[στο όρος Ποικίλο, 12.05.2026]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από τη διαδρομή την οποία ακολούθησα στο όρος Ποικίλο το πρωινό τής Τρίτης 12 Μάη 2026,, η οποία έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Ξεκίνησα από τη διασταύρωση των οδών Κλεισούρας και Πανοράματος, στο όριο των δήμων Ιλίου – Πετρούπολης, και ακολούθησα το εγκαταλελειμμένο και απαξιωμένο, από όλους και ιδίως τούς πολίτες, μονοπάτι – σκαλάκια στη νότια πλαγιά τού λόφου Πρ. Ηλίας.

Από εκεί συνέχισα βόρεια προς και παράλληλα στο ρέμα Γιώργιζα*

κάνοντας δύο ενδιαφέροντες παρακάμψεις:

H πρώτη για να πάω στη θέση 38°03’19’’N 23°41’24’’E, όπου υπάρχουν ερείπια τετράγωνου κτίσματος 5Χ5 μ., για το οποίο μπορώ σίγουρα να αποκλείσω ότι πρόκειται για στρούγκα αφού αφενός δείχνει πως ήτανε στιβαρή κατασκευή αφετέρου οι βοσκοί παλιά, για λόγους οικονομίας δυνάμεων, φτιάχνανε τις στρούγκες στρογγυλές (σ.σ. ο κύκλος είναι το σχήμα εκείνο που για δεδομένο μήκος περιμέτρου περικλείει τη μεγαλύτερη επιφάνεια). Επίσης δεν είδα να υπάρχουνε κεραμικά όστρακα. Το πιο πιθανό να πρόκειται για κάποια υπαίθρια αποθήκη εργαλείων κτηνοτρόφων ή γεωργών, με είσοδο στη νοτιοδυτική της γωνία.  

Η δεύτερη για να ανέβω στο βράχο, στα 276 μ. υψ., που δεσπόζει τού ρέματος Γιώργιζα από νότια και έχει εξαιρετική θέα.  

    

Συνέχισα στο μονοπάτι (σ.σ. τμήμα του είναι ποδηλατικό) και μετά στο χωματόδρομο, κάνοντας έναν κύκλο μέχρι να βρεθώ πάνω στη ράχη, μεταξύ των δύο κύριων ρεμάτων που κατάντη σχηματίζουνε το ρέμα Γιώργιζα, 

μέχρι ένα ίσωμα λίγο πριν το απόκρημνο άκρο της (έχει σημειωθεί με λευκή έλλειψη σε Α/Μ εικόνα ανωτέρω), κάτω και προς τα βόρεια από το οποίο βρίσκονται σπηλίτσες*.

Σε κόκκινη έλλειψη: η είσοδος τού Σπηλαίου Στρώμα.

Από εκεί επέστρεψα ακολουθώντας αρχικά ένα σύντομο, πολύ δυσδιάκριτο μονοπάτι (σ.σ. το ακολούθησα με τη βοήθεια των ηλεκτρονικών χαρτών «Hellas Path» και «OsmAnd», στους οποίους ήτανε περασμένο και οι οποίοι χάρτες δείχνουνε το στίγμα σου ενίοτε και σε περιοχές με πολύ κακό σήμα), που περνά πάνω από το Σπήλαιο Στρώμα**, κόβοντας πολύ δρόμο (σ.σ. η θερμοκρασία είχε ήδη ανέβει στους 30 βαθμούς Κελσίου) και μετά μια διαδρομή λίγο δυτικότερα από αυτήν όταν ανέβαινα, πάνω από ένα παλιό νταμάρι με γήπεδα ποδοσφαίρου.

*

ανάρτηση 25.04.2023 

**

ανάρτηση 26.10.2020.

Τα Τετράστιχα ν. 1-4-6-11-12-13-16-17 (Quatrain I-IV-VI-XI-XII-XIII- XVI-XVII) από το Diwan τού Abu al-Ala al-Maarri

I 

Abandon worship in the mosque and shrink 

From idle prayer, from sacrificial sheep, 

For Destiny will bring the bowl of sleep 

Or bowl of tribulation – you shall drink.

Τη λατρεία στο τζαμί εγκαταλείψτε κι αποσυρθείτε

Απ’ την ανούσια προσευχή, απ’ τα θυσιαστικά πρόβατα,

Γιατί η Μοίρα το κύπελλο τού ύπνου θα φέρει

Ή το κύπελλο των βασάνων – που θα πιείτε.

IV 

Behold, my friends, there is reserved for me 

The splendour of our traffic with the sky: 

You pay your court to Saturn, whereas I 

Am slain by One far mightier than he.

Ιδού, φίλοι μου, με περιμένει

Το μεγαλείο τής πορείας μας προς τον ουρανό:

Εσείς εξοφλείτε την καταδίκη σας στον Κρόνο, ενώσω εγώ

Σφαγιάζομαι από Έναν πολύ ισχυρότερο από αυτόν.

VI 

So shall you find all armour incomplete 

And open to the whips of circumstance, 

That so shall you be girdled of mischance 

Till you be folded in the winding – sheet.

Έτσι ανεπαρκή θα βρίσκετε όλη την αρματωσιά

Κι ανοιχτή στα μαστίγια των περιστάσεων,

Έτσι, από κακοτυχίες περικυκλωμένοι θα είστε

Μέχρι να βρεθείτε τυλιγμένοι στο νεκρικό σεντόνι.

XI 

Myself did linger by the ragged beach, 

Whereat wave after wave did rise and curl; 

And as they fell, they fell – I saw them hurl 

A message far more eloquent than speech: 

Εγώ ο ίδιος στην άθλια ακτή χαζολογούσα,

Όπου το ένα κύμα μετά το άλλο ερχόντουσαν και φεύγαν•

Και καθώς πέφτανε και πάλι πέφτανε – τα είδα να πετάνε

Ένα μήνυμα πολύ πιο εύγλωττο απ’ τα λόγια:

XII 

“We that with song our pilgrimage beguile, 

With purple islands which a sunset bore, 

We, sunk upon the sacrilegious shore, 

May parley with oblivion awhile”.

«Εμείς που με τραγούδια, το ταξίδι μας για προσκύνημα, ξεγελάμε,

Με μωβ νησιά που ένα ηλιοβασίλεμα έκανε,

Εμείς, βυθισμένοι στην ιερόσυλη ακτή,

Μπορούμε, για λίγο, να διαπραγματευτούμε με τη λήθη».

XIII 

I would not have you keep nor idly flaunt 

What may be gathered from the gracious land, 

But I would have you sow with sleepless hand 

The virtues that will balance your account.

Δεν θα ήθελα να κρατάτε ούτε να επιδεικνύετε χαλαρά 

ό,τι μπορεί να μαζευτεί απ’ την ευγενική γη,

Αλλά θα ήθελα να σπέρνετε με άυπνα χέρια

Τις αρετές που θα εξισορροπήσουν το λογαριασμό σας.

XVI 

Now to the Master of the World resign 

Whatever touches you, what is prepared, 

For many sons of wisdom are ensnared 

And many fools in happiness recline. 

Τώρα μπρος στον Άρχοντα τού Κόσμου παραιτηθείτε

Απ’ ό,τι σας αγγίζει κι ό,τι είναι ετοιμασμένο,

Γιατί πολλά παιδιά τής σοφίας παγιδεύονται

Και πολλοί ανόητοι στην ευτυχία ξαπλώνουν.

XVII 

Long have I tarried where the waters roll 

From undeciphered caverns of the main, 

And I have searched, and I have searched in vain, 

Where I could drown the sorrows of my soul. 

Πολύ καιρό έμεινα εκεί που κυλάνε τα νερά

Απ’ τις ανερμήνευτες, απ’ το κύριο ρεύμα, υπόγειες σπηλιές ,

Κι έψαξα κι έψαξα μάταια,

Πού θα μπορούσα να πνίξω τις λύπες τής ψυχής μου.

Πηγή: gutenberg.org

Θωμαή Δ. Ζορμπάκη - 38 χαϊκού σε λευκό πίνακα – Παρουσίαση βιβλίου

---

Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΑΝΑΒΛΗΘΗΚΕ ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙΡIΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΕΚΔΗΛΩΘΟΥΝΕ ΤΗΝ 1η ΑΠΡΙΛΗ ΜΕΤΑΞΎ ΤΩΝ ΩΡΩΝ 15.00 ΚΑΙ 22.00 

Στο πλαίσιο των εκδηλώσεων τού ΚΨΥ Αθήνας, που θα λάβει χώρα από 1 έως 3 Απριλίου 2026, υπό τον τίτλο "Η τέχνη στη θεραπεία", στην οδ. Πειραιώς 114, 5ος όροφος... 

...θα γίνει παρουσίαση τής ποιητικής συλλογής "38 χαϊκού σε λευκό πίνακα", της Θωμαής Ζορμπάκη, εκδ. 24γράμματα:

 

Αναμονή.

Λατομήθηκαν, σμιλεύτηκαν, για τους ήχους σανδαλιών.

Απομεινάρια τώρα αποστειρωμένα.

Εν μέσω αλλόκοτων ήχων και νυχτερινών σκιών,

Άλλων περαστικών, άλλων ακίνητων μέχρι την αυγή.    

Αρχαιολογικός χώρος Διάμεσου Πύλης Πειραιά, 09.05.2026

[στο Κωρύκειο Άντρο, 09.05.2026]

Το Κωρύκειο Άντρο ήταν ένα σημαντικότατο λατρευτικό Σπήλαιο των αρχαίων Ελλήνων, στο οποίο λάτρευαν αρχικά το Θεό Απόλλωνα και τις Κωρυκειάδες ή Κωρυκείες Νύμφες, τοπικές νύμφες των σπηλιών και των πηγών, οι οποίες κατοικούσανε στο υπόψη Σπήλαιο, ενώ αργότερα προστέθηκε και ο Θεός Πάνας. Βρίσκεται σε υψ. 1.360 μ., στις νότιες πλαγιές τού ορεινού όγκου Παλιοβούνα στο Δυτικό Παρνασσό, ο οποίος (ορεινός όγκος) δεσπόζει από δυτικά τής Πόλγης στην οποία βρίσκεται το Λιβάδι Αράχοβας. Πόλγη λέγεται μια ορεινή έκταση η οποία, με βάση τα υδρολογικά δεδομένα και το ανάγλυφο, θα έπρεπε να είναι λίμνη, αλλά δεν είναι λόγω καταβόθρων (συνήθως φυσικών – φυσική πόλγη είναι και το οροπέδιο Σκουρτών στα σύνορα Βοιωτίας – Αττικής ενώ τεχνητή πόλγη είναι η Κωπαΐδα.).

Στην ιστοσελίδα τού Υπουργείου Πολιτισμού διαβάζουμε: 

Το Κωρύκειον Άντρον είναι λατρευτικό σπήλαιο αφιερωμένο στις Νύμφες και τον Πάνα. Βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 1400 μ. στα δυτικά της ψηλότερης κορυφής του Παρνασσού, σε θέση που εποπτεύει το οροπέδιο Λιβάδια, περίπου 10 χλμ. οδικώς από την Αράχωβα και 20 χλμ. από τους Δελφούς. Αποτελείται από δύο αίθουσες: η πρώτη διασώζει παχιά στρώματα αρχαίας χρήσης, ενώ στο πίσω τμήμα του το σπήλαιο στενεύει απότομα από φαρδιές και ψηλές σταλαγμιτικές κολώνες. Το σπήλαιο επισκέφτηκαν ξένοι περιηγητές. Από νομίσματα βυζαντινά, βενετικά, οθωμανικά, της εποχής του Όθωνα και κοσμήματα του 19ου αιώνα συνάγεται ότι υπήρξε τόπος περιστασιακής επίσκεψης στους νεότερους χρόνους. Κατά την Επανάσταση του 1821 η είσοδός του φράχθηκε με ξερολιθιά από τους κατοίκους της Αράχωβας, ενώ το 1943 κατέφυγαν σ’ αυτό οι κάτοικοι των Δελφών.

Το Κωρύκειον Άντρον ανασκάφηκε από τη Γαλλική Σχολή Αθηνών (1969-71) και έφερε στο φως ευρήματα από τους ιστορικούς χρόνους, τη Μυκηναϊκή και τη Νεολιθική περίοδο. Οι νεολιθικοί χρήστες του σπηλαίου (6η και 5η χιλιετία π.Χ.) φέρνουν ειδώλια, σκούρα στιλπνά αγγεία ή διακοσμημένα με μαύρα σχέδια ή σχοινοειδείς ταινίες. Χρησιμοποιούν εργαλεία πελεκημένα σε πυριτόλιθο και οψιανό και ασκούν υφαντικές εργασίες. Στην Μυκηναϊκή περίοδο (δεύτερο μισό 2ης χιλιετίας π.Χ.) χρονολογούνται κύλικες και ειδώλιο που φαίνεται ότι συνδέονται με την αρχή της ιερής χρήσης του σπηλαίου.

Η κύρια λατρευτική περίοδος αρχίζει από τη Γεωμετρική (7ος αιώνας π.Χ.) και ακμάζει από τον 6ο έως τον 3ο αιώνα π.Χ. Όταν το επισκέφτηκε ο περιηγητής Παυσανίας (2ος αιώνας μ.Χ.) το ιερό πλέον δεν λειτουργούσε. Τα αφιερώματα περιλαμβάνουν χιλιάδες αγγεία (παναθηναϊκούς αμφορείς, ληκύθους, σκύφους και μικύλλα αντίγραφά τους), κυρίως κορινθιακής και αττικής προέλευσης, ενώ απαντούν και αργειακά, ιωνικά, θεσσαλικά, φωκικά και λακωνικά αγγεία. Σε μεγάλο ποσοστό είναι ενεπίγραφα. Πολλά σκεύη είναι από φαγεντιανή, αλάβαστρο και γυαλί. Τα ειδώλια είναι τα πολυπληθέστερα αφιερώματα: απεικονίζουν γυναικείες μορφές και ζώα και προέρχονται από ποικίλα γεωγραφικά μέρη. Άλλα ευρήματα περιλαμβάνουν κοσμήματα και εξαρτήματα (χτένες, περόνες, καρφίτσες, λαβίδες), δαχτυλίδια, νομίσματα, ζάρια, γλυπτά, καθώς και 15 χιλιάδες αστραγάλους, κάποιους διάτρητους, ενεπίγραφους ή με χρώμα. Ιδιαίτερο εύρημα συνιστά ένας μελανόμορφος κεραμικός αττικός πίνακας του 530/520 π.Χ., που παριστάνει σκηνή χορού Σατύρων και Νυμφών.

Το Κωρύκειον Άντρον ήταν αφιερωμένο στις Κωρυκειάδες Νύμφες, που θεωρούνται ότι συνόδευαν τον Απόλλωνα, και από τον 4ο αιώνα π.Χ. και στον θεό Πάνα. Λειτούργησε παράλληλα με το Ιερό του Απόλλωνα στους Δελφούς ως ιερό της υπαίθρου για την λατρεία της φύσης, επικλήσεις πανσπερμίας και προσωπικές αφιερώσεις.

Το σπήλαιο δεν αποτελεί οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο. Μέρος των ευρημάτων του εκτίθεται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών.

Στέλλα Κατσαρού, αρχαιολόγος

Και στη Wikipedia:

Κωρύκειο άντρο ονομάζεται σπήλαιο του Παρνασσού μήκους 100 μ. που βρίσκεται σε υψόμετρο 1.360 μέτρων. Πήρε το όνομά του από τους σταλακτίτες του, που θύμιζαν στους αρχαίους τους "κώρυκες", δηλαδή τους ασκούς από δέρματα ζώων. Η τοπική του ονομασία είναι «Σαρανταύλι» εξ΄αιτίας της εκπληκτικής ακουστικής που έχει στον πρώτο μεγάλο θάλαμό του, ονομάζεται επίσης και «σπήλαιο του Πανός».

Περιγραφή:

Η γεωλογική διαμόρφωση με ασβεστολιθικές και σχιστολιθικές πλάκες σε αντίθετη κατεύθυνση είναι ενδεχομένως ο λόγος που η περιοχή των Δελφών βρίθει μικρών σπηλαίων. Το σημαντικότερο είναι το Κωρύκειο άντρο που χρονολογείται στην Πλειστόκαινο εποχή και απέχει 11 χιλιόμετρα από τους Δελφούς. Βρίσκεται σε υψόμετρο 1.360 μέτρων. Περιβάλλεται από δάσος ελάτης και στην αρχαιότητα οδηγούσε σε αυτό ένα στιφογυριστό μονοπάτι, όπως το περιέγραψε ο Παυσανίας.

Στο σπήλαιο έχουν εντοπιστεί ίχνη κατοίκησης και λατρείας που ανάγονται στη νεολιθική περίοδο. Το Κωρύκειο άντρο ήταν αφιερωμένο στον Πάνα και τις Κωρύκειες Νύμφες. Εδώ ίσως αποπλάνησε, σύμφωνα με τον μύθο, ο Απόλλωνας την Κωρύκεια νύμφη. Εδώ πάλι αναφέρεται από τον Απολλόδωρο ότι η νύμφη αυτή γέννησε το γιο της, Λύκωρο. Άλλοι πάντως αποδίδουν την ονομασία του στους σταλακτίτες που βρίσκονται στο εσωτερικό του και που μοιάζουν με ασκιά (κώρυκες).

Το σπήλαιο έχει δύο κυρίως αίθουσες και συνεχίζει σε μεγάλο βάθος με μια στενή σήραγγα. Ο πρώτος θάλαμος έχει ύψος που φτάνει τα 50 μέτρα και διαστάσεις περίπου 90 επί 60. Είναι γεμάτος σταλακτίτες με μερικά συμπλέγματα σταλαγμιτών στην περιφέρεια. Ένας μάλιστα από αυτούς, με αρκετά μεγάλη επιφάνεια, ονομάζεται "Τράπεζα" και εικάζεται ότι εκεί απέθεταν προσφορές οι προσκυνητές, οι οποίοι συνέρρεαν στο άντρο σε όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας. Η αρχαιολογική έρευνα του σπηλαίου κατά τη διετία 1970-71 από τον Pierre Amandry, απέδωσε χιλιάδες ευρήματα, ιδιαίτερα κεραμικά σκεύη και άλλα πήλινα αντικείμενα, αλλά και 25.000 και πλέον κότσια ζώων, τα οποία μάλλον συνδέονται με μαντική δραστηριότητα, μέρος των ευρημάτων εκτίθεται στο Μουσείο των Δελφών. Κατά την περσική επιδρομή του 480 π.Χ. εκεί κατέφυγαν οι κάτοικοι των Δελφών για να προστατευθούν, δεδομένου ότι η μικρή και καθόλου αξιοπρόσεκτη είσοδος του σπηλαίου θα μπορούσε εύκολα να διαφύγει της προσοχής των εισβολέων. Δεξιά της εισόδου διακρίνουμε σήμερα επάνω στον βράχο χαραγμένη την επιγραφή: "ΕΥΣΤΡΑΤΟΣ ΑΛΚΙΔΗΜΟΥ ΑΜΒΡΥΣΣΙΟΣ ΣΥΝΠΕΡΙΠΟΛΩ ΠΑΝΙ ΝΥΜΦΑΙΣ", η οποία χρονολογείται στον 4ο με 3ο αι π.Χ. Στο εσωτερικό πάλι υπάρχει χαραγμένη επιγραφή που λέει: «ΠΑΥΣΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΕΓΩ ΕΣ ΔΕΛΦΟΥΣ».

Η σύντομη διαδρομή την οποία ακολούθησα, μήκους 2,5 χλμ. ή 5 με την επιστροφή και 225 περίπου μ. υψ. διαφοράς, έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth…

…και είναι μια πραγματικά υπέροχη διαδρομή. Μάλιστα πολλές πεζοπορικές ομάδες πραγματοποιούνε διάσχιση, και από το Κωρύκειο Άντρο συνεχίζουνε μέχρι τους Δελφούς.

Ακολουθούνε λίγες εικόνες από

-τον ορεινό όγκο Παλιοβούνα (με λευκό κύκλο επισημαίνεται η θέση τού Σπηλαίου)

-τη διαδρομή μέχρι και την είσοδο τού Σπηλαίου

-και το εσωτερικό του