Τρία haiku τού Kawahigashi Hekigoto

Ο Kawahigashi Hekigotō (河東 碧梧桐) – κατά κόσμο Kawahigashi Heigorō (河東 秉五郎) – γεννήθηκε στις 26 Φλεβάρη 1873, στην πόλη Matsuyama, πρωτεύουσα τού νομού Ehime, στο νησί Shikoku στη νότιο Ιαπωνία (είναι το 4ο μεγαλύτερο τής χώρας), και πέθανε την 1η Φλεβάρη 1937 στο Τόκυο. Ήτανε δημοσιογράφος, καλλιγράφος, κριτικός τέχνης, χορευτής τού παραδοσιακού ιαπωνικού χορευτικού δράματος noh, ορειβάτης και ποιητής χαϊκού.  

O πατέρας του ήτανε μελετητής τού Κομφούκιου και σε νεαρή ηλικία διάβαζε κινέζικη λογοτεχνία. Με τον παιδικό του φίλο, ποιητή haiku και μυθιστοριογράφο, Kyoshi Takahama εγκαταλείψανε το σχολείο το 1894 και πήγανε στο Τόκυο, όπου γίνανε οι κύριοι μαθητές χαϊκού τού Masaoka Shiki (και εδώ).

Ο Kawahigashi Hekigoto διαδέχθηκε τον Masaoka Shiki αφενός το 1897 στη θέση τού αρχισυντάκτη στο περιοδικό χαϊκού Hototogisu (Κούκος) αφετέρου το 1902 στην εφημερίδα Nippon (Ιαπωνία).

Μετά τον θάνατο τού Masaoka Shiki, ο Kawahigashi Hekigoto και ο Kyoshi Takahama έγιναν οι ηγέτες των δύο κύριων παρατάξεων των οπαδών του. Ο πρώτος τής πιο πειραματικής και ο δεύτερος, στον οποίο παρέμεινε το περιοδικό Hototogisu, της πιο συντηρητικής.  

Ο Kawahigashi Hekigoto μάλιστα επέκτεινε τις καινοτομίες τού Masaoka Shiki, εγκατέλειψε τον κανόνα 5-7-5 υπέρ τού ελεύθερου στίχου, τον οποίο αποκαλούσε tanshi αντί για χαϊκού. Πάντως εξακολουθούσε να χρησιμοποιεί την εποχιακή λέξη kigo – αναφορές στο παρόν ιστολόγιο έχουνε γίνει εδώ και εδώ, ακόμα και όταν κάποιοι από τους οπαδούς του την είχανε εγκαταλείψει.

Το 1917, ο Kawahigashi Hekigoto έγραψε: «Οποιαδήποτε αυθαίρετη προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα ποίημα στο πλαίσιο των 5-7-5 συλλαβών θα έβλαπτε τη φρεσκάδα τής εντύπωσης και θα σκότωνε τη ζωτικότητα τής γλώσσας. Επιδιώκαμε να είμαστε άμεσοι στην έκφραση, καθώς εκτιμούσαμε τις φρέσκες εντυπώσεις μας και θέλαμε η γλώσσα μας να είναι ζωτική. Αυτό σύντομα μάς οδήγησε να καταστρέψουμε τη σταθερή μορφή στίχων και να αποκτήσουμε την απόλυτη ελευθερία έκφρασης.»

Έχει γράψει δύο σχολικά βιβλία: το Haiku hyōshaku (1899) και το Shoku haiku hyōshaku (1899) και τη συλλογή χαϊκού Hekigotō kushū (1916) ενώ ήτανε και ταξιδιωτικός συγγραφέας. Είχε επισκεφτεί την Ευρώπη, την Αμερική, την Κίνα και τη Μογγολία.

Πηγή ανωτέρω: en.wikipedia.org. 

far fireworks

sounding, otherwise

not a thing

ήχοι μακρινών πυροτεχνημάτων,

αλλιώς τίποτε άλλο

red camellia

white camellia

falling down

κόκκινη καμέλια

λευκή καμέλια

πέφτουν

Τα ανωτέρω (στην αγγλική) από την ιστοσελίδα poemofquotes.com. 

the first thunder

is likely to shake

the tiered doll stand

η πρώτη βροντή

μάλλον ταρακούνησε

την κλιμακωτή βάση για κούκλες*

Το ανωτέρω (στην αγγλική) από την ιστοσελίδα masterpiece-of-japanese-culture.com. 

*Οι κούκλες στην Ιαπωνία έχουνε τεράστια παράδοση. Αναφορά για τις κούκλες hina έχει γίνει πριν λίγους μήνες  στο παρόν ιστολόγιο.

[σε μια κορυφή στα νότια τής Κιάφας Φίχθι, στον Κιθαιρώνα, 04.04.2026]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από τον ορεινό όγκο, ο οποίος βρίσκεται δυτικά τής ρηχής ρεματιάς, η οποία κατεβαίνει στη Βρύση Τσίας (και συνεχίζει νοτιότερα) και βρίσκεται δυτικά τού ορεινού όγκου Λεστόρι, πάνω από το χωριό Βίλια. Συνολικά η κυκλική διαδρομή την οποία ακολούθησα έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Εικόνες από τμήματα τής εν λόγω διαδρομής έχουνε παρουσιαστεί παλαιότερα και συγκεκριμένα:

Από το τμήμα Βρύση Τσίας – Κιάφα Φίχθι 10.03.2024 και

από το τμήμα Κιάφα Φίχθι – Δολίνη Λάκκα Ελ Μπούκουρ 25.05.2025.

Το πρωινό τού Σαββάτου 4 Απρίλη 2026, αρχικά ακολούθησα τη διαδρομή από τη Βρύση Τσίας στην Κιάφα Φίχθι και από εκεί προς τα πίσω, κατά μήκος τού χωματόδρομου, στην άλλη πλευρά τής ρεματιάς, μέχρι τη δολίνη Λάκκα Ελ Μπουκούρ. Εύκολη γενικά διαδρομή αρχικά σε βατό σηματοδοτημένο μονοπάτι, τμήμα τού εθνικού μονοπατιού Ο22, – λίγο κακοτράχαλο στα πρώτα 250 μέτρα – και μετά σε χωματόδρομο.

Στις δύο πρώτες από τις εικόνες που ακολουθούνε διακρίνεται ο ορεινός όγκος στα νότια τής Κιάφας Φίχθι ενώ στις επόμενες δύο το πηγάδι πάνω από τη δεξαμενή νερού, στη θέση 38°10’45’’N 23°18’24’’E.

Φτάνοντας στη Λάκκα Ελ Μπούκουρ, κινήθηκα εκτός μονοπατιού (σ.σ. το έδαφος είναι επικλινές αλλά βατό και μόνο προς την κορυφή γίνεται πετρώδες αλλά το ανεβαίνει κανείς χωρίς δυσκολία – πάντα με τα σωστά ορειβατικά παπούτσια) προς την κορυφή.     

Αρχικά διέσχισα τη λάκκα, η οποία φαίνεται στον επόμενη εικόνα…

…και ανεβαίνοντας πέρασα από μια μικρή αβαθή δολίνη, στην οποία υπάρχει μια σπηλιά με κάθετη είσοδο, από την οποία χωράει να περάσει κάποιος άνετα αλλά με εμπειρία, δεμένος με κατάλληλο σκοινί και όχι μόνος. Το δάπεδό της πρέπει να είναι περί τα 2,5 με 3 μέτρα κάτω. Αν υπάρχει πέρασμα προς βαθύτερα μέρη της – θαλάμους δεν είδα από πάνω. Δεν γνώριζα την ύπαρξή της αφού δεν αναφέρεται σε χάρτες.

Από εκεί συνέχισα προς την κορυφή.

Το video που ακολουθεί λήφθηκε λίγες δεκάδες μέτρα πριν από την κορυφή, από σημείο με ωραία θέα προς (από ανατολικά προς τα δυτικά): το Λεστόρι, στο βάθος ανατολικά νοτιοανατολικά τον Υμηττό, το Μακρό όρος και πίσω του το όρος Πατέρας, στο βάθος νοτιοδυτικά τα Γεράνεια και τον Κιθαιρώνα.

Η κορυφή είναι μες στα έλατα.

Γυρίζοντας κινήθηκα, μέχρι να βγω κάτω στο χωματόδρομο, λίγες δεκάδες μέτρα ανατολικότερα, περνώντας πάνω από τη λάκκα που είχα διασχίσει ανεβαίνοντας.

Από το χωματόδρομο κατέβηκα στην κοίτη τής ρεματιάς η οποία, μάλλον γιατί καλύπτεται με λεπτό χαλίκι και πέτρες και απορροφάει το νερό, ήτανε σχετικά στεγνή σε αντίθεση με τις όχθες της, κυρίως από κοκκινόχωμα, που ήτανε λασπωμένες. Φυσικά όταν θα κατεβάζει νερό καλό είναι να αποφεύγεται. 

Η συνολική απόσταση ήτανε 5,5 περίπου χλμ., η συνολική υψομετρική διαφορά 303 μ. – στην οποία θα πρέπει να προστεθούνε τα 124 περίπου μ. ανεβάσματος προς την κορυφή – για την οποία χρειάστηκα κάτω από 2,5 ώρες με όλες τις στάσεις.

Σημ.

Κιάφα: αρβανίτικο τοπωνύμιο που συναντάται σε πολλά μέρη και σημαίνει διάσελο ή αυχένας

Φίχθι: αρβανίτικο τοπωνύμιο που συναντάται στην Αττική, τη Βοιωτία, την Κορινθία, την Αργολίδα κ.α. και ίσως να σχετίζεται με την αλβανική λέξη fiku: το σύκο.

A New Rule [Mewlana Jalaluddin Rumi]

Ένας Καινούργιος Κανόνας

Είναι ο κανόνας για τους μεθυσμένους να πέφτουνε με ορμή ο ένας πάνω στον άλλον,

να φιλονικούν, να γίνονται βίαιοι και να κάνουνε σκηνή.

Ο εραστής είν’ ακόμα χειρότερος κι από ‘να μεθυσμένο.

Θα σου πω τι είναι η αγάπη: να μπαίνεις σε ένα χρυσορυχείο.

Και τι είναι αυτός ο χρυσός;

Ο εραστής είναι ένας βασιλιάς πάνω από όλους τούς βασιλιάδες,

που το θάνατο δε φοβάται και δε νοιάζεται καθόλου για ένα στέμμα χρυσό.

Ο δερβίσης ένα μαργαριτάρι έχει κρυμμένο απ’ τη μπαλωμένη του κάπα κάτω.

Γιατί να ζητιανεύει από πόρτα σε πόρτα;

Χθες βράδυ εμφανίστηκε το φεγγάρι,

μεθυσμένο, πετώντας ρούχα στο δρόμο.

«Σήκω», είπα καρδιά μου, «Δώσε στην ψυχή ένα ποτήρι κρασί.

Ήρθε η στιγμή στον κήπο να συναντήσω το αηδόνι,

Ζάχαρη να γευτώ με την ψυχή τού παπαγάλου».*

Έπεσα, με την καρδιά μου κομματιασμένη –

πού αλλού παρά στο μονοπάτι σου.

Την κούπα σου μεθυσμένος έσπασα, είδωλό μου, πολύ μεθυσμένος.

Μη μ’ αφήσεις να πάθω κακό, πάρε μου το χέρι.

Ένας νέος κανόνας, ένας νέος νόμος έχει γεννηθεί:

σπάστε όλα τα ποτήρια και πέστε προς τον υαλουργό.

A New Rule

It is the rule with drunkards to fall upon each other,

to quarrel, become violent, and make a scene.

The lover is even worse than a drunkard.

I will tell you what love is: to enter a mine of gold.

And what is that gold?

The lover is a king above all kings,

unafraid of death, not at all interested in a golden crown.

The dervish has a pearl concealed under his patched cloak.

Why should he go begging door to door?

Last night that moon came along,

drunk, dropping clothes in the street.

“Get up”, I told my heart, “Give the soul a glass of wine.

The moment has come to join the nightingale in the garden,

to taste sugar with the soul-parrot.” *

I have fallen, with my heart shattered –

where else but on your path? And I

broke your bowl, drunk, my idol, so drunk,

don't let me be harmed, take my hand.

A new rule a new law has been born:

break all the glasses and fall toward the glassblower.

Πηγή:

allpoetry.com. 

poemhunter.com.

*Αξίζει να σημειωθεί ότι:

-Στην Περσία, τα αρχαία και μεσαιωνικά χρόνια, παπαγάλους κατείχαν οι πλούσιοι που τους φέρνανε από την Ινδία, στην οποία ήταν ενδημικό είδος, και ήταν σημάδι πλούτου και ευμάρειας.

-Μέχρι τον 4ο π.Χ. αι. η ζάχαρη (από τη σανσκριτική λέξη σαρκάρα) παραγότανε στην Ινδία. Δυτικά ήρθε από τους στρατιώτες τού Μεγ. Αλεξάνδρου, που φέρανε το ζαχαροκάλαμο από την Ινδία για το οποίο λέγανε ότι βγάζει «μέλι χωρίς μέλισσες». Η ευρύτερη διάδοσή της όμως ξεκίνησε μετά τον 7ο μ.Χ. αι., όταν την ανακάλυψαν εκ νέου οι άραβες και αργότερα, από αυτούς, οι σταυροφόροι, οι οποίοι τη φέρανε στην Ευρώπη και τη λέγανε «γλυκό αλάτι». Μετά τα μέσα τού 15ου μ.Χ. αι., στη Βενετία, λειτούργησε η πρώτη μονάδα επεξεργασίας ακατέργαστης ζάχαρης. Μετά την ανακάλυψη τής Αμερικής, η καλλιέργεια τού ζαχαροκάλαμου εξαπλώθηκε στην Καραϊβική, η οποία έγινε η κύρια πηγή παραγωγής του ενώ αργότερα, μετά τους ναπολεόντειους πολέμους, όταν οι Γάλλοι χάσανε την πρόσβαση στα ζαχαροκάλαμα τής Καραϊβικής, αναπτύξανε μέθοδο παραγωγής της από τα ζαχαρότευτλα. (ενδεικτικά: ebz.gr)

Another Fate [Sun Ra]

Άλλη Μοίρα

Για να υψωθείς πάνω από όλους τούς πολιτισμούς τής γης 

σημαίνει πως όλους τούς εκτιμάς.

Κι ακόμα πως είσαι και διαφορετικός και μέρος. 

Πάνω από τους τόπους πολλών χωρών

φαίνονται τού ανθρώπου οι συμφορές

και την ίδια στιγμή

οι προοπτικές ενός μεγαλύτερου σκοπού:

Μια άλλη μοίρα

καλύτερη από οτιδήποτε έχουνε 

ποτέ γνωρίσει

ήσυχα αιωρείται σε κοντινή πάντοτε απόσταση.

Ο μεγαλύτερος σκοπός 

να είσαι πέρα

απ’ το μπερδεμένο σχήμα τού καλού με το κακό.

Πέρα από το καλό και το κακό.

Πέρα από τη ζωή και το θάνατο

είναι πέρα από τον κύκλο, το Ο τής γης.

Ο κύκλος είναι η γη

ο κύκλος ολόκληρος 

είναι το μέτρο τής γης

κι έτσι ο όρκος

το μέτρο τού όρκου

είναι το μέτρο τού δρόμου

που είναι η αφηρημένη διαδρομή ή κώδικας.

Another Fate

To rise above all the cultures of the land

Is to appreciate all.

Yet be apart and a part.

Above the scene of many lands

The ills of man are seen

And simultaneously

The potentials of greater intent:

Another fate

Better than anything they have

Ever known

Hovers quietly ever just within reach.

The greater intent

Of being beyond

The intermingled scheme of good and evil.

Beyond good and evil

Beyond life and death

Is beyond the cycle, the O of earth.

The circle is the earth

The full degree of the circle

Is the measure of the earth

And thereby the oath

The measure of the oath

Is the measure of the way

Which is the abstract path or code.

Από την ποιητική του συλλογή: The Immeasurable Equation -

The Months have end – the Years – a knot [Emily Dickinson]

Οι Μήνες τελειώνουν – τα Χρόνια – ένας Κόμπος –

Δύναμη καμιά δεν μπορεί να τον λύσει

Να τεντωθεί λίγο περισσότερο

Ένα κουβάρι Δυστυχίας –

Η Γη ξαπλώνει αυτές τις κουρασμένες ζωές

Στα μυστηριώδη Συρτάρια της –

Πολύ τρυφερά, χωρίς  καμία αμφιβολία

Μια απόλυτη Γαλήνη –

Ο τρόπος των Παιδιών –

Αν κι από τη Μέρα κουρασμένα –

Τα ίδια –το θορυβώδες Παιχνίδι

Δεν μπορούνε να βάλουνε στην άκρη –

The Months have ends – the Years – a knot –

No Power can untie

To stretch a little further

A Skein of Misery –

The Earth lays back these tired lives

In her mysterious Drawers –

Too tenderly, that any doubt

An ultimate Repose –

The manner of the Children –

Who weary of the Day –

Themselves – the noisy Plaything

They cannot put away –

423

Θωμαή Δ. Ζορμπάκη - 38 χαϊκού σε λευκό πίνακα – Παρουσίαση βιβλίου

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΑΝΑΒΛΗΘΗΚΕ ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙΡIΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΕΚΔΗΛΩΘΟΥΝΕ ΤΗΝ 1η ΑΠΡΙΛΗ ΜΕΤΑΞΎ ΤΩΝ ΩΡΩΝ 15.00 ΚΑΙ 22.00 

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων τού ΚΨΥ Αθήνας, που θα λάβει χώρα από 1 έως 3 Απριλίου 2026, υπό τον τίτλο "Η τέχνη στη θεραπεία", στην οδ. Πειραιώς 114, 5ος όροφος... 

...θα γίνει παρουσίαση τής ποιητικής συλλογής "38 χαϊκού σε λευκό πίνακα", της Θωμαής Ζορμπάκη, εκδ. 24γράμματα:

 

Τα Τετράστιχα ν. 103-104-105-106-107-108-109 (Quatrain CIΙΙ-CIV-CV-CVI-CVII-CVIII-CIX) από το Diwan τού Abu al-Ala al-Maarri

CIII 

«Deep in a silent chamber of the rose 

There was a fattened worm. He looked around, 

Espied a relative and spoke at him: 

It seems to me this world is very good». 

«Βαθιά σε μια σιωπηλή κάμαρα τού ρόδου

Υπήρχε ένα παχύ σκουλήκι. Ολόγυρά του κοίταξε,

Ένα συγγενή διέκρινε και του είπε:

Μου φαίνεται πως αυτός ο κόσμος είναι πολύ καλός».

CIV

«A most unlovely world, said brother worm, 

For all of us are piteous prisoners. 

And if, declared the first, your thought is true, 

And this a prison be, me likes it well»

«Ένας πολύ άσχημος κόσμος, είπε το αδέλφι του σκουλήκι,

Γιατί όλοι μας είμαστε αξιολύπητοι κρατούμενοι.

Κι αν, δήλωσε το πρώτο, η σκέψη σου είναι αληθινή,

Κι αυτή είναι φυλακή, μου αρέσει πολύ».

CV

«So well that I shall weave a song of praise 

And thankfulness because the world was wrought 

For us and with such providential care –

My brother, I will shame you into singing». 

«Τόσο καλά που θα υφάνω ένα τραγούδι επαίνου

Και ευγνωμοσύνης επειδή ο κόσμος φτιάχτηκε

Για μας και με τέτοια προνοητική φροντίδα –

Αδελφέ μου, θα σε ντροπιάσω να τραγουδήσεις».

CVI 

«Then, cried the second, I shall raise a voice 

And see what poor apologies are made. 

And so they sang, these two, for many days, 

And while they sang the rose was beautiful». 

«Τότε, αναφώνησε το δεύτερο, θα υψώσω μια φωνή

Και θα δούμε τι γίνονται οι φτωχές συγγνώμες.

Κι έτσι τραγούδησαν, αυτά τα δύο, για πολλές μέρες,

Κι ενώσω τραγουδούσαν το ρόδο ήταν όμορφο».

CVII

«But this affected not the songful ones, 

And evermore in beauty lived the rose. 

And when the worms were old and wiser too, 

They fell to silence and humility». 

«Αλλά αυτό δεν επηρέασε τούς τραγουδιστές,

Και πάντα στην ομορφιά ζούσε το ρόδο.

Κι όταν τα σκουλήκια γέρασαν και γίνανε σοφότερα,

Σε σιωπή πέσανε και ταπεινότητα.

CVIII 

A night of silence! 'Twas the swinging sea 

And this our world of darkness. And the twain 

Rolled on below the stars; they flung a chain 

Around the silences which are in me.

Μια νύχτα σιωπής! Η λικνιζόμενη θάλασσα ήταν

Κι αυτός ο σκοτεινός μας κόσμος. Κι αμφότεροι

Κυλούσανε κάτω από τα αστέρια• μιαν αλυσίδα έριξαν

Γύρω απ’ τις μέσα μου σιωπές.

CIX 

The shadows come, and they will come to bless 

Their brother and his dwelling and his fame, 

When I shall soil no more with any blame 

Or any praise the silence I possess.

Οι σκιές έρχονται, και θα έρθουν να ευλογήσουν

Τον αδελφό τους και το σπίτι του και τη φήμη του,

Όταν δεν θα βρομίζω πια με καμία κατηγορία

Ή έπαινο κανένα τη σιωπή που κατέχω.

Πηγή: gutenberg.org

Το 109ο είναι το τελευταίο από τα υπέροχα τετράστιχα τού πολύ σημαντικού αγνωστικιστή άραβα ποιητή και φιλόσοφου Abu al-Ala al-Maarri, 973 – 1057 μ.Χ., ο οποίος αν και τυφλώθηκε από ευλογιά σε νεαρή ηλικία σπούδασε αλλά και ταξίδεψε. Έζησε ασκητικά και ήτανε χορτοφάγος. Έχαιρε μεγάλου σεβασμού και τον επισκεπτόντουσαν πολλοί φοιτητές από την περιοχή του, ενώ αλληλογραφούσε με λόγιους και δασκάλους μεγάλων εκπαιδευτικών σχολών στο εξωτερικό. Περισσότερα:  en.wikipedia.org 

Μελλοντικά θα αναρτηθούνε στο παρόν ιστολόγιο αποδόσεις και των υπόλοιπων από τα τετράστιχα, που δεν έχουνε παρουσιαστεί μέχρι σήμερα.

Δυστυχώς στα ελληνικά δεν έχουνε εκδοθεί σχετικά βιβλία και μέχρι να γίνει αυτό (ευχής έργον θα ήτανε να γίνει απευθείας από τα αραβικά) οι αναρτήσεις στο παρόν ιστολόγιο θα είναι οι μόνες ή τέλος πάντων οι πρώτες. 

όνειρο ήταν [Θωμαή Ζορμπάκη]

 

[στα Βίλια, μια ακόμα παραδοσιακή ασβεστοκάμινος και ένας άγνωστος αρχαιολογικός χώρος 28.03.2026]

Ο λόγος που βρέθηκα, το πρωινό τού Σαββάτου 28 Μάρτη 2026, στα Βίλια είναι αρκετά πεζός: ήταν από τα λίγο μέρη, λίγο πιο μακριά από το λεκανοπέδιο τής Αθήνας, που οι καιρικές προγνώσεις δεν δείχνανε βροχή ή καταιγίδα μέχρι τουλάχιστον και το μεσημέρι.

Η ανταμοιβή όμως από την όμορφη πεζοπορία που επιχείρησα αποδείχτηκε πέρα από τις προσδοκίες μου!

Η μέρα έδειξε από την αρχή ότι θα πάει ωραία!

Στην είσοδο των Βιλίων (σ.σ. κι αν έχω περάσει και ξαναπεράσει από εκεί…) περνώντας με το αυτοκίνητο, στη θέση 38°10'09''N 23°20'46''E, πρόσεξα μια παλιά προβιομηχανική παραδοσιακή ασβεστοκάμινο:

…η οποία αντίθετα με την άλλη, η οποία βρίσκεται δυτικότερα στη θέση 38°10'13''N 23°18'16''E και είναι χαρτογραφημένη, δεν αναφέρεται στους χάρτες (που έχω υπόψη μου). Πάντως αν και είναι λίγα μέτρα από το δρόμο δεν είναι εύκολο να την προσέξεις.

Η διαδρομή, πεζή, που ακολούθησα (16,5 περίπου χλμ. μήκους) έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Microsoft-bing:

Ξεκίνησα από τη Βρύση Τσίας και ακολούθησα το χωματόδρομο, στις παρυφές τού ορεινού όγκου Λεστόρι, ο οποίος περνά πάνω από την Παναγιά Γκούρας και τους παλιούς υδρόμυλους, κινείται παράλληλα αλλά πιο ψηλά από την κοίτη τής ρεματιάς Γκούρα και ανεβαίνει στο Φίχθι (σ.σ. στο τέλος τού παρόντος τα link με τις σχετικές παλαιότερες αναρτήσεις).

Στο βάθος η Δίρφυ και το Ξεροβούνι Εύβοιας χιονισμένα.

Ο ορίζοντας κλείνει αριστερά με την Πεντέλη και στο κέντρο
και δεξιά με τον Υμηττό.

Στο πιο ψηλό σημείο τού χωματόδρομου, ένα εικονοστάσι ενώ πίσω
του ο ορεινός όγκος Λουκίσθι και στο βάθος ο Κιθαιρώνας.

Από το Φίχθι ακολούθησα το σηματοδοτημένο μονοπάτι που κινείται δίπλα σε μια ρεματιά ανάμεσα στους ορεινούς όγκους Λεστόρι, Βορδοσίτι και Καρούμπαλο, στα νότιά του, και Λουκίσθι, στα βόρειά του. 

Φτάνοντας στο σημείο που πέφτει στην κοίτη τού ρέματος, διακλαδίζεται σε αυτό που συνεχίζει προς Κριεκούκι ή Ερυθρές και αυτό που στρέφεται νότια και ανεβαίνει προς Κιάφα Μούζα (το διάσελο μεταξύ των ορεινών όγκων Βορδοσίτι και Λεστότι.)

Από εκεί κατέβηκα το μονοπάτι δίπλα στην κοίτη τής Γκούρας, παράλληλα στο χωματόδρομο, μέχρι την Παναγιά Γκούρας και τους παλιούς υδρόμυλους όπου ανέβηκα στο χωματόδρομο μέσω τού οποίου επέστρεψα.

Όταν ξεκινούσα το πρωί, συνάντησα έναν ηλικιωμένο βοσκό και πιάσαμε λίγο την κουβέντα. Από τη συζήτηση κρατάω δύο πράγματα:

1ον. Ότι στην περιοχή των Βιλίων παλαιότερα μια από τις οικονομικές δραστηριότητες ήτανε να σπάνε πέτρες που τις πουλούσανε για οικοδομικά υλικά και ενίοτε, όπου βρίσκανε πολλά κλαδούρια, τις καίγανε για να φτιάξουν ασβέστη. Μου υπέδειξε 2-3 σημεία, όπου όμως δεν βρήκα ασβεστοκάμινα. Αν υποθέσουμε ότι εγώ δεν τα είδα (αν και στα σημεία που μου υπόδειξε η βλάστηση ήτανε λιγοστή και λογικά θα ξεχώριζαν) γιατί δεν ήταν αυτό που περίμενα και όχι από αβλεψία, μάλλον θα αναφέρεται στην αρχέγονη μέθοδο που φτιαχνόταν ο ασβέστης, όταν ανοίγανε τρύπες στη γη ή μες σε μικρές σπηλιές (σ.σ. όπως ο προπάππους τής Ηρώς στην Εύβοια) και μέσα εκεί καίγανε πέτρες. Αν πράγματι ισχύει αυτό, δεν με εκπλήσσει γιατί το πέρασμα από τη μια μέθοδο στην επόμενη δεν έγινε δια μιας ούτε καν στον ίδιο τόπο. Ας πούμε: τα προβιομηχανικά από τα οποία έχουνε παρουσιαστεί και παρουσιάζονται εικόνες στο παρόν ιστολόγιο, στην αττική εγκαταλειφθήκανε τον 19ο μ.Χ. αι. ενώ σε μικρά νησιά στο Αιγαίο λειτουργούσανε μέχρι και τα μέσα τού 20ου αι.

2ον. Στο ξεκίνημα τού χωματόδρομου, καμιά 200αριά μέτρα από τη Βρύση Τσίας, στη θέση 38°10’13’’N 23°18’58’’E, στο όριο τού χωματόδρομου, θυμάται πως όταν ανοίγανε το χωματόδρομο, η αρχαιολογική υπηρεσία έκανε έρευνες σε μια περιοχή με λιθοσωρούς. Θυμάται πως έλεγαν ότι πρόκειται για αρχαίο ή μεσαιωνικό οικισμό και πως είχανε βρει και τάφους με οστά. Σε έναν μάλιστα ανήκανε σε μια γυναίκα με ένα μωρό. Μου τόνισε, και είχε δίκιο, πως ανάμεσα στις πέτρες υπάρχουνε όστρακα (θραύσματα κεραμικών), μέσω των οποίων οι αρχαιολόγοι μπορούνε να ταυτοποιήσουνε το πότε κατοικήθηκε. Μου είπε επίσης, από τις συζητήσεις που θυμάται, πως ο εν λόγω οικισμός καταστράφηκε από τους Σταυροφόρους (σ.σ. οι Σταυροφόροι είχανε εισβάλει και καταλάβει την αττική το 1205, λίγο μετά την πρώτη άλωση τής Κωνσταντινούπολης). Καθόλου απίθανο να πρόκειται για οικισμό σχετιζόμενο με την αρχαία πόλη Ειδυλλία. Εξάλλου η ιστορία των Βιλίων (που μια από τις υποθέσεις για το όνομα Βίλια είναι να πρόκειται για παραφθορά του Ειδυλλία) ξεκίνησε λίγο μετά, το 1230, όταν κατοικήθηκε από Παλαιοχωρίτες, που ήρθαν από λίγο παρακάτω, ενώ αργότερα κατέβηκαν εκεί οι πρώτοι αρβανίτες. Θα πρέπει να τονιστεί ότι ο συγκεκριμένος αρχαιολογικός χώρος δεν έχει σχέση με τους πιο γνωστούς αρχαίους ή / ή και μεσαιωνικούς οικισμούς αφενός στο Παλαιοχώρι Βιλίων, που βρίσκεται περί τα 1.600 μ. νοτιοδυτικότερα, αφετέρου στο Φιλίππι χαμηλά κοντά στο Πόρτο Γερμενό. Δυστυχώς δεν υπάρχει καμία απολύτως ενημερωτική πινακίδα.

  

Προηγούμενες σχετικές αναφορές (ενδεικτικά)  

Βορδοσίτι  

Ρεματιά Γκούρα  

Λεστόρι  

Καρούμπαλο  

Λουκίσθι 

Βρύση Τσίας  

-κη-

παιχνίδι σκιών

χορός των ξερών φύλλων

στάλες στο χώμα