Δέκα χαϊκού τού Naito Joso

Ο Naitō Jōsō (内藤 丈草), 1662 – 29.03.1704, ήταν ένας από τους βασικούς μαθητές τού Basho και σπουδαίος συγγραφέας χαϊκού κατά την περίοδο Genroku τής Ιαπωνίας. Αρχικά, ήτανε σαμουράι από το Owari, αλλά αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη στρατιωτική θητεία λόγω τής κακής του υγείας. Άρχισε να ασχολείται με τη λογοτεχνία κι έγινε αφοσιωμένος μαθητής τού Basho. Όταν ο Δάσκαλος του πέθανε, το 1694, ο Naito τον θρήνησε για τρία ολόκληρα χρόνια και παρέμεινε αφοσιωμένος ακόλουθος του για το υπόλοιπο της ζωής του.

Πηγή των ανωτέρω πληροφοριών αλλά και των πέντε πρώτων από τα χαϊκού, που ακολουθούν: en.wikipedia.org

Τα τρία από τα δέκα συνολικά χαϊκού αποδοθήκανε στα ελληνικά σε μορφή τάνκα.

Mountains and plains

all are taken by the snow –

nothing remains.

Στη συλλογή: “An Anthology of Haiku, Ancient and Modern τού Asataro Miyamori, εκδ. Maruzen Company, LTD, 1932, Tokyo” υπάρχει ως:

A Silvery World 

The snow has taken all the fields 

And hills, and nothing has been left.

βουνά και κάμποι

καλυμμένα με χιόνι –

τίποτε άλλο 

 

No need to cling

to things –

floating frog.

να μη δένεσαι

με τα πράγματα –

επιπλέων βάτραχος

 

These branches

were the first to bud –

falling blossoms.

αυτά τα κλαδιά

βγάλαν μπουμπούκια πρώτα – 

άνθη που πέφτουν  

A lightning bolt

splits in two and strike

 the mountaintop.

ένας κεραυνός

διχάζεται και πέφτει

στη βουνοκορφή 

 

The sleet falls

as if coming through the bottom

of loneliness.

χαλάζι – λες και βγαίνει 

απ’ της μοναξιάς

το βαθύ πάτο

Τα επόμενα από τη συλλογή: An Anthology of Haiku, Ancient and Modern τού Asataro Miyamori, εκδ. Maruzen Company, LTD, 1932, Tokyo 

The Winter Moon 

Colder than snow it is indeed –

The winter moon on my grey hair!

ναι, το φεγγάρι

στα γκρίζα μου τα μαλλιά

είναι πιο κρύο

απ’ το στρωμένο χιόνι

μες στο καταχείμωνο

An Owl 

What a bright moonlit night! An owl 

Took refuge in the wayside shrine.

η πανσέληνος

λούζει με φως τη νύχτα –

δίπλα στο δρόμο

ένας ναός όπου μια   

κουκουβάγια κρύβεται

The Teal 

The teal wears such a look as if –

It had gazed into the water’s depths.

μια αγριόπαπια

έχει το βλέμμα

του που ‘δε την άβυσσο

The Woodpecker 

The woodpecker looks for dead trees 

Among the cherry-trees in bloom.

ανάμεσα στις

ανθισμένες κερασιές

ο δρυοκολάπτης

αναζητά στους φλοιούς

από πεσμένα δέντρα

The Leaves

 

The fallen leaves have sunk and settled 

Upon a rock below the water.

πεσμένα φύλλα

βρίσκονται βυθισμένα

πάνω σε βράχο

Συμπλήρωμα.

Δεν μου αρκούν η τεκτονική ερμηνεία ούτε αυτές για τα ξεσπάσματα τής λάβας και τις ροές τού νερού. Θέλω και το Μύθο τής εικόνας στολίδι.

Άη Στράτης, Λήμνος και στο βάθος διακρίνονται τα νησιά Σαμοθράκη και ίμβρος και αχνοφαίνονται οι ακτές Ελλάδας και Τουρκίας, Ιούνης 2026

[στο Λόφο Σχιστής Πέτρας, στο Λυκαβηττό, 28.06.2026]

Επιστροφή στα καθ’ ημάς με απαγορευτικά κυκλοφορίας και μετακινήσεων σε δασικές εκτάσεις λόγω συνθηκών που ευνοούνε την εξάπλωση δασικών πυρκαγιών* με μια αστική πεζοπορία, από την Καλλιθέα προς Φιλοπάππου, Εθνικό Κήπο, Λυκαβηττό και Λόφο Σχιστής Πέτρας.

Η διαδρομή, την οποία ακολούθησα, το πρωινό τής Κυριακής 28 Ιούνη 2026, έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Έμφαση δίνεται στο μικρό όμορφο λόφο τής Σχιστής Πέτρας από τον οποίο είχα περάσει πριν 11,5 χρόνια. Έχει έκταση περί τα 10 στρέμματα, 172 μ. υψ., ενώ το δυτικό του μέρος είχε παλαιότερα λατομηθεί. Εκτός των άλλων διακρίνονται και δύο μικρές σπηλιές. Σε δυο εικόνες, κατωτέρω, διακρίνονται σημάδια από μεταλλικές ράβδους, με τη βοήθεια των οποίων θα αποκολλούσανε τις πέτρες. Στο νότιο μέρος του διακρίνονται και σμιλευμένα σκαλοπάτια, υποθέτω από τα αρχαία χρόνια, προς την κορυφή του. Δοκίμασα να ανέβω αλλά οι φραγκοσυκιές αποδειχτήκανε άριστος φρουρός της. Για κάποιον πάντως έμπειρο αναρριχητή η άνοδος από τις απόκρημνες χωρίς βλάστηση πλαγιές δεν θα είναι κάτι το ιδιαίτερο. Το  σημείο που έχει χωριστεί και σχηματίζεται το στενό πέρασμα είναι πολύ όμορφο. Ο χώρος είναι πολύ προσεγμένος και ο σεβασμός από τους επισκέπτες του εμφανής.

Ακολουθούν εικόνες από

-το Λυκαβηττό:

Δεξιά, οριακά, διακρίνεται ο λόφος Σχιστής Πέτρας.

Στο πίσω μέρος τής κορυφής τού Λυκαβηττού διακρίνεται
τυφεκιοθυρίδα ή πολεμίστρα από κάποιο παλιό
σκαμμένο στο βράχο στρατιωτικό φυλάκιο.

-την κοιλάδα, υπολειμματικό χώρο παλιού λατομείου, του Λυκαβηττού, από μονοπάτια πάνω από τα χείλη των γκρεμών της:

   

-και το Λόφο Σχιστής Πέτρας:

* Οι αποφάσεις αναφέρουνε και την πρόληψη εκδήλωσης, αλλά από την εμπειρία μου θα έλεγα ότι στο κομμάτι αυτό δεν γίνονται ουσιαστικές προσπάθειες από αυτούς που θα έπρεπε και αν γίνονται είναι πολύ λίγες. Τα μέτρα απαγόρευσης κυκλοφορίες σε δασικές εκτάσεις, όταν οι συνθήκες είναι τέτοιες που ο κίνδυνος μη δυνατότητας απομάκρυνσης και εγκλωβισμού ορειβατών και πεζοπόρων, σε περίπτωση εκδήλωσης πυρκαγιάς, είναι μεγάλος έχουνε λογική. Η λογική χάνεται όμως όταν οι μόνιμοι κάτοικοι, οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι και άλλοι επαγγελματίες εγκατεστημένοι μέσα ή κοντά σε δασικές εκτάσεις δεν ακολουθούν ή αδιαφορούνε για τις οδηγίες ή κακώς τους επιτρέπεται να κάνουν εκδηλώσεις (π.χ. όπως το περσινό ρέιβ πάρτι στην περιοχή τού Φενεού Κορινθίας – δηλαδή αν φυσάει λίγο, στοχοποιούνται οι ορεινοί πεζοπόροι, που όσοι κινούμαστε σε αμιγώς ορειβατικά μονοπάτια ξέρουμε πόσο προσεκτικοί είμαστε, αλλά για κατασκευές και στησίματα εξεδρών και μαζώξεις εκατοντάδων ατόμων μες στα έλατα δεν βλέπουμε κάποιο πρόβλημα) και γίνονται αίτιοι πρόκλησης δασικών πυρκαγιών και πάνω από όλα η πολιτεία που δεν έχει ολοκληρώσει, εδώ και χρόνια, την υπογειοποίηση τού δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας – οι μισές τουλάχιστον και από τις πιο καταστροφικές δασικές πυρκαγιές προήλθαν από σπινθήρες τού δικτύου μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

Από τη μία τα πρόστιμα για πρόκληση πυρκαγιάς στο δάσος, όπου καταστρέφεται η χλωρίδα και χιλιάδες άγρια ζώα βρίσκουνε μαρτυρικό θάνατο, ξεκινάνε από 500 ευρώ και δεν ξεπερνάνε τις 50.000 ευρώ, στις χειρότερες περιπτώσεις, από την άλλη π.χ. για τον άτυχο άνθρωπο που άφησε 9 γατάκια, με τροφή και νερό, σε αλσύλλιο, επειδή δεν μπορούσε να τα συντηρήσει, πέσανε πάνω του όλοι οι ταλιμπάν φιλόζωοι και του επιδικάστηκε πρόστιμο 270.300 ευρώ.

[η Γοργόνα τής Βαρσοβίας, Ιούνιος 2026]

Ένα πράγμα που ξαφνιάζει τον επισκέπτη στη Βαρσοβία είναι πώς γίνεται μια πόλη που η πλησιέστερη θάλασσα, από αυτήν, βρίσκεται σε ευθεία πάνω από 260 χλμ. να έχει οικόσημό της μια Γοργόνα και μάλιστα αποδεδειγμένα ήδη από το 1622 μ.Χ. Ήδη από το 1390 το οικόσημο τής Βαρσοβίας ήταν ένα ζώο με πόδια πουλιού και κορμό καλυμμένο με φολίδες ενώ στη Σφραγίδα τού 1459 το οικόσημο είναι ένα ζώο με θηλυκά χαρακτηριστικά, κορμό πουλιού, ανθρώπινα χέρια, ουρά ψαριού και πόδια και νύχια πτηνού.

Αγάλματα, μπρούτζινα ή μαρμάρινα, αλλά και σμιλευμένες πλάκες κ.λπ. με τη Γοργόνα να κρατάει ασπίδα και να κραδαίνει σπαθί, υπάρχουνε διάσπαρτα στην πόλη με κορυφαία αυτή στην κεντρική Πλατεία τής Παλιάς Πόλης:

Πιο ταιριαστή όμως με το περιβάλλον της θεωρώ αυτήν στις όχθες τού ποταμού Βιστούλα, ο οποίος διασχίζει τη Βαρσοβία, αλλά και συμβατή με τους Μύθους, που κρύβονται πίσω από τη Γοργόνα ως σύμβολο τής πόλης.

Σύμφωνα με τη Wikipedia (σ.σ. Την οποία θεωρώ ως την πιο αξιόπιστη πηγή εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών στο διαδίκτυο και σε κάθε περίπτωση ιδανικό σημείο να ξεκινήσεις να βρίσκεις πληροφορίες για όποιο θέμα σε ενδιαφέρει και θα εξακολουθώ να χρησιμοποιώ και στηρίζω όσο δεν θα έχει «παραδοθεί» σε άτομα που οραματίζονται λογοκρισίες και προπαγανδιστικές αλλοιώσεις γεγονότων και θεωριών): 

Υπάρχουν αρκετοί θρύλοι για τη γοργόνα. Η λογοτεχνία και οι ξεναγοί της πόλης λένε ότι η γοργόνα αποφάσισε να μείνει αφού σταμάτησε στην όχθη ενός ποταμού κοντά στην Παλιά Πόλη. Οι ψαράδες παρατήρησαν ότι κάτι δημιουργούσε κύματα, μπέρδευε τα δίχτυα και απελευθέρωνε τα ψάρια τους. Σχεδίασαν να παγιδεύσουν το ζώο, όμως μετά το άκουσαν να τραγουδά και το ερωτεύτηκαν. Ένας πλούσιος έμπορος παγίδευσε και φυλάκισε τη γοργόνα. Ακούγοντας τα κλάματά της, οι ψαράδες τη διέσωσαν. Από τότε, η γοργόνα, οπλισμένη με σπαθί και ασπίδα, ήταν έτοιμη να βοηθήσει στην προστασία της πόλης και των κατοίκων της. 

Μερικές φορές αυτός ο μύθος επεκτείνεται λέγοντας ότι η Μικρή Γοργόνα στην Κοπεγχάγη είναι η αδελφή της γοργόνας της Βαρσοβίας και πήγαν σε χωριστούς δρόμους από τη Βαλτική Θάλασσα.

Ένας άλλος θρύλος λέει πως βοήθησε έναν πρίγκιπα που χάθηκε στο κυνήγι και αυτός ίδρυσε την πόλη προς τιμήν της. 

[πυροβολώντας και τον πεσμένο Στύλο ακόμα, Παλιά Πόλη Βαρσοβίας, Ιούνιος 2026]

Στην Πλατεία τού Κάστρου (Plac Zamkowy), στη Βαρσοβία, πρωτεύουσα τής Πολωνίας, μεταξύ άλλων:

-ξεκινάνε τα πλίνθινα τείχη της Παλιάς πόλης τής Βαρσοβίας (1), όπου έχει τοποθετηθεί και Μνημείο για τα θύματα τής Σφαγής τού Κατίν (4)

-βρίσκεται το Βασιλικό Κάστρο τής Βαρσοβίας (2) 

- δεσπόζει ο Στύλος τού Σιγισμούνδου, έργο τού 1644 προς τιμή τού βασιλιά Σιγισμούνδο Γ' Βάσα (3)

Ο σημερινός στύλος δεν είναι ο αρχικός αλλά αυτός που κατασκευάστηκε το 1949. Το Σεπτέμβρη τού 1944 οι ναζί όχι μόνο γκρεμίσανε τον αρχικό στύλο, αλλά, σε μια πράξη με έντονο συμβολισμό, πυροβολούσανε τον πεσμένο στύλο, ο οποίος σήμερα βρίσκεται δίπλα στο Βασιλικό Κάστρο γεμάτος από τα σημάδια από τις σφαίρες.

(1) Τα πλίνθινα οχυρωματικά τείχη τής Βαρσοβίας, από τα ορόσημα τής πόλης, χτιστήκανε μεταξύ 13ου και 16ου μ.Χ. αι. για να προστατεύουνε την Παλιά Πόλη. Το πιο εντυπωσιακό τους τμήμα είναι το ημικυκλικό οχυρό Barbakan, που χτίστηκε το 1540, σε σχέδια τού ιταλού αρχιτέκτονα Τζοβάνι Μπατίστα. Είχανε μήκος 1.200 μ., 8 πύργους, 4 εισόδους και διπλή σειρά τειχών ενώ περιέκλειναν έκταση 85 στρεμμάτων. Το Φθινόπωρο τού 1944, καταστράφηκαν ολοκληρωτικά από τους ναζί σε εκδίκηση για την «Εξέγερση τής Βαρσοβίας». Ανοικοδομηθήκανε, στη δεκαετία τού 1950, από διασωθέντες αυθεντικούς πλίνθους. Μπροστά τους βρίσκεται επίσης μπρούτζινο άγαλμα τού κορυφαίου πολωνού αρχιτέκτονα μηχανικού και συντηρητή μνημείων, Jan Zachwatowicz, 04.03.1900 – 18.08.1963, για τη συμβολή του στην ανοικοδόμηση τής Βαρσοβίας μετά τον Β’ΠΠ. 

(2)Το Βασιλικό Κάστρο τής Βαρσοβίας (Zamek Królewski w Warszawie), χρησιμοποιήθηκε ως βασιλική κατοικία, που χτίστηκε το 17ο αι., βομβαρδίστηκε το 1939 και καταστράφηκε ολοκληρωτικά, αφού ανατινάχτηκε, αρχές με μέσα Σεπτέμβρη τού 1944, από τους ναζί, οι οποίοι πρώτα το είχανε λεηλατήσει και κλέψει τούς θησαυρούς του. Η ανακατασκευή του ξεκίνησε το 1971 και από το 1980 θεωρείται Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς τής UNESCO και λειτουργεί ως μουσείο.

(3) Ο Σιγισμούνδος Γ΄ Βάσα (Sigismund), 20.06.1566 – 30.04.1632, ήτανε βασιλιάς τής Πολωνίας, μέγας δούκας τής Λιθουανίας, μονάρχης τής ενωμένης Πολωνικής-Λιθουανικής Κοινοπολιτείας, από το 1587 έως το 1632, και βασιλιάς τής Σουηδίας από το 1592 μέχρι την καθαίρεσή του το 1599.

(4) για τη Σφαγή τού Κατίν – στη ρώσικη πόλη Κατίν βρεθήκανε από τους ναζί, τον Απρίλη τού 1943, ομαδικοί τάφοι με πτώματα πολωνών αξιωματικών, δολοφονημένων. Ο τελικός αριθμός των δολοφονημένων μετά από έρευνες αποδείχτηκε πως έφτανε τους 22.500 – και συγκεκριμένα για το αν ευθύνονται οι ναζί ή το σταλινικό καθεστώς, έχουνε ειπωθεί και γραφτεί πολλά. Από ό,τι φαίνεται πάντως για το έγκλημα αυτό βαρύνεται το σταλινικό καθεστώς (η απόφαση πάρθηκε από τον ίδιο το Στάλιν σε εισήγηση τού Μπέρια) και έλαβε χώρα κατά το διάστημα 1939 – 1940 και η πρώτη συγκάλυψη επιχειρήθηκε από τον Τσόρτσιλ στο πλαίσιο της μη διάρρηξης τής αντιναζιστικής συμμαχίας, που για αυτόν ήτανε το πρωτεύον.