[στο τείχος τής Βέργας, 07.09.2026]

26 Φλεβάρη 1825 ο Ιμπραήμ Πασάς αποβιβάζεται, με πολυάριθμο πολύ καλά οργανωμένο τακτικό στρατό, στη Μεθώνη, και εκμεταλλευόμενος τον εμφύλιο πόλεμο των επαναστατημένων ελλήνων σύντομα καταλαμβάνει την Τρίπολη και επεκτείνει την κυριαρχία του στο μεγαλύτερο μέρος τής Πελοποννήσου. 

Στη Μάχη των Μύλων όμως, στις 13 Ιούνη 1825, γνωρίζει την πρώτη σημαντική ήττα, από τους επαναστατημένους έλληνες υπό το Μακρυγιάννη, ο οποίος εκμεταλλεύτηκε την στρατηγική θέση τού Κάστρου στην κορυφή τού λόφου πάνω από τους Μύλους Λέρνης, το οποίο σήμερα είναι πλήρως εγκαταλελειμμένο. Ο Ιμπραήμ δεν μπόρεσε να συνεχίσει προς Αργολίδα και Κορινθία και δεν το επιχείρησε ξανά.

Στις 10 Απρίλη 1826, μετά από την ηρωική Έξοδο των πολιορκημένων, στο Μεσολόγγι, οι οποίοι άντεξαν επί ένα χρόνο την πολιορκία από τα στρατεύματα τού Κιουταχή και το ναυτικό αποκλεισμό από το στόλο των Μεχμέτ Χιουρέφ Πασά και Γιουσούφ Πασά στους οποίους στα τέλη τού 1825 προστεθήκανε και τα στρατεύματα τού Ιμπραήμ Πασά, το Μεσολόγγι πέφτει στους οθωμανούς.    

Θέλοντας να τελειώσει με την επανάσταση των ελλήνων, ο Ιμπραήμ Πασάς γυρίζει στην Πελοπόννησο με πρώτο στόχο να κατακτήσει τη Μάνη. Τότε το μοναδικό πέρασμα, για το στρατό του, ήτανε το παραθαλάσσιο στενό που βρίσκεται περί τα 5 με 7 χλμ νοτιοανατολικά τής Καλαμάτας, μεταξύ τής ακτογραμμής και των κακοτράχαλων παρυφών τού ορεινού όγκου Καλάθιο, στο ύψος τού χωριού Κάτω Σέλιτσα (σήμερα Κάτω Βέργα).

Αφού οι Μανιάτες αρνηθήκανε να παραδοθούνε, χτίζουν όσο πιο γρήγορα μπορούσαν ένα τείχος πάνω από τις νότιες όχθες ενός ρέματος το οποίο κατεβαίνει από το όρος Καλάθιο και εκβάλει στο σημερινό παραθαλάσσιο οικισμό Αλμυρό. Το τείχος ξεκινούσε από την Κάτω Σέλιτσα και έφτανε μέχρι την ακτή, είχε μήκος 1,5 χλμ., δύο πύργους και ύψος 2 μ.

Μετά από σφοδρές μάχες, που λάβανε χώρα το τριήμερο 22-24 Ιούνη 1826 και αφού ο Ιμπραήμ Πασάς απέτυχε να περικυκλώσει τούς αμυνόμενους, υπό τον Γιωργάκη Μαυρομιχάλη, μιας και η παράλληλη απόβαση που επιχείρησε στο Δυρό γνώρισε μεγάλη αντίσταση από παλλαϊκή αντίσταση των κατοίκων και ο στόλος του αναγκάστηκε να γυρίσει πίσω, υποχώρησε και δεν επιχείρησε πάλι να καταλάβει τη Μάνη.

Το πραγματικά εντυπωσιακό γεγονός πάντως είναι πώς ο κατά πολύ πιο οργανωμένος και πολυπληθέστερος στρατός τού Ιμπραήμ αναχαιτίστηκε σε αυτό το χαμηλό τείχος, πρακτικά στο ύψος ενός ανθρώπου, και αυτό αν μη τι άλλο οφείλεται στη μανιασμένη αντίσταση των αμυνόμενων.

Από το τείχος αυτό σήμερα σώζονται ένας πύργος και καμιά 200αριά μέτρα, τα οποία βρίσκονται μέσα ή στο όριο ιδιωτικών εκτάσεων – τμήμα τους χρησιμοποιείται και ως περίφραξη – ενώ ένα Μνημείο έχει στηθεί, στο τέλος του, δίπλα στο δρόμο, να θυμίζει το γεγονός.

Το τοπωνύμιο και όνομα τού κάστρου: Βέργα, από το επίμηκες σχήμα τού τείχους.  

Οι εικόνες που ακολουθούνε λήφθηκαν από το σωζόμενο πύργο (σ.σ. η 3η εικόνα είναι πανοραμική με το φακό σε ευρυγώνια ρύθμιση από το εσωτερικό τού πύργου) μέχρι το Μνημείο Μανιατών.:

Δυο χαϊκού τής Den Sutejo

A Snowy Morning 

A snowy morning, on all sides

Tracks of clogs, like the figure two.

χιόνια – ολούθε

όπως το σχήμα ίσον

ίχνη τσόκαρων

Σχόλιο. Το ανωτέρω ποίημα χαϊκού, το οποίο συνέθεσε σε ηλικία 6 ετών και την έκανε γνωστή στην Ιαπωνία, ανήκει σε αυτά που «δεν μεταφράζονται». Στα ιαπωνικά το σύμβολο για τον αριθμό δύο, που είναι το «二»,μοιάζει με το αποτύπωμα ενός ξύλινου τσόκαρου στο χιόνι. Χωρίς αυτήν την πληροφορία το ποίημα δεν έχει νόημα. Στην απόδοση επέλεξα τη λέξη ίσον αντί τού δύο, διότι το σύμβολο τού ίσον, που είναι το «=», είναι ό,τι πιο κοντινό στο σχήμα τής λέξης δύο στα ιαπωνικά. 

Fireflies

Lo! the fireflies are afraid of

Their reflections in the water.

οι πεταλούδες

τις εικόνες τους τρέμουν

πάνω στο νερό

 

Πηγή των ανωτέρω: An Anthology of Haiku, Ancient and Modern τού Asataro Miyamori, εκδ. Maruzen Company, LTD, 1932, Tokyo. Στην εν λόγω ανθολογία η ποιήτρια αναφέρεται ως Sute-jo.

Προηγούμενη αναφορά στο παρόν ιστολόγιο: ανάρτηση 19.12.2023. 

[στο βυζαντινό κάστρο στο Πήδημα Καλαμάτας, 07.08.2026]

Εισαγωγικά.

Το χωριό Πήδημα, λίγο έξω από την Καλαμάτα, είναι χτισμένο στη βάση ενός απόκρημνου κακοτράχαλου λόφου, ο οποίος βρίσκεται ανατολικά τού βουνού Παληοηλιάς τού οποίου θεωρείται τμήμα αφού μεταξύ τους υπάρχει ένα στενό, όχι πολύ βαθύ, αλλά πολύ κακοτράχαλο και καλυμμένο από πυκνή βλάστηση πέρασμα.

Το χωριό είναι πολύ πλούσιο σε πηγαία νερά, τα οποία κατεβαίνουν από τον Παληολιά με ορμή σα να πηδούν, εξ ου και το όνομά του. Από τα νερά αυτά υδρεύεται και η πόλη τής Καλαμάτας.

Οι επόμενες εικόνες από το Νερόμυλο τού Πηδήματος με τη λειτουργική νεροτριβή και το γερμανικό πολυβολείο, από τα χρόνια τής κατοχής, να ελέγχει τον τότε χωματόδρομο προς τις πηγές. Σήμερα από το σημείο που βρίσκεται το πολυβολείο ξεκινά κακοτράχαλος τσιμεντένιος δρόμος – κατά τόπους χωματόδρομος – που πάει στις δεξαμενές, οι οποίες κατασκευαστήκανε πρόσφατα σε πηγές πάνω από το χωριό Πήδημα.:

Στην επιμήκη στενή κορυφή τού λόφου βρίσκονται ερείπια βυζαντινού κάστρου, που χτίστηκε περί το 1300 μ.Χ. και αφού άλλαξε αρκετούς ιδιοκτήτες καταστράφηκε στη δεκαετία τού 1460 μ.Χ. και δεν επισκευάστηκε ποτέ. Η θέση του πάντως δεσπόζει τού μεσσηνιακού κάμπου και παλαιών περασμάτων από τη Μεσσηνία στη Λακωνία. Περισσότερα στο kastra.eu.

Μέχρι κάποια χρόνια πίσω η πρόσβαση σε αυτό γινόταν από βόρεια, γι αυτό και οι μοναδικές πινακίδες που είδαμε (σ.σ. η μία είναι τελείως σβησμένη από το χρόνο) βρίσκονται στο βόρειο μέρος του, αλλά το μονοπάτι – πέρασμα εγκαταλείφθηκε και χάθηκε από τη διάβρωση τού εδάφους και την πυκνή βλάστηση.

Σήμερα υπάρχει ένα πέρασμα από τα νότια, το οποίο είναι ελάχιστα γνωστό και κοντεύει να πνιγεί και αυτό από τη βλάστηση.

Ένας από αυτούς που το γνωρίζουν είναι ο Δημήτρης Τσίμπουρης, φίλος τού ποιητή και δασκάλου και πολύ καλού φίλου Μπάμπη Χαραλαμπόπουλου, μόνιμου κάτοικου Καλαμάτας. Ο Δημήτρης Τσίμπουρης έχει ένα πολύ καλά συντηρημένο ελαιοχώραφο πάνω από τις δεξαμενές που αναφέρθηκαν ανωτέρω στα νότια τού κάστρου και γνωρίζει άριστα την περιοχή.

Η αρχική ιδέα ήτανε να πάρουμε, οι τρεις μας, το μονοπάτι από τις δεξαμενές προς το ελαιοχώραφο τού Δημήτρη (σ.σ. Από το εν λόγω μονοπάτι ο Δημήτρης Τσίμπουρης κατεβάζει τις ελιές του σε μεγάλα σακιά στους ώμους του) και από εκεί να πάμε στο κάστρο αφού ανοίξουμε, όπου χρειαζόταν, το πέρασμα με χειροκίνητα (για λόγους ασφαλείας) κοπτικά εργαλεία. Τελικά δεν μπορούσε να βρεθεί κοινή ημερομηνία για να πάμε μαζί κι έτσι λίγες μέρες πριν πάμε με τον Μπάμπη Χαραλαμπόπουλο είχανε πάει οι δυο τους και ανοίξανε το πέρασμα. Μια μεγάλη υποχρέωση την οφείλω.

Η πεζή διαδρομή που ακολουθήσαμε έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth.:

Ακολουθούνε λίγες εικόνες από τη διαδρομή.

Προς και στο ελαιοχώραφο τού Δημήτρη Τσίμπουρη.:

Στην επόμενη διακρίνεται ένα ίσως παλιό εικονοστάσι.:

Στην επόμενη διακρίνεται ένα παραδοσιακό Αποθετήριο Σύκων και Χαρουπιών για αποξήρανση.:

Στην επόμενη διακρίνεται ένας βαθύς λάκκος που ανοίξανε τα όμβρια μανιασμένα νερά.:

Οι τρείς επόμενες από έναν άγνωστο αλλά άξιο να αναφερθεί ιστορικό χώρο. Σε αυτήν τη σπηλιά, δίπλα στο μονοπάτι, έζησε μέχρι τις αρχές τού 1952 (το σώμα του βρέθηκε σε αποσύνθεση τον Αύγουστο τού 1952) κρυμμένος ο Ετεοκλής Δουμουλάκης, ο τελευταίος, στην Πελοπόννησο, από τα μέλη του ΔΣΕ, που είχε αρνηθεί να υπογράψει «Δήλωση Μετάνοιας» μετά τον εμφύλιο πόλεμο.:

Προς το κάστρο:

Στο κάστρο.:

Στην επόμενη η κρημνώδης πλαγιά τού «Παληοηλιά». Πάνω αριστερά διακρίνεται παλιό τοιχίο. Μοιάζει με παλιά οχύρωση, αλλά για το αν είναι και αν σχετίζεται με το υπόψη κάστρο δεν γνωρίζω.:

Στην επόμενη μεταξύ άλλων διακρίνονται τα χωριά Πήδημα και στο βάθος τα Αρφαρά.:

 

Οι τρείς επόμενες από το βορειότερο πύργο. Στη θέση που έχει σημειωθεί, υπάρχει δεξαμενή.: