Στο παρόν παρουσιάζονται εικόνες από τη διαδρομή, σε αστικό τοπίο, την οποία ακολούθησα το κυριακάτικο πρωινό τής 12ης Ιούλη 2026 και η οποία έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:
Στον ίδιο χάρτη έχουνε σημειωθεί και τα τρία κυριότερα ρέματα, εγκιβωτισμένα και σκεπασμένα πια, τα οποία ξεκινάγανε από τις νότιες πλαγιές των Τουρκοβουνίων ή Λυκοβουνίων ή του Αγχεσμού των αρχαίων Αθηναίων και σήμερα κατεβαίνουν εγκιβωτισμένα και σκεπασμένα κάτω από δρόμους αλλά και κτίρια προς δόξα τής νεοελληνικής μηχανικής επιστήμης. Συγκεκριμένα, ενώ αρχικά:
-το ρέμα Λεβίδη κατεβαίνει τον οδ. Κρίσσης, περνά από την Πλατεία Κανάρη ή Κυψέλης και συνεχίζει στη Φωκίωνος Νέγρη
-το ρέμα Κυκλοβόρος τις οδούς Βαφειοχωρίου, Πριγκιποννήσων, Ευελπίδων και Κοδριγκτώνος
-το ρέμα Αγ. Στυλιανού από την περιοχή του Ι.Ν. Αγ. Στυλιανού και τις οδούς Πλατείας Γκύζη, Βαλτινών, Μπούσγου και Λεωφ. Αλεξάνδρας
…μετά τις σημερινές οδούς Πατησίων και 3ης Σεπτεμβρίου, σε μια περιοχή που μέχρι πριν 140 χρόνια ήτανε βαλτώδης, συντρέχανε τα ανωτέρω ρέματα και άλλα μικρότερα και τα νερά (που κατέβαζε κυρίως ο Κυκλοβόρος) λιμνάζανε (σ.σ. εξ ου και το όνομα Πλατεία Βάθης που λέγεται και Πλατεία Ανεξαρτησίας), οι σκεπασμένες εγκιβωτισμένες κοίτες περνάνε κάτω από τον αστικό ιστό συμπεριλαμβανομένων και κτιρίων και συνεχίζουνε μέχρι το
ρέμα Πρ. Δανιήλ, στο οποίο εκβάλλουν.
Ακολουθούνε λίγες εικόνες από τη διαδρομή:
-τον πεζόδρομο Ηρώων στο Πεδίο τού Άρεως:
-το άγαλμα τής Θεάς Αθηνάς, στο Πεδίο τού Άρεως:
-το λόφο Φινόπουλου, στην κορυφή τού οποίου υπάρχει παιδική χαρά κι ένα κατεστραμμένο κτίριο αναψυχής:
-το άλσος πίσω από τα Δικαστήρια Ευελπίδων και πρώην εγκαταστάσεις τής Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων. Το εν λόγω άλσος αν και είναι προέκταση τού Πεδίου τού Άρεως διαφέρει πολύ ως προς την χλωρίδα καθώς έχει πολύ μικρότερη ποικιλία φυτών, κυρίως πεύκα και κυπαρίσσια. Μάλιστα, τουλάχιστον στην περιοχή που πέρασα, απουσιάζουνε σχεδόν ολοκληρωτικά τα θαμνώδη χαμηλά δέντρα.:
-το Αττικό Άλσος:
-την είσοδο τού Σπηλαίου Σωτήρα:
Στο Αττικό Άλσος, στα Τουρκοβούνια, ή «Αττικό Άλσος Α» ο πλέον ενδιαφέρον χώρος είναι ο χώρος τού παλιού «Λατομείου Φράγκου» μες στον οποίο υπάρχουνε χώροι αναψυχής για άθληση και καφέ ή φαγητό και το Θέατρο «Κατίνα Παξινού». Ο χώρος είναι πολύ προσεγμένος και καθαρός πλην τού χαμηλότερου μέρους τού υπολειμματικού χώρους τού λατομείου, με το σύντομο μονοπάτι, το οποίο ξεκινά από τη χαλασμένη περίφραξη προς την είσοδο τού Σπηλαίου Σωτήρα, ο οποίος είναι λιγότερο από μισό στρέμμα έκταση (σε κάτοψη), τελείως αφρόντιστος και βρίσκονται πεταμένα κάθε λογής σκουπίδια.
Το λατομείο Φράγκου λειτουργούσε από το 1949 μέχρι το 1970, όταν κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκαλύφτηκε το σπήλαιο και οι λατομικές εργασίες σταμάτησαν. Το σπήλαιο εξερευνήθηκε κυρίως από το μέλος τής ΕΣΕ Ιωάννη Ιωάννου και ομάδα σπηλαιολόγων, την περίοδο 1972-3.
Πρόκειται για ένα σπήλαιο, προϊόν διάκλασης ασβεστολιθικού πετρώματος (σ.σ. διάκλαση λέγεται η επιφάνεια πετρώματος, που έχει προκύψει από σκίσιμο πετρώματος και δημιουργία σχισμής χωρίς διαφορική μετακίνηση των πετρωμάτων εκατέρωθεν τής σχισμής) με συνολικό μήκος 127 μ. και μέγιστο βάθος 28 μ. στο δεξιό θάλαμο και 25 μ. στον αριστερό. Η φυσική του είσοδος, που σήμερα είναι φραγμένη, βρίσκεται στο ΝΔ του άκρο ενώ η σημερινή προέκυψε από τις λατομικές εργασίες. Η είσοδος στο σπήλαιο γίνεται μόνο από κατάλληλα εκπαιδευμένα και εξοπλισμένα άτομα. Στο παρελθόν έχουνε γίνει σοβαρά ατυχήματα από πτώσεις ατόμων που δεν πληρούσανε τις προϋποθέσεις.
Όσον αφορά το όνομα του, Σπήλαιο Σωτήρα, σχετίζεται με το «Τάμα τού Έθνους», που πρότεινε ο Κολοκοτρώνης, το 1821, ήτοι το χτίσιμο Ι.Ν. Σωτήρος, αν πετύχει ο Αγώνας. Το σχετικό διάταγμα, «Περί ανεγέρσεως Ναού τού Σωτήρος εν Αθήναις», το υπέγραψε ο κυβερνήτης Ιωάννης Καποδίστριας στο πλαίσιο υλοποίησης Απόφασης τής Εθνικής Συνέλευσης τού 1829. Ανά καιρούς είχανε γίνει απόπειρες για το χτίσιμο τού Ι.Ν.*
Η τελευταία αποτυχημένη προσπάθεια έγινε επί χούντας:
Την περίοδο της στρατιωτικής δικτατορίας, το Δεκέμβριο του 1968 ο δικτάτορας πρωθυπουργός Γεώργιος Παπαδόπουλος ανακοίνωσε ότι το επόμενο έτος, κατά το οποίο συμπληρώνονταν 140 χρόνια από το 1829, θα ξεκινούσε η κατασκευή του ναού του Σωτήρος στα Τουρκοβούνια ως εκπλήρωση του «τάματος». Η ανέγερση του ναού εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 1969 σε κοινή συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου και του αρχιεπισκόπου, το Μάιο συγκροτήθηκε μια ανώτατη επιτροπή για την επίβλεψη του έργου με πρόεδρο τον Παπαδόπουλο και μέλη τον αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο, τον Παττακό, το Μακαρέζο κ.α. και τον Ιούνιο συστάθηκε ένα Ειδικό Ταμείο για τη διαχείριση των οικονομικών του έργου. Συγκροτήθηκε επίσης ένα Γνωμοδοτικό Συμβούλιο, στο οποίο αρνήθηκε να συμμετάσχει ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών, Αμίλκας Αλιβιζάτος, θεωρώντας ότι το τάμα είχε ήδη εκπληρωθεί με την ανέγερση του μητροπολιτικού ναού των Αθηνών.
Ελλείψει αρχιτεκτόνων πρόθυμων να σχεδιάσουν το ναό, προκηρύχθηκαν από το 1970 ως το 1973 τρεις διαγωνισμοί, στους οποίους κατατέθηκαν 73 προτάσεις, αλλά, καθώς καμία από αυτές δεν κρίθηκε ικανοποιητική, οι διαγωνισμοί κηρύχθηκαν άγονοι, αλλά τα ποσά της προκήρυξης διανεμήθηκαν σε «επαίνους». Το Ειδικό Ταμείο συγκέντρωσε 230 εκατομμύρια δραχμές από δάνεια, 45 εκατομμύρια από τον κρατικό προϋπολογισμό και 180 εκατομμύρια από εισφορές και δωρεές, χάρη στην προπαγανδιστική εκστρατεία του καθεστώτος για το μεγαλοπρεπές έργο. Τον Ιανουάριο του 1974, μετά την πτώση του Παπαδόπουλου, ανακοινώθηκε ότι τα 406 από τα 455 εκατομμύρια που είχε συγκεντρώσει το Ταμείο είχαν καταναλωθεί δίχως να έχουν γίνει ούτε τα σχέδια του ναού και το έργο εγκαταλείφθηκε.
---
-το μικρό λόφο Πατάτσου με την υπαίθρια Σκακιέρα που μπορεί να λειτουργήσει και ως μικρό Θεατράκι, στην κορυφή του. Στην πρώτη εικόνα στο βάθος τα Τουρκοβούνια:
-το εμβληματικό κτίριο τής Φωκίωνος Νέγρη: «Δημοτική Αγορά Κυψέλης» – χτίστηκε το 1935 επί δημαρχίας Κώστα Κοντζιά σε σχέδια τού αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Μεταξά – που σήμερα λειτουργεί ως πολιτιστικός εκθεσιακός χώρος και χώρος εκδηλώσεων – και του σιντριβανιού στο τέλος τού Πάρκου και Πεζόδρομου τής Φωκίωνος Νέγρη.:
*
Από το 1838 μέχρι το 1968 έγιναν από διάφορες προσωπικότητες πάρα πολλές προσπάθειες, οι σημαντικότερες των οποίων είναι:
Του Βασιλέως Όθωνος για περιοχές περί την Πλ. Ομονοίας ή την Πλ. Θεάτρου ή την οδό Πανεπιστημίου
του Βασιλέως Γεωργίου Α΄ το 1870 για την Πλ. Ομονοίας
του Θρασύβουλου Ζαΐμη το 1870 για την Πλ. Ομονοίας
του Δημήτριου Βικέλα το 1908 στο Λυκαβηττό
του Σπυρίδωνος Λάμπρου το 1910 στο Ζάππειο
του Θεμιστοκλή Σοφούλη το 1918
του Ελευθερίου Βενιζέλου ως Προέδρου της Ειδικής Επιτροπής για την κατασκευή στον Λόφο Αρδηττού το 1928
του Αλεξάνδρου Ζαΐμη, ο οποίος ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε τον θεμέλιο λίθο του μνημείου την 30.3.1930 στο Πεδίο του Άρεως. Η κατασκευή, ωστόσο, του ναού δεν πραγματοποιήθηκε έως σήμερα, παρότι το θέμα ανακινήθηκε κατά καιρούς.
.jpg)
