώτο link), διαβάζουμε:

Ο ναός είναι ένα ξυλόστεγο κτίσμα, χωρίς θόλο, με διαστάσεις κάτοψης 43,58 μ. μήκος και 33 μ. πλάτος.

Η ύπαρξη αιθρίου παραμένει άγνωστη. Η είσοδος στο νάρθηκα γίνεται από δύο θύρες στο δυτικό τοίχο του ναού, που αντιστοιχούν στα εσωτερικά πλάγια (βόρειο και νότιο κλίτος), ενώ θύρες εισόδου υπάρχουν και στο βόρειο και νότιο τοίχο της βασιλικής. Από το στενό νάρθηκα που είναι μικρότερος από το ναό (το νότιο κλίτος χρησιμεύει σαν κλιμακοστάσιο), περνώντας από το τρίβηλο μπαίνουμε στον κυρίως ναό. Το τρίβηλο είναι ένα άνοιγμα στο κέντρο του νάρθηκα και σχηματίζεται από δύο κίονες από πράσινο θεσσαλικό μάρμαρο.

Εσωτερικά χωρίζεται με τέσσερις σειρές μαρμάρινων κιονοστοιχιών σε πέντε κλίτη, ενώ ένα έκτο κλίτος διαμορφώνεται κάθετα στα προηγούμενα, όπου βρίσκονται η Αγία Τράπεζα και το Ιερό. Το μεσαίο κλίτος, πιο πλατύ από τα άλλα τέσσερα, υπερυψώνεται και κυριαρχεί σαν όγκος, ενώ τα πλάγια στεγάζονται κλιμακωτά με στέγες δίνοντας τη δυνατότητα να δημιουργηθούν πολύκλιτα παράθυρα στους πλάγιους τοίχους (μονόβολα, δίβολα και πολύβολα). Στο μεγαλύτερο μέρος του ναού, ιδιαίτερα στα κατώτατα τμήματα, διατηρείται η παλιά τοιχοποιία διαμορφωμένη από ανισόδομη αργολιθοδομή και πλινθοδομές που ακολουθούν τα τόξα των ανοιγμάτων, παραθύρων ή θυρών.

Τάφος του Λουκά Σπαντούνη

Στη βορειοδυτική γωνία του κεντρικού κλίτους και ανάμεσα στον πεσσό και τον πρώτο κίονα της κιονοστοιχίας σώζεται μνημειακός τάφος, κατασκευασμένος με χαρακτηριστικά της ιταλικής αναγέννησης, πιθανότατα στην Ιταλία. Είναι ο τάφος του Λουκά Σπαντούνη (ή Σπανδωνή), άρχοντα της Θεσσαλονίκης, που τάφηκε στην εκκλησία στα 1481. Είναι στολισμένος με λουλούδια και υπάρχει επιγραφή με εικοσιδύο ελληνικούς ιαμβικούς στίχους προς τιμήν του.

Γλυπτός διάκοσμος

Ο μαρμάρινος διάκοσμος του ναού αποτελείται από την ορθομαρμάρωση, τα θωράκια, τους κίονες, τα κιονόκρανα, το κιβώριο, το τέμπλο, τους αμφικίονες των παραθύρων και τους κοσμήτες.

Ορθομαρμάρωση

Στο ναό υπάρχει μόνο στο κεντρικό κλίτος και στο νάρθηκα (είναι του 5ου αι.). Αποτελείται από τέσσερις πλάκες σκυριανού μαρμάρου, που βρίσκονται στον ανατολικό τοίχο, νότια από το τρίβηλο, τοποθετημένες με τέτοιον τρόπο, ώστε οι φλεβώσεις τους να σχηματίζουν άνθρωπο σε δέηση.

Κίονες

Οι κίονες επιστέφονται με θεοδοσιανά κιονόκρανα (προέρχονται από παλαιότερα ρωμαϊκά κτίσματα ή από τη βασιλική του 5ου αιώνα). Αποτελούνται από δύο σειρές άκανθας κι έχουν έλικες στις τέσσερις γωνίες.

Δίζωνα κιονόκρανα: Η κάτω σειρά άκανθας έχει διατηρηθεί σε αυτό τον τύπο, ενώ η επάνω έχει αντικατασταθεί η κάτω σειρά με τέσσερις αετούς στις γωνίες ή τέσσερις κριούς.

Με ανεμιζόμενα φύλλα: Αποτελούνται από δύο σειρές άκανθας που γέρνουν προς τα πλάγια, σε αντίθετη κατεύθυνση η κάθε σειρά.

Πτυχωτά: Εδώ τα φύλλα της άκανθας απλώνονται σαν δαντέλα, με πτυχωτό τρόπο.

Ανάμεσα στα κιονόκρανα και τα τοξωτά επιστύλια παρεμβάλονται τα επιθήματα, απλά και ακόσμητα. Η μόνη διακόσμηση είναι ένας ρόδακας, στη στενή προς το κεντρικό κλίτος επιφάνεια, και ένας σταυρός στην προς τα πλάγια κλίτη όψη τους.

Επίκρανα

Στις παραστάδες του τριβήλου και στην παραστάδα της κιονοστοιχίας του κεντρικού κλίτους διατηρήθηκαν επίκρανα του 5ου αιώνα. Τα επίκρανα του τριβήλου διακοσμούνται με φύλλα πριονωτής άκανθας και προτομές ζώων. Στην παραστάδα της νότιας κιονοστοιχίας εικονίζονται φύλλα προιονωτής άκανθας, κλιματίδες, πουλιά (βόρεια όψη), παγόνια, κάνθαροι (ανατολική όψη), κλιματίδες και άκανθες (νότια όψη).

Κοσμήτες (σ.σ. Ο κοσμήτης είναι μια οριζόντια, ανάγλυφη ταινία ή γείσο από μάρμαρο, λίθο ή πηλό, η οποία προεξέχει ελαφρά από την επιφάνεια τού τοίχου)

Ο κύριος κοσμήτης του μνημείου είναι λοξότμητος και περιτρέχει το κεντρικό κλίτος στο ύψος του δαπέδου του υπερώου. Δύο άλλα είδη κοσμητών υπάρχουν στην κόγχη του ιερού βήματος, ένα στη γέννηση του τεταρτοσφαιρίου της κόγχης κι ένα άλλο κάτω από το πεντάλοβο παράθυρο.

Ιερό βήμα

Φωτίζεται από ένα μεγάλο πεντάλοβο παράθυρο και χωρίζεται από το ναό με ψηλό τέμπλο. Στο κέντρο βρίσκεται η Αγία Τράπεζα κάτω από την οποία υπάρχει σταυρικό σκάμμα (εγκαίνιο) με μια μαρμάρινη θήκη σε μορφή σαρκοφάγου. Μέσα σε αυτήν βρέθηκε γυάλινο φιαλίδιο με στερεοποιημένο αίμα. Το εγκαίνιο περιέχει λείψανα Αγίων και είναι απαραίτητο για τον καθαγιασμό του ναού. Στην κόγχη υπάρχει σύνθρονο, στην κορυφή του οποίου βρίσκεται ο θρόνος του επισκόπου.

Τέμπλο

Δε γνωρίζουμε τη μορφή που είχε το αρχικό τέμπλο. Το σημερινό μαρμάρινο μιμείται παλαιοχριστιανικό τέμπλο που αναγράφει θέματα από γλυπτά που βρέθηκαν στις ανασκαφές.

Ψηφιδωτά

Από την πυρκαγιά του 1917 σώθηκαν μόνο έντεκα ψηφιδωτά, από τον 5ο ως τον 9ο αιώνα. Βρίσκονται στην ανατολική όψη του τοίχου που χωρίζει το νάρθηκα από τον κυρίως ναό και στους δύο μεγάλους πεσσούς του ιερού βήματος.

Στο επάνω μέρος του δυτικού τοίχου του νότιου εσωτερικού κλίτους, εικονίζεται σε βάθρο ο Άγιος Δημήτριος, όρθιος σε στάση δέησης. Από δεξιά μια γυναίκα φέρνει το παιδί της στον Άγιο, ενώ αριστερά διασώζονται τα πόδια ενός δεύτερου παιδιού. Η σκηνή παριστάνει αφιέρωση παιδιών στον Άγιο και είναι ψηφιδωτό του 5ου αιώνα.

Στην αντίθετη θέση, στο βόρειο εσωτερικό κλίτος, υπάρχει ψηφιδωτό που εικονίζει έναν άγγελο με σάλπιγγες να σκύβει προς τον Άγιο. Η παράσταση αυτή του 5ου αιώνα δε διασώζεται ακέραια. Δίπλα στον άγγελο διασώζονται τα φτερά ενός δεύτερου αγγέλου.

Δίπλα στον τάφο του Λουκά Σπαντούνη, στο δυτικό τοίχο του εσωτερικού κλίτους, υπάρχει ψηφιδωτό του 7ου αιώνα με τον Άγιο Δημήτριο ανάμεσα σε τέσσερις κληρικούς μπροστά στις επάλξεις των τειχών της πόλης.

Στο νοτιοανατολικό πεσσό: Στη βόρεια πλευρά του εικονίζεται ο Άγιος ανάμεσα σε έναν επίσκοπο κι έναν έπαρχο, μπροστά στα τείχη της πόλης. Πρόκειται για την τρίτη πολιορκία από τους Σλάβους στις αρχές του 7ου αιώνα. Το ψηφιδωτό στην ανατολική πλευρά του παριστάνει τον Άγιο κι ένα διάκονο τον οποίο ο Άγιος περιβάλλει με τα δυο του χέρια. Ο ιερωμένος που εικονίζεται είναι ο διάκονος που φρόντισε για την ανοικοδόμηση του ναού μετά την καταστροφή του το 629-634. Στη δυτική πλευρά του εικονίζεται μπροστά από τοίχο ο Άγιος Σέργιος σε στάση δέησης.

Στο βορειοανατολικό πεσσό: Στη δυτική πλευρά του πάνω από το πηγάδι του αγιάσματος, υπάρχει ψηφιδωτό του Αγίου Γεωργίου με δύο παιδιά που έχουν τα χέρια τους σε στάση προσφοράς (5ος-6ος μ.Χ.). Σύμφωνα με γραπτή επιγραφή στο άνω μέρος του ψηφιδωτού απεικονίζεται ο  Άγιος Γεώργιος. Τα παιδιά, ντυμένα με χλαμύδα που δείχνει αρχοντική καταγωγή, απλώνουν σε ικεσία τα χέρια τους. Στην ανατολική του πλευρά εικονίζεται ο Άγιος Δημήτριος δεόμενος. Το κεντρικό τμήμα της παράστασης είναι κατεστραμμένο. Στη νότια πλευρά του εικονίζεται η Παναγία σε στάση δέησης με στρατιωτικό Άγιο (Άγιος Θεόδωρος). Στο επάνω τμήμα υπάρχει προτομή του Χριστού που ευλογεί (9ος αιώνας).

Εντοίχια ψηφιδωτά του ναού που κάηκε το 1917, βρίσκονται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού. Σε ψηφιδωτό της βόρειας κιονοστοιχίας ο Άγιος εικονίζεται σε στάση δέησης, ενώ αριστερά και δεξιά διασώθηκαν δύο μορφές που δέονται μαζί του. Επίσης βρέθηκε στα ερείπια της εκκλησίας ψηφιδωτό με παγόνι. Χρονολογούνται και τα δύο στον 5ο και 6ο αιώνα. Στο μουσείο βρίσκεται ακόμη τμήμα από τη διακόσμηση των εσωτερικών τοίχων με μαρμάρινες πλάκες του 7ου αιώνα (μία σύνθεση με πολύχρωμα μάρμαρα που δημιουργούσαν γεωμετρικά και φυτικά σχέδια.

Τοιχογραφίες

Η σημαντικότερη και παλαιότερη αγιογραφία του Αγίου βρίσκεται στο νότιο τοίχο του ναού και είναι κατεστραμμένη από μεγάλο τοξωτό άνοιγμα. Στο αριστερό της τμήμα εικονίζεται ο αυτοκράτορας Ιουστινιανός έφιππος με στρατιωτική ακολουθία (685-695 και 705-711). Η τοιχογραφία αυτή ιστορικού περιεχομένου είναι του 8ου αιώνα.

Στον πρώτο από τα δυτικά πεσσό της νότιας κιονοστοιχίας του κεντρικού κλίτους και στη δυτική του όψη εικονίζεται ο αρχιεπίσκοπος Γρηγόριος Παλαμάς με τον Ιωάννη τον ΣΤ΄ Κατακουζηνό που είχε γίνει μοναχός με το όνομα Ιωάσαφ.

Στο δεύτερο πεσσό από δυτικά της ίδιας κιονοστοιχίας στη νότια όψη του ναού, υπάρχει η παράσταση του Οσίου Λουκά του Στειριώτη (11ος αιώνας).

Στη νότια παραστάδα του τριβήλου διακρίνει κανείς την αλληγορική σκηνή του ανθρώπου που κυνηγιέται από ένα μονόκερω, ενώ στη βόρεια τα πασχάλια των ετών 1474-1493.

Τοιχογραφίες που μιμούνται ορθομαρμάρωση διατηρούνται στους τοίχους των πλαγίων κλιτών της εκκλησίας.

Λίγες εικόνες από

-τον περίβολο και το εσωτερικό τού Ι.Ν. Αγ. Δημητρίου:

Μαρμάρινο Βαφτιστήριο τού 5ου ή 6ου αι.

Ο τάφος τού Λουκά Σπαντούνη

-την Κρύπτη, στο υπόγειο τού ναού. Λειτουργεί ως υπόγειο μουσείο κάτω από τον ναό. Σύμφωνα με τη χριστιανική παράδοση, σε αυτόν τον χώρο φυλακίστηκε και μαρτύρησε ο Άγιος Δημήτριος το 303 μ.Χ. Ο χώρος τής κρύπτης ενσωματώνει και πατάει πάνω στα ερείπια τού προγενέστερου ρωμαϊκού λουτρού. Μέσα στην κρύπτη υπάρχει ημικυκλική δεξαμενή και πηγάδι που τροφοδοτούσε με νερό τα ρωμαϊκά λουτρά και αργότερα συνδέθηκε με το μαρτύριο και το μύρο τού Αγ. Δημητρίου.: