Η ΥΠΟΚΡΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΟΥΡΙΤΑΝΙΣΜΟΥ
Αναφερόμενος στον Πουριτανισμό σε σχέση με την αμερικανική τέχνη, ο κ. Gutzen Burglum (σ.μ. Πρόκειται για τον γλύπτη ο οποίος στο όρος Rushmore, σμίλευσε τα κεφάλια των προέδρων των ΗΠΑ: George Washington, Thomas Jefferson, Theodore Roosevelt and Abraham Lincoln﮲ έργο που ξεκίνησε το 1927 και ολοκληρώθηκε το 1941) είχε πει ότι «Ο Πουριτανισμός μάς έχει καταστήσει εγωκεντρικούς και υποκριτές για τόσο μεγάλο διάστημα, ώστε η ειλικρίνεια και η ευλάβεια για τις φυσικές μας παρορμήσεις να έχουνε σε τόσο μεγάλο βαθμό εκδιωχθεί από μέσα μας, ώστε να μην μπορεί να υπάρξει ούτε αλήθεια ούτε ατομικότητα στην τέχνη μας».
Ο κ. Gutzen Burglum θα μπορούσε να έχει προσθέσει πως ο Πουριτανισμός έχει καταστήσει αδύνατη την ίδια τη ζωή. Περισσότερο από την τέχνη, περισσότερο από τον αισθητισμό, η ζωή είναι που ενσαρκώνει την ομορφιά σε χίλιες παραλλαγές• είναι, πράγματι, ένα γιγαντιαίο πανόραμα αέναης αλλαγής. Ο Πουριτανισμός, αντίθετα, στηρίζεται σε μια στατική και αμετακίνητη αντίληψη για τη ζωή, η οποία βασίζεται στην καλβινιστική ιδέα ότι η ζωή αποτελεί κατάρα, την οποία επέβαλλε στον άνθρωπο η οργή τού Θεού. Προκειμένου δε να λυτρωθεί, ο άνθρωπος οφείλει να εκτελεί διαρκή μετάνοια, να απορρίπτει κάθε φυσική και υγιή παρόρμηση και να γυρίζει την πλάτη στη χαρά και την ομορφιά.
Ο Πουριτανισμός τιμήθηκε στην Αγγλία, με την κυριαρχία τού τρόμου κατά τη διάρκεια τού 16ου και του 17ου αι., καταστρέφοντας και συντρίβοντας κάθε εκδήλωση τέχνης και πολιτισμού. Ήτανε το πνεύμα τού Πουριτανισμού το οποίο στέρησε από τον Shelley τα παιδιά του, επειδή εκείνος δεν υποκλίθηκε στο θρησκευτικό δόγμα. Ήτανε το ίδιο στενόμυαλο πνεύμα το οποίο αποξένωσε το Λόρδο Βύρωνα από τη γενέτειρα του γη, διότι αυτή η μεγάλη ιδιοφυΐα επαναστάτησε ενάντια στη μονοτονία, την πληκτικότητα και τη μικροπρέπεια τής χώρας του. Ήταν επίσης ο Πουριτανισμός ο οποίος εξανάγκασε ορισμένες από τις πιο ελεύθερες γυναίκες τής Αγγλίας να εγκλωβιστούνε στο συμβατικό ψέμα τού γάμου: τη Mary Wollstonecraft και, αργότερα, την George Eliot. Και, πιο πρόσφατα, ο Πουριτανισμός απαίτησε ένα ακόμη τίμημα: τη ζωή τού Oscar Wilde. Στην πραγματικότητα, ο Πουριτανισμός ουδέποτε έπαψε να αποτελεί τον πιο μοχθηρό παράγοντα στον «κόσμο τού John Bull» (σ.μ. ο John Bull συμβολίζει την εθνική ταυτότητα και προσωποποίηση τής Αγγλίας), λογοκρίνοντας την καλλιτεχνική έκφραση τού αγγλικού λαού και επικυρώνοντας αποκλειστικά την πληκτική αξιοπρέπεια τής μεσοαστικής τάξης.
Είναι, επομένως, ο απόλυτος βρετανικός σοβινισμός, ο οποίος υποδεικνύει την Αμερική ως η χώρα τού Πουριτανικού επαρχιωτισμού. Είναι απολύτως αληθές ότι η ζωή μας παραμένει καθηλωμένη λόγω τού Πουριτανισμού και ότι ο τελευταίος σκοτώνει οτιδήποτε φυσικό και υγιές υπάρχει στις παρορμήσεις μας. Είναι επίσης εξίσου αληθές ότι στην Αγγλία χρωστάμε τη μεταφύτευση τού πνεύματος αυτού στο αμερικανικό έδαφος. Μας κληροδοτήθηκε από τους «Πατέρες Προσκυνητές». Δραπετεύοντας από τον διωγμό και την καταπίεση, οι γνωστοί «Πατέρες Προσκυνητές» τού «Mayflower» εγκαθιδρύσανε στο Νέο Κόσμο ένα καθεστώς Πουριτανικής τυραννίας και εγκλήματος. Η ιστορία τής Νέας Αγγλίας, και ειδικότερα τής Μασαχουσέτης, είναι γεμάτη από φρικαλεότητες οι οποίες μετατρέψανε τη ζωή σε σκοτάδι, τη χαρά σε απόγνωση, τη φυσικότητα σε αρρώστια και την ειλικρίνεια και την αλήθεια σε φρικτά ψέματα και υποκρισίες. Το «σκαμνί κατάδυσης» (σ.μ. Ήτανε μια καρέκλα προσαρτημένη στην άκρη ενός μακριού ξύλινου δοκαριού, στην οποία δένανε τον/ην «αμαρτωλό/ή» – η συγκεκριμένη τιμωρία αφορούσε περισσότερο γυναίκες – και τον/ην βουτούσανε στο νερό ενός ποταμιού ή λίμνης πολλές φορές. Αφορούσε κυρίως τιμωρία για κουτσομπολιό, εξαπάτηση σε εμπορική πράξη κ.λπ.) και ο πάσσαλος τού μαστιγώματος, καθώς και πλήθος άλλων βασανιστικών οργάνων τα οποία αποτελούσανε τις αγαπημένες αγγλικές μεθόδους για την «κάθαρση» τής Αμερικής.
Η Βοστώνη, η πόλη τού πολιτισμού, έχει καταγραφεί στα χρονικά τού Πουριτανισμού ως η «Αιματοβαμμένη Πόλη». Ανταγωνίστηκε ακόμη και το Salem (σ.σ. Το Salem είναι μια παραθαλάσσια πόλη στη Μασαχουσέτη, γνωστή για τις Δίκες των Μαγισσών το 1692) στη σκληρή δίωξη αιρετικών θρησκευτικών απόψεων. Στο διάσημο σήμερα πάρκο «Common», μια γυναίκα, μισόγυμνη με ένα μωρό στην αγκαλιά της, μαστιγώθηκε δημόσια επειδή τόλμησε να ασκήσει το δικαίωμα τής ελεύθερης έκφρασης• στο ίδιο ακριβώς σημείο, το 1659, απαγχονίστηκε η κουακέρη Mary Dyer. Στην πραγματικότητα, η Βοστώνη υπήρξε το σκηνικό για περισσότερα από ένα αποτρόπαια εγκλήματα τα οποία διαπραχτήκανε στο όνομα τού Πουριτανισμού. Στο Salem, το καλοκαίρι τού 1692, θανατωθήκανε δεκαοκτώ άνθρωποι με την κατηγορία τής μαγείας. Και η Μασαχουσέτη δεν ήταν η μόνη που προσπάθησε να «διώξει το διάβολο» με «φωτιά και θειάφι». Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Canning: «Οι Πατέρες Προσκυνητές μολύνανε το Νέο Κόσμο, για να αποκαταστήσουνε την ισορροπία τού Παλαιού» (σ.μ. πρόκειται για το γνωστό μας στην Ελλάδα George Canning, για τη δράση τού οποίου, στα χρόνια του Αγώνα 1821, πήρε το όνομά του η Πλατεία Κάνιγγος). Οι φρικαλεότητες τής περιόδου εκείνης βρήκανε την πιο χαρακτηριστική τους αποτύπωση στο αμερικάνικο κλασικό λογοτεχνικό έργο τού Nathaniel Hawthorne: «The Scarlet Letter» (σ.μ. Εκδόθηκε το 1850 και λογοκρίθηκε από θρησκευτικούς κύκλους).
Ο Πουριτανισμός μπορεί να μην χρησιμοποιεί πλέον τον κοχλία σύνθλιψης των δακτύλων και το μαστίγιο, εξακολουθεί όμως να ασκεί μια ολέθρια επιρροή στο πνεύμα και τα συναισθήματα τού αμερικανικού λαού. Τίποτ΄ άλλο δεν μπορεί να εξηγήσει τη δύναμη ενός ανθρώπου όπως ο Comstock. Σαν τους ισπανούς ιεροεξεταστές, ο Anthony Comstock, λειτουργεί ως ο αυτοκράτορας των αμερικανικών ηθών• επιβάλλει τα πρότυπα τού καλού και του κακού, της αγνότητας και της διαφθοράς. Όπως ο κλέφτης μες στη νύχτα, εισχωρεί στην ιδιωτική ζωή των ανθρώπων, στις πιο προσωπικές τους σχέσεις. Το σύστημα σπιουνιάς το οποίο καθιέρωσε αυτός ο άνθρωπος, ο Anthony Comstock, κάνει να ωχριά μπροστά του το διαβόητο «Τρίτο Τμήμα» τής ρωσικής μυστικής αστυνομίας. Γιατί άραγε ο κόσμος ανέχεται μια τέτοια προσβολή κατά των ελευθεριών του; Γιατί απλά επειδή ο Anthony Comstock δεν είναι παρά η ηχηρή έκφραση τού πουριτανισμού που έχει εξελιχθεί και δεσπόζει μες στο αγγλοσαξονικό αίμα, μιας δουλείας από την οποία ούτε καν οι φιλελεύθεροι δεν έχουνε καταφέρει να απελευθερωθούνε πλήρως. Τα χωρίς όραμα και ανιαρά στοιχεία των παλιών Αντρικών και Γυναικείων Χριστιανικών Ενώσεων Εγκράτειας, των Συνδέσμων για την Ηθική Καθαρότητα, των Αμερικανικών Ενώσεων για την Τήρηση τής Κυριακής και του Κόμματος τής Ποτοαπαγόρευσης, με τον Anthony Comstock «προστάτη άγιό τους», λειτουργούν ως οι νεκροθάφτες τής αμερικανικής τέχνης και κουλτούρας.
Η Ευρώπη μπορεί τουλάχιστον να καυχιέται για μια τολμηρή τέχνη και λογοτεχνία, οι οποίες εμβαθύνουνε στα κοινωνικά και σεξουαλικά προβλήματα τής εποχής μας, ασκώντας δριμεία κριτική σε όλες τις υποκρισίες μας. Όπως με το νυστέρι ενός χειρουργού, τεμαχίζεται κάθε πουριτανικό κουφάρι κι έτσι ανοίγει ο δρόμος για την απελευθέρωση τού ανθρώπου από τα νεκρά βάρη τού παρελθόντος. Όμως, με τον Πουριτανισμό, αυτό το διαρκές ανάχωμα στην αμερικανική ζωή, ούτε η αλήθεια ούτε η ειλικρίνεια είναι εφικτές. Τίποτα άλλο από την κατήφεια και τη μετριότητα δεν υπαγορεύουνε την ανθρώπινη συμπεριφορά, περιορίζοντας τη φυσική έκφραση και καταπνίγοντας τις καλύτερες παρορμήσεις μας. Ο Πουριτανισμός, σ’ αυτόν τον εικοστό αιώνα, παραμένει εξίσου εχθρός τής ελευθερίας και της ομορφιάς, όσο ήτανε και τότε όταν αποβιβάστηκε στο Βράχο τού Plymouth. Απορρίπτει, ως κάτι χυδαίο και αμαρτωλό, τα βαθύτερα συναισθήματά μας• ωστόσο, όντας παντελώς άσχετος αναφορικά με την πραγματική λειτουργία των ανθρώπινων συναισθημάτων, ο ίδιος ο Πουριτανισμός γίνεται ο δημιουργός των πιο ανομολόγητων αμαρτιών.
Ολόκληρη η ιστορία τού ασκητισμού επιβεβαιώνει ότι αυτό είναι πέρα για πέρα αληθινό. Η Εκκλησία, όπως και ο Πουριτανισμός, πολέμησε τη σάρκα θεωρώντας την κάτι το κακό, κάτι που έπρεπε να δαμαστεί και να κρυφτεί με κάθε κόστος. Οι συνέπειες αυτής τής νοσηρής στάσης αρχίζουνε μόλις τώρα να αναγνωρίζονται από σύγχρονους στοχαστές και παιδαγωγούς. Εκείνοι αντιλαμβάνονται ότι η γύμνια έχει αξία τόσο υγιεινή όσο και πνευματική που ξεπερνά κατά πολύ την ικανοποίηση τής φυσικής φιλοπεριέργειας των νέων ή λειτουργώντας ως προληπτικό μέσο κατά των νοσηρών συναισθημάτων. Αποτελεί πηγή έμπνευσης για τους ενήλικες, οι οποίοι έχουνε προ πολλού ξεπεράσει τις όποιες νεανικές περιέργειες. Το όραμα τής ουσιαστικής και αιώνιας ανθρώπινης μορφής, της πλέον οικείας μας σε ολόκληρο τον κόσμο, με τη ζωντάνια, την ομορφιά και τη χάρη της, λειτουργεί ως ένα από τα ισχυρότερα τονωτικά τής ζωής. Ωστόσο, το πνεύμα τού Πουριτανισμού έχει διαστρεβλώσει τόσο πολύ τον ανθρώπινο νου, ώστε αυτός έχει χάσει την ικανότητα να εκτιμά την ομορφιά τής γύμνιας, αναγκάζοντάς μας να κρύβουμε τη φυσική μας μορφή στο όνομα τής αγνότητας. Αλλά η ίδια η αγνότητα δεν είναι παρά μια τεχνητή επιβολή πάνω στη φύση αφού εκφράζει μια ψεύτικη ντροπή για το ανθρώπινο σώμα. Η σύγχρονη αντίληψη περί αγνότητας, ιδιαίτερα όσον αφορά τη γυναίκα, το μεγαλύτερο θύμα της, δεν είναι παρά μια αισθησιακή υπερβολή των φυσικών μας ορμών. «Η αγνότητα μεταβάλλεται ανάλογα με την ποσότητα των ρούχων», γι’ αυτό και οι Χριστιανοί και οι πουριτανοί σπεύδουν διαρκώς να καλύψουν τον «ειδωλολάτρη» με κουρέλια, μεταστρέφοντάς τον δήθεν προς την αρετή και την αγνότητα.
Ο Πουριτανισμός, διαστρεβλώνοντας το νόημα και τις λειτουργίες τού ανθρώπινου σώματος, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη γυναίκα, την έχει καταδικάσει είτε στην αγαμία είτε στην αδιάκριτη τεκνοποίηση μιας νοσηρής γενιάς είτε στην πορνεία. Το τεράστιο μέγεθος αυτού τού εγκλήματος κατά τής ανθρωπότητας γίνεται φανερό αν αναλογιστούμε τις συνέπειές του. Στην ανύπαντρη γυναίκα, υπό την απειλή τού χαρακτηρισμού της ως ανήθικης ή χαμηλής, επιβάλλεται απόλυτη σεξουαλική αποχή, κάτι που οδηγεί σε νευρασθένεια, ανικανότητα, κατάθλιψη και μια μεγάλη ποικιλία νευρικών διαταραχών, οι οποίες συνεπάγονται μειωμένη ικανότητα για εργασία, περιορισμένη απόλαυση τής ζωής, αϋπνία και μανιακή ενασχόληση με σεξουαλικές επιθυμίες και φαντασιώσεις. Αυτή η αυθαίρετη και ολέθρια επιταγή τής απόλυτης αποχής εξηγεί, πιθανότατα, και την πνευματική ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων. Έτσι, ο Φρόιντ υποστηρίζει ότι η διανοητική κατωτερότητα τόσων πολλών γυναικών οφείλεται στον περιορισμό τής σκέψης που τους επιβλήθηκε με σκοπό τη σεξουαλική καταπίεση. Από τη μια πλευρά, λοιπόν, ο Πουριτανισμός, καταστέλλει τις φυσιολογικές σεξουαλικές επιθυμίες τής ανύπαντρης γυναίκας, απ’ την άλλη πλευρά όμως ευλογεί την παντρεμένη αδελφή της για την εντός τού γάμου χωρίς έλεγχο γονιμότητά της. Μάλιστα, όχι μόνο την ευλογεί, αλλά εξαναγκάζει τη γυναίκα, η οποία είναι υπερσεξουαλικά πιεσμένη λόγω τής προηγούμενης καταπίεσης, να τεκνοποιεί, ανεξάρτητα από αν είναι εξασθενημένη σωματικά ή αδύναμη οικονομικά να αναθρέψει μια πολυμελή οικογένεια. Η αντισύλληψη, ακόμη και μέσω επιστημονικά τεκμηριωμένων και ασφαλών μεθόδων, απαγορεύεται ρητά• κι όχι μόνο αυτό, αλλά ακόμη και η απλή αναφορά στο ζήτημα θεωρείται εγκληματική.
THE HYPOCRISY OF PURITANISM
Speaking of Puritanism in relation to American art, Mr. Gutzen Burglum said: "Puritanism has made us self-centered and hypocritical for so long, that sincerity and reverence for what is natural in our impulses have been fairly bred out of us, with the result that there can be neither truth nor individuality in our art."
Mr. Burglum might have added that Puritanism has made life itself impossible. More than art, more than estheticism, life represents beauty in a thousand variations; it is, indeed, a gigantic panorama of eternal change. Puritanism, on the other hand, rests on a fixed and immovable conception of life; it is based on the Calvinistic idea that life is a curse, imposed upon man by the wrath of God. In order to redeem himself man must do constant penance, must repudiate every natural and healthy impulse, and turn his back on joy and beauty.
Puritanism celebrated its reign of terror in England during the sixteenth and seventeenth centuries, destroying and crushing every manifestation of art and culture. It was the spirit of Puritanism which robbed Shelley of his children, because he would not bow to the dicta of religion. It was the same narrow spirit which alienated Byron from his native land, because that great genius rebelled against the monotony, dullness, and pettiness of his country. It was Puritanism, too, that forced some of England's freest women into the conventional lie of marriage: Mary Wollstonecraft and, later, George Eliot. And recently Puritanism has demanded another toll—the life of Oscar Wilde. In fact, Puritanism has never ceased to be the most pernicious factor in the domain of John Bull, acting as censor of the artistic expression of his people, and stamping its approval only on the dullness of middle-class respectability.
It is therefore sheer British jingoism which points to America as the country of Puritanic provincialism. It is quite true that our life is stunted by Puritanism, and that the latter is killing what is natural and healthy in our impulses. But it is equally true that it is to England that we are indebted for transplanting this spirit on American soil. It was bequeathed to us by the Pilgrim fathers. Fleeing from persecution and oppression, the Pilgrims of Mayflower fame established in the New World a reign of Puritanic tyranny and crime. The history of New England, and especially of Massachusetts, is full of the horrors that have turned life into gloom, joy into despair, naturalness into disease, honesty and truth into hideous lies and hypocrisies. The ducking-stool and whipping post, as well as numerous other devices of torture, were the favorite English methods for American purification.
Boston, the city of culture, has gone down in the annals of Puritanism as the "Bloody Town." It rivaled Salem, even, in her cruel persecution of unauthorized religious opinions. On the now famous Common a half-naked woman, with a baby in her arms, was publicly whipped for the crime of free speech; and on the same spot Mary Dyer, another Quaker woman, was hanged in 1659. In fact, Boston has been the scene of more than one wanton crime committed by Puritanism. Salem, in the summer of 1692, killed eighteen people for witchcraft. Nor was Massachusetts alone in driving out the devil by fire and brimstone. As Canning justly said: "The Pilgrim fathers infested the New World to redress the balance of the Old." The horrors of that period have found their most supreme expression in the American classic, THE SCARLET LETTER.
Puritanism no longer employs the thumbscrew and lash; but it still has a most pernicious hold on the minds and feelings of the American people. Naught else can explain the power of a Comstock. Like the Torquemadas of ante-bellum days, Anthony Comstock is the autocrat of American morals; he dictates the standards of good and evil, of purity and vice. Like a thief in the night he sneaks into the private lives of the people, into their most intimate relations. The system of espionage established by this man Comstock puts to shame the infamous Third Division of the Russian secret police. Why does the public tolerate such an outrage on its liberties? Simply because Comstock is but the loud expression of the Puritanism bred in the Anglo-Saxon blood, and from whose thraldom even liberals have not succeeded in fully emancipating themselves. The visionless and leaden elements of the old Young Men's and Women's Christian Temperance Unions, Purity Leagues, American Sabbath Unions, and the Prohibition Party, with Anthony Comstock as their patron saint, are the grave diggers of American art and culture.
Europe can at least boast of a bold art and literature which delve deeply into the social and sexual problems of our time, exercising a severe critique of all our shams. As with a surgeon's knife every Puritanic carcass is dissected, and the way thus cleared for man's liberation from the dead weights of the past. But with Puritanism as the constant check upon American life, neither truth nor sincerity is possible. Nothing but gloom and mediocrity to dictate human conduct, curtail natural expression, and stifle our best impulses. Puritanism in this the twentieth century is as much the enemy of freedom and beauty as it was when it landed on Plymouth Rock. It repudiates, as something vile and sinful, our deepest feelings; but being absolutely ignorant as to the real functions of human emotions, Puritanism is itself the creator of the most unspeakable vices.
The entire history of asceticism proves this to be only too true. The Church, as well as Puritanism, has fought the flesh as something evil; it had to be subdued and hidden at all cost. The result of this vicious attitude is only now beginning to be recognized by modern thinkers and educators. They realize that "nakedness has a hygienic value as well as a spiritual significance, far beyond its influences in allaying the natural inquisitiveness of the young or acting as a preventative of morbid emotion. It is an inspiration to adults who have long outgrown any youthful curiosities. The vision of the essential and eternal human form, the nearest thing to us in all the world, with its vigor and its beauty and its grace, is one of the prime tonics of life."But the spirit of purism has so perverted the human mind that it has lost the power to appreciate the beauty of nudity, forcing us to hide the natural form under the plea of chastity. Yet chastity itself is but an artificial imposition upon nature, expressive of a false shame of the human form. The modern idea of chastity, especially in reference to woman, its greatest victim, is but the sensuous exaggeration of our natural impulses. "Chastity varies with the amount of clothing," and hence Christians and purists forever hasten to cover the "heathen" with tatters, and thus convert him to goodness and chastity.
Puritanism, with its perversion of the significance and functions of the human body, especially in regard to woman, has condemned her to celibacy, or to the indiscriminate breeding of a diseased race, or to prostitution. The enormity of this crime against humanity is apparent when we consider the results. Absolute sexual continence is imposed upon the unmarried woman, under pain of being considered immoral or fallen, with the result of producing neurasthenia, impotence, depression, and a great variety of nervous complaints involving diminished power of work, limited enjoyment of life, sleeplessness, and preoccupation with sexual desires and imaginings. The arbitrary and pernicious dictum of total continence probably also explains the mental inequality of the sexes. Thus Freud believes that the intellectual inferiority of so many women is due to the inhibition of thought imposed upon them for the purpose of sexual repression. Having thus suppressed the natural sex desires of the unmarried woman, Puritanism, on the other hand, blesses her married sister for incontinent fruitfulness in wedlock. Indeed, not merely blesses her, but forces the woman, oversexed by previous repression, to bear children, irrespective of weakened physical condition or economic inability to rear a large family. Prevention, even by scientifically determined safe methods, is absolutely prohibited; nay, the very mention of the subject is considered criminal.
