09 Μαρτίου 2026

[στο λόφο Τρητό ή Χαρβάτι ή Αγιολιά στις Μυκήνες, 08.03.2026]

Ανατολικά και νοτιοανατολικά τού σημερινού χωριού Μυκήνες, το οποίο μέχρι προτού η αρχαιολογική σκαπάνη φέρει στο φως τις αρχαίες Μυκήνες λεγότανε Χαρβάτι (σλάβικης και μάλιστα κροατικής προέλευσης τοπωνύμιο που σημαίνει Κροάτης), βρίσκονται τρεις λόφοι, που δεσπόζουνε τού αργολικού κάμπου από ανατολικά, ήτοι από βόρεια προς τα νότια: ο λόφος Τρητός ή Χαρβάτι ή Αγιολιάς (804 μ. υψ.), ο λόφος Σάρα (660 μ. υψ.) και ο λόφος Εύβοια (702 μ. υψ.).
Ο λόφος Εύβοια έχει πολύ ομορφότερη θέα προς τα νότια και τον αργολικό κόλπο αλλά ο λόφος Τρητός ή Χαρβάτι ή Αγιολιάς (εφεξής Χαρβάτι) είναι ο πιο ενδιαφέρον από ιστορικής άποψης και ο πιο δύσκολος να τον ανέβει κανείς καθόσον το μονοπάτι μετά το τέλος τού χωματόδρομου είναι αρκετά επικλινές και κινείται σε σαθρό πεδίο. Το topoguide.gr έχει εντάξει τη διαδρομή προς την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι στην κατηγορία 3 (δύσκολο).
Το πρωινό τής Κυριακής 08 Μάρτη 2026, με την ορατότητα να εμποδίζεται από τη θολότητα τής ατμόσφαιρας, ανεβήκαμε στην κορυφή του, ξεκινώντας από το σημείο που ο χωματόδρομος από το χωριό Μυκήνες (σ.σ. περνά, αρχικά ως άσφαλτος, από βόρεια αφενός τού υψώματος στο οποίο βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Μυκηνών και αφετέρου λίγο μετά από μια μεγάλη στάνη με τσιμεντένια δεξαμενή νερού) συναντά το χωματόδρομο που διατρέχει τις δυτικές και νότιες παρυφές τού λόφου Χαρβάτι.
Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth.:
























Ακολουθούν εικόνες από:
-το λόφο Χαρβάτι από νότια, από κοντά από το σημείο που ξεκινήσαμε:


















-τη μυκηναϊκή γέφυρα, στη θέση 37°43’46’’N 22°46’23’’E:


























-το χωματόδρομο προς την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι (προς τα αριστερά στην πρώτη εικόνα κατωτέρω).:




















-το μονοπάτι μετά το χωματόδρομο.:































-τα ερείπια τού αρχαίου τείχος, ψηλά πια στο λόφο Χαρβάτι, δίπλα στην κορυφή, στη θέση 37°44’24’’N 22°46’14’’E:



















-τα ερείπια τής μυκηναϊκής οχύρωσης, στη θέση 37°44’25’’N 22°46’11’’E:



















-την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι, στη θέση 37°44’25’’N 22°46’10’’E, όπου υπήρχε οχυρό από τα μυκηναϊκά χρόνια με φρυκτωρία, στο χώρο τού οποίου έχει χτιστεί μικρό εκκλησάκι Πρ. Ηλία. Αξίζει να τονιστεί ότι αυτή η φρυκτωρία έχει οπτική επαφή με την κορυφή τού Αραχναίου όρους, που βρίσκεται νοτιοανατολικά, στην οποία επίσης υπήρχε, στα μυκηναϊκά χρόνια, φρυκτωρία. Από τη φρυκτωρία τού Αραχναίου όρους μεταφέρθηκε η πληροφορία για την πτώση τής Τροίας και την είδαν στην (αρχαία) πόλη των Μυκηνών, που είναι χτισμένη σε ύψωμα στις νοτιοδυτικές παρυφές τού λόφου Χαρβάτι.:























Στο βάθος το Ναύπλιο – διακρίνονται το Μπούρτζι, η Ακροναυπλία και το Παλαμήδι:
















Ο ορεινός όγκος Δαφνιάς από νότια:
















Στο βάθος η κορυφή τού Φουκά:
















Στο βάθος η κορυφή τού όρους Αραχναίο:
















Οι αρχαίες Μυκήνες:
















-προχωρώντας λίγες δεκάδες μέτρα μετά την κορυφή τού λόφου Χαρβάτι:




















Αφού κατεβήκαμε μέσω τής διαδρομής που είχαμε ανέβει, κάναμε τρεις στάσεις με το αυτοκίνητο για να δούμε:
-τα τείχη των αρχαίων Μυκηνών από βορειοανατολικά:



















-το θολωτό μυκηναϊκό Τάφο στους Κάτω Φούρνους, στη θέση 37°43’52’’N 22°44’58’’E:




















-το θολωτό Τάφο των Δαιμόνων ή του Ορέστη, στη θέση 37°43’44’’N 22°44’59’’E (η πρώτη εικόνα, από το σημείο που ξεκινά το μονοπάτι προς τον εν λόγω θολωτό Tάφο, από έναν Tάφο από τα μυκηναϊκά χρόνια, που προφανώς δεν θα ανήκε σε κάποιο επιφανές μυκηναίο:





























-και τον Κυκλώπειο θολωτό Τάφο, στη θέση 37°43’43’’N 22°44’57’’E:



08 Μαρτίου 2026

Έρωτας [Χρήστος Βαλαβανίδης]

ΕΡΩΤΑΣ 

Στόμα ανοιχτό δίχως φωνή, και χάδια
πάνω σ’ ένα ακατάστατο κρεβάτι.
Παίζεις τον τοίχο, εγώ τον υπνοβάτη•
πρόσωπα μες στους πίνακες, λιβάδια

Το δέρμα ακούραστο, σφίγγει, απλώνει,
αναζητάει δροσιά από τα σεντόνια.
Οι βρύσες ξεφωνίζουν σαν παγόνια•
γέλια και κρότοι• ο φόβος που σκοτώνει.

Μας έχουν δέσει μία κλωστή απ’ το στρώμα• 
μας χωρίζει ένα χτύπημα στην πόρτα – 
δεν πάω ν’ ανοίξω κι ας χτυπούν ακόμα.   

Μυρίζει δειλινά, κομμένα χόρτα•
όταν βραδιάζει πιο πολύ μ’ αρέσεις.
Ντύνεσαι, σε κρατάω να μην πέσεις. 


Ο Χρήστος Βαλαβανίδης, 21.05.1944 – 06.03.2026, ήτανε πολύ γνωστός Έλληνας ηθοποιός αλλά και ποιητής.
Το ανωτέρω από την πρώτη του (από τις τρεις) ποιητική συλλογή «28 Ποιήματα», από τις «Εκδόσεις των Φίλων», 1974.

07 Μαρτίου 2026

Ultima Ratio Regum* [Stephen Spender, μετ. Κλείτος Κύρου]

The guns spell money's ultimate reason
In letters of lead on the spring hillside.
But the boy lying dead under the olive trees
Was too young and too silly
To have been notable to their important eye.
He was a better target for a kiss.

When he lived, tall factory hooters never summoned him.
Nor did restaurant plate-glass doors revolve to wave him in.
His name never appeared in the papers.
The world maintained its traditional wall
Round the dead with their gold sunk deep as a well,
Whilst his life, intangible as a Stock Exchange rumour, drifted outside.

O too lightly he threw down his cap
One day when the breeze threw petals from the trees.
The unflowering wall sprouted with guns,
Machine-gun anger quickly scythed the grasses;
Flags and leaves fell from hands and branches;
The tweed cap rotted in the nettles.

Consider his life which was valueless
In terms of employment, hotel ledgers, news files.
Consider.  One bullet in ten thousand kills a man.
Ask.  Was so much expenditure justified
On the death of one so young and so silly
Lying under the olive tree, O world, O death?


Τα κανόνια συλλαβίζουν τον έσχατο λόγο του χρήματος 
Με μολυβένια γράμματα στην ανοιξιάτικη λοφοπλαγιά,
Όμως τ’ αγόρι που πλαγιάζει νεκρό κάτω απ’ τις ελιές 
Ήταν πολύ νέο και πολύ αφρόντιστο 
Για να ξεφύγει το σπουδαίο τους μάτι.
Ήταν καλύτερο σημάδι για φιλί.

Σαν ζούσε, οι φάμπρικες ποτέ τους δεν τον κάλεσαν με τις ψηλές τους καμινάδες.
Μήτε οι κρυστάλλινες πόρτες των εστιατορίων στριφογύρισαν για να τον σπρώξουν μέσα.
Τ’ όνομά του δε δημοσιεύτηκε ποτέ σ’ εφημερίδες.
Ο κόσμος όρθωνε τον πανάρχαιο τοίχο του γύρω απ’ το νεκρό
Με το χρυσό του θαμμένο βαθιά σαν ένα πηγάδι,
Καθώς ή ζωούλα τον ανάλαφρη, όπως η φήμη του Χρηματιστήριου, πέταξε ψηλά.

Αχ! πόσο χαρούμενο πέταξε χάμω το σκούφο του 
Μια μέρα που η αύρα έριχνε τούς ανθούς απ’ το δέντρα. 
Στο γυμνό από λούλουδα τοίχο φύτρωσαν τουφέκια,
Η οργή του πολυβόλου θέρισε γοργά το χορτάρι.
Φύλλα και λάβαρα έπεσαν από χέρια και κλαριά.
II τραγιάσκα του σάπισε μες στις τσουκνίδες.

Λογάριασε πόσο ασήμαντη στάθηκε ή ζωή του 
Μήτε δουλειά, μήτε ξενοδοχεία, μήτ’ ένα απόκομμα εφημερίδας.
Λογάριασε. Μια σφαίρα μέσα σε δέκα χιλιάδες σκοτώνει έναν άντρα.
Ρώτησε: Άξιζε τόση πολύ δαπάνη
Για το θάνατο ενός τόσο νέου και τόσο αφρόντιστου
Που κάτω απ’ τις ελιές πλαγιάζει, ω Κόσμε, ω θάνατε;


*Ultima Ratio Regum: Η έσχατη λύση των βασιλέων. Αναφέρεται στον πόλεμο ως την έσχατη λύση όταν αποτυγχάνουν οι διαπραγματεύσεις. Ο βασιλιάς τής Γαλλίας Λουδοβίκος ο ΙΔ’ είχε διατάξει να χαραχθεί στα κανόνια του.

Ο Stephen Spender, 28.02.1909 – 16.07.1995, ήταν Άγγλος ποιητής, μυθιστοριογράφος και δοκιμιογράφος, το έργο τού οποίου επικεντρώθηκε σε θέματα κοινωνικής αδικίας και ταξικής πάλης.  Αναλυτικά: en.wikipedia.org/Stephen Spender.

06 Μαρτίου 2026

Haiku (2) [Jack Kerouac]

What is a rainbow,
Lord? – a hoop 
For the lowly
(Desolation Pops, 38)* 

Ουράνιο τόξο –
Τι είναι Κύριε;
Για ταπεινούς στεφάνι 


What is Buddhism? 
– A crazy little 
Bird blub

Τι είναι ο Βουδισμός;
Μικρό τρελό κλαμπ
Που πάνε πουλιά


Πηγή πρωτότυπου: terebess.hu.

*
Υπό τον τίτλο «Desolation Pops» (Εκρήξεις στην Ερημιά), ο Jack Kerouac, εξέδωσε ποιητική συλλογή με 72 χαϊκού, τα οποία έγραψε το καλοκαίρι τού 1956, όταν εργάστηκε, για 63 ημέρες, ως πυροφύλακας, στην κορυφή Desolation Peak. Η εν λόγω κορυφή βρίσκεται στην οροσειρά τού βόρειου Cascade, στην πολιτεία Washington, σε υψόμετρο 1.860 μ., περί τα 10 χλμ. νότια από τα δυτικά σύνορα ΗΠΑ – Καναδά, στην περιοχή τού Εθνικού Πάρκου των ΗΠΑ γύρω από τη λίμνη Ross, σε απόσταση 24 χλμ. από τον πλησιέστερο δρόμο.

04 Μαρτίου 2026

Δάκρυα και Τιμή μόνο για τη Yanar Mohammed και όσες και όσους αγωνίζονται για την πραγματική απελευθέρωση.

Η είδηση τής δολοφονίας τής Yanar Mohammed – της μεγάλης αυτής αγωνίστριας για τα γυναικεία δικαιώματα στο Ιράκ, κομουνίστριας και ιδρυτικού μέλους τού «Organization of Women's Freedom in Iraq (OWFI)»*, ο οποίος εναντιώθηκε και στο πολιτικό Ισλάμ, που επιδιώκει την επιβολή τής Σαρίας, και στην κατοχή τού Ιράκ από τις ΗΠΑ και τη Μεγάλη Βρετανία – στη χώρα μας αναφέρθηκε μόνον από το In.gr. Δολοφονήθηκε από δυο άγνωστους, οι οποίοι την πυροβόλησαν έξω από το σπίτι της στη Βαγδάτη τη Δευτέρα 2 Μάρτη 2026 και η είδηση θάφτηκε υπό το βάρος των εξελίξεων: του πολέμου εξουσίας και ελέγχου ενεργειακών δρόμων μεταξύ των ακραίων φασιστικών καθεστώτων αφενός των μουλάδων και καταπιεστών τού ιρανικού λαού αφετέρου του αλλοπρόσαλλου ακροδεξιού Τραμπ και του συνοδοιπόρου του Νετανιάχου.

Επειδή η ποίηση είναι κυρίαρχο θέμα στο παρόν ιστολόγιο, θα ήθελα να αναφερθώ σε μια ξεχασμένη, αλλά συγκλονιστική είδηση, που αφορά την Yanar Mohammed:

Όπου οι Λέξεις Λιώνουν τους Τοίχους: Η Ειρηνοποιητική Δύναμη της Ποίησης

Παρόλο που ένοπλοι φρουροί είχανε περικυκλώσει το χώρο και ο ήχος από τις βόμβες διέκοπτε την ποίηση, χίλιοι Σουνίτες και Σιίτες, χόρευαν, κλαίγανε και ζητωκραυγάζανε μαζί.
Ήτανε το 2006, στο απόγειο τού πολέμου στο Ιράκ. Σ’ ένα βομβαρδισμένο δρόμο, που κάποτε ήτανε μια όμορφη περιοχή στο κέντρο τής Βαγδάτης, έχει στηθεί μια μεγάλη σκηνή, εν μέσω εκρήξεων και συγκρούσεων. Ήταν η πρώτη από αυτές που θα αποδειχτούνε πολλές συγκεντρώσεις ποιητών, σε μια πρωτοβουλία που ονομάστηκε «Χώρος Ελευθερίας». Εκεί, και ενώ πολιτοφύλακες σουνίτες και σιίτες περιφερόντουσαν στους δρόμους, άνδρες και γυναίκες, και από τις δύο θρησκευτικές παρατάξεις, συγκεντρωθήκανε για να πούνε ποίηση. Οι Σιίτες κσθόντουσαν απέναντι από τους Σουνίτες, νομίζοντας ότι θα είναι ένας διαγωνισμός, αλλά μέχρι το τέλος τής εκδήλωσης, όλοι αγκαλιαστήκανε και χορεύανε μαζί, επειδή τα ποιήματα και από τις δύο πλευρές μιλούσανε τις ίδιες λέξεις, για τις ίδιες λαχτάρες και τις ίδιες πληγές.
Για αυτό το θαύμα, η συντάκτρια τού άρθρου και ποιήτρια Kim Rosen, έμαθε από την Yanar Mohammed. Μάλιστα ο OWFI είχε χρηματοδοτήσει το «Χώρο Ελευθερίας». «Ήτανε ποίηση πινγκ πονγκ», αναφώνησε η Yanar, «με αυτήν τη μαγική μπάλα να αναπηδά από τη μία πλευρά στην άλλη. Αποδείχθηκε ότι όλοι ήτανε στην ίδια ομάδα!»

*

03 Μαρτίου 2026

Τρία (3) haiku τής Sugita Hisajo

Η Hisajo Sugita (杉田 久女), 20.05.1890 – 21.01.1946. ήτανε γιαπωνέζα ποιήτρια χαϊκού, η οποία μαζί με τις Kana Hasegawa και Shizunojo Takeshita θεωρούνται οι τρεις σημαντικότερες ποιήτριες τού σύγχρονου χαϊκού.
Είχε μια δύσκολη οικογενειακή ζωή και μια ταραγμένη σχέση με τον μέντορά της, τον ποιητή Kyoshi Takaham και η τραγική της ζωή συχνά γινόταν η πηγή τού έργου της.
Γεννήθηκε στην πόλη Kagoshima τής ομώνυμης επαρχίας και ήταν η τρίτη κόρη τού Renzo Akahori, ο οποίος είχε διατελέσει υπουργός οικονομικών τής Ιαπωνίας και διαρκώς μετατίθετο λόγω τής δουλειάς του σε πολλά μέρη, και της συζύγου του Sayo.     
Αποφοίτησε από το Ανώτερο Κανονικό Σχολείο Θηλέων τού Τόκυο (σήμερα Λύκειο Πανεπιστημίου Ochanomizu, το 1908.   
Είχε πει ότι πάντα ήθελε α παντρευτεί ζωγράφο και έτσι παντρεύτηκε τον Udai Sugita, ζωγράφο και δάσκαλο τέχνης. Το ζευγάρι μετακόμισε στη Kokura τής επαρχίας Fukuoka (σήμερα Kitakyushu), όπου είχε προσληφθεί να διδάξει ο άντρας της.   
Το 1911 γεννήθηκε η πρώτη της κόρη Masako και πέντε χρόνια μετά η δεύτερη κόρη της Mitsuko.
Ο μεγαλύτερος αδελφός της, Gessen Akahori, ο οποίος ήτανε ποιητής χαϊκού, ήρθε το 1917 και έμεινε με το ζευγάρι και ήταν αυτός που τη μύησε στην ποίηση χαϊκού. Πριν την ενασχόλησή της με την ποίηση χαϊκού ήθελε να γίνει μυθιστοριογράφος. 
Το πρώτο της χαϊκού δημοσιεύθηκε το 1917 και την ίδια χρονιά γνωρίζει τον Kyoshi Takahama, που έγινε μέντορά της και με βάση φήμες και ερωμένη του. Με τη ζωή με το σύζυγό της δήλωνε απογοητευμένη και σε αυτό συνετέλεσε ότι ο σύζυγός της είχε σταματήσει να δημιουργεί εικαστικό έργα.
Το 1920 αρρώστησε με νεφροπάθεια και ζήτησε διαζύγιο, το οποίο ο άντρας της τής το αρνήθηκε. Ταυτόχρονα την κατηγόρησε ότι παραμελούσε τις οικιακές της υποχρεώσεις. Σταμάτησε να γράφει ενώ το 1922 με τον άντρα της βαφτίστηκαν χριστιανοί.
Το 1930 ξεκίνησε πάλι να γράφει και το 1932 κέρδισε μάλιστα και εθνικό βραβείο. Το 1932 ίδρυσε το λογοτεχνικό περιοδικό χαϊκού, Hanagoromo (Ρούχα για να βλέπω λουλούδια), μόνο για γυναίκες, από το οποίο εκδοθήκανε πέντε τεύχη.  
Αν και το επιδίωξε δεν κατάφερε να εκδώσει δική της ποιητική συλλογή. Στην προσπάθεια της αυτή δεν έτυχε καμίας βοήθειας από τον Kyoshi Takahama.     
Το 1936 αποβλήθηκε μαζί με τους Sojo Hino και Zenjido Yoshioka από τη λογοτεχνική κοινότητα Hototogisu, κάτι που την οδήγησε σε κατάθλιψη και σταμάτημα τού συγγραφικού της έργου. Επέστρεψε το 1939 δημιουργώντας αυτοβιογραφικά ποιήματα.
Μετά τον 2οΠΠ, τον Οκτώβρη 1945 αρρώστησε λόγω κακής διατροφής, που μάστιζε την ηττημένη Ιαπωνία, και λίγο μετά, στις 21 Γενάρη 1946 πέθανε από επιπλοκές οφειλόμενες στον υποσιτισμό και τη νεφρική ανεπάρκεια από την οποία έπασχε.    
Το 1952, η κόρη της και ποιήτρια Masako Ishi, εξέδωσε ποιητική συλλογή με το έργο της.
Η τραγική της ζωή σημάδεψε ανεξίτηλα το ποιητικό της έργο. Μάλιστα στην εισαγωγή τού λογοτεχνικού της περιοδικού Hanagoromo, έγραψε ότι η ζωή της ήταν αφιερωμένη στην τέχνη και δεν φρόντισε όπως έπρεπε το σπίτι της, ότι δεν είναι τίποτα ως γυναίκα, ότι είναι μια βρικόλακας, μια αιρετική, την οποία την κατηγορούσαν, την πίεζαν και την απαξίωναν οι γύρω της, με αποτέλεσμα να σκέφτεται κάποιες φορές την αυτοκτονία.

Ακολουθούνε τρία ποιήματά της χαϊκού σε απόδοση εκτός κανόνα 17συλλαβών, καθόσον οι αποδόσεις, στο πλαίσιο τού κανόνα των 17συλλαβών, που επιχείρησα δεν με κάλυπταν.        

Το πρώτο από την ποιητική συλλογή «Far beyond the field-haiku by Japanese women» τού Makoto Ueda και τα υπόλοιπα από την ιστοσελίδα: worldhaikureview.wordpress.com


at spring dawn
unforgetful of a dream
long eyelashes

στο ξύπνημα τής άνοιξης
μ’ ένα όνειρο οδηγό
μεγάλες βλεφαρίδες


oh, pheasant’s wife
do feel sad over your
stolen egg

ω, γυναίκα τού φασιανού
πόσο λυπάμαι
για το κλεμμένο σου αυγό


my love for a butterfly
quickly goes cold, hearing it was
a caterpillar

η αγάπη μου για την πεταλούδα
έσβησε γρήγορα, μόλις άκουσα
πως ήτανε μια κάμπια

02 Μαρτίου 2026

[στα μονοπάτια Σ1 και Σ2 στη Στενή Δίρφυος, 01.03.2026]

Τα μονοπάτια Σ1 και Σ2 μπορεί να μην προσφέρουνε τις εντυπωσιακές θέες, που προσφέρουν άλλες διαδρομές στους ορεινούς όγκους Δίρφυος και Ξεροβουνίου, στην Εύβοια, προσφέρουν όμως μια απολαυστική διαδρομή που κινείται μες στα πυκνά ελατοδάση τής περιοχής, τις κακοτράχαλες ασβεστολιθικές πλαγιές τού ορεινού όγκου «Τούρλα» κ.λπ. Το πρωινό τής 1ης Μάρτη 2026, ακολουθήσαμε με το Χρήστο Καραμήτσο, μια κυκλική διαδρομή που συνδυάζει ανέβασμα από το χώρο τού ανολοκλήρωτου κτιρίου (σ.σ. το εν λόγω κτίριο ξεκίνησε επί χούντας με ενέργειες τού μεγαλοστελέχους τής χούντας, Οδυσσέα Αγγελή, ο οποίος καταγόταν από τη Στενή, για να γίνει αθλητικό κέντρο, το οποίο δεν ολοκληρώθηκε και με την πτώση τής χούντας εγκαταλείφθηκε) βόρεια τού γηπέδου Στενής, στο μονοπάτι Σ1 μέχρι το Καταφύγιο Δίρφυος. Από εκεί πορεία στο χωματόδρομο τού διάσελου Δίρφυος – Ξεροβουνίου και επιστροφή μέσω του μονοπατιού Σ2. Η διαδρομή έχει σημειωθεί στο χάρτη από τη wikimapia.:





































Η διαδρομή που ακολουθήσαμε, δηλαδή ανέβασμα μέσω τού Σ1 και κατέβασμα μέσω τού Σ2, κατά την εκτίμησή μου είναι προτιμότερη από την αντίστροφη και αυτό γιατί το Σ1 έχει πολύ μεγαλύτερη ποικιλία και εναλλαγή συνθηκών (σ.σ. περιλαμβάνει τμήματα σε χώμα αλλά και σε κακοτράχαλα, διαβρωμένα, ασβεστολιθικά βράχια και είναι πιο κουραστικό από το Σ2 που κινείται γενικά σε ομαλό έδαφος αν και πιο επικλινές).
Ακολουθούν εικόνες από τη διαδρομή:
Ανεβαίνοντας (το Σ1):

























Στις επόμενες δύο μια εποχική πηγή.:

























Στις καρστικά διαβρωμένες ασβεστολιθικές πλαγιές τού ορεινού όγκου «Τούρλα».:


























Στις επόμενες τρεις ένα βάραθρο, το οποίο βρίσκεται δίπλα στο μονοπάτι, στη θέση 38°35’56’’N 23°50’25’’E, που καλό είναι η προσέγγιση στα άκρα του να γίνει με προσοχή.:























































Οι επόμενες από το πυκνό πολύ όμορφο ελατοδάσος, πλησιάζοντας το Καταφύγιο.:





















Το καταφύγιο.:


















Το διάσελο Δίρφυος – Ξεροβουνίου.:





















Από το μονοπάτι Σ2, που χαμηλά διασχίζει την κοίτη τού Στενιώτικου ποταμού.: