[μια αστική πεζοπορία, 09.07.2026]

Εννιά Ιούλη και οι καιρικές συνθήκες στην Αθήνα επιτρέπουνε μια καλή πρωινή πεζοπορία από Χαροκόπου, στην Καλλιθέα, προς Φιλοπάππου, οδ. Διονυσίου Αρεοπαγίτου, λόφο Άγρα (πρόκειται για το λόφο ανατολικά – βορειοανατολικά τού Παναθηναϊκού Σταδίου για τον οποίο είχε γίνει αναφορά στο παρόν ιστολόγιο, πριν τρία περίπου χρόνια), Κήπο Ζαππείου, Πλάκα, Θησείο και επιστροφή μέσω τ;hς οδ. Τρώων, στα Άνω Πετάλωνα. Η διαδρομή έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Ακολουθούνε λίγες από σημεία που δεν έχουνε παρουσιαστεί παλιότερα στο παρόν:

Από τα αρχαία ερείπια ενός μεγάλου οικοδομήματος, του 2ου μ.Χ. αι., το οποίο ανακαινίστηκε δυο αιώνες αργότερα. Αποκαλυφτήκανε στη λεωφόρο Βασ. Όλγας, το 2023, κατά την υλοποίηση τού Έργου «Ανάπλαση-Διαμόρφωση της Λεωφόρου Βασιλίσσης Όλγας στην Αθήνα» και τη γνωστή διαμάχη, που ακολούθησε, για το αν θα έπρεπε να καταχωθούν (θαφτούν) ή όχι – προσωπικά θεωρώ ότι από τη στιγμή που βγήκανε στην επιφάνεια πολύ σωστά δεν καταχώθηκαν. Η διαμόρφωση τού υπαίθριου χώρου μες στον οποίο θα είναι ορατοί από τους περαστικούς είναι σε εξέλιξη.:

Οι καπνοί στο βάθος, πίσω από το όρος Ποικίλο, προέρχονται από την πυρκαγιά σε επιχείρηση ανταλλακτικών στον Ασπρόπυργο. Η επιχείρηση καταστράφηκε ολοσχερώς, ενώ 11 εργαζόμενοι μεταφερθήκανε στο Θριάσιο Νοσοκομείο με κάποιους πολύ σοβαρά.:

Η τεχνητά, από τα αρχαία χρόνια, πεπλατυσμένη κορυφή τού λόφου Άγρα. Εκεί υπήρχε κρηπίδωμα, ίχνη από το οποίο διακρίνονται και σήμερα, στο οποίο οι αρχαίοι αθηναίοι τοποθετούσαν Ιερό Πλοίο, το οποίο μετέφερε το Πέπλο τής Θεάς Αθηνάς κατά την Πομπή των Παναθηναίων. Το Ιερό Πλοίο ανέβαινε στην κορυφή με μηχανισμό που ήτανε κρυφός.:

Το σπίτι από την εξαιρετική ταινία, του Γιώργου Τζαβέλλα, Η γυνή να φοβήται τον άνδρα, μπροστά στην αυλή τού οποίου η τύχη το έφερε να αποκαλυφτούν αρχαία κι έτσι να διασωθεί και να μας θυμίζει την ταινία κάθε φορά που περνάμε:

---

why did you go [E.E. Cummings]

γιατί πήγες

μικρό τετράποδο;

να κλείσεις ξέχασες

τα μεγάλα σου μάτια

πού πήγες;

σαν μικρά γατάκια

είν’ όλα τα φύλλα

που στη βροχή ανοίγουν

μικρά γατάκια που

ονομάζονται άνοιξη,

είναι αυτό που χαϊδεύουμε

κοιμισμένα ίσως;

ξέρεις; ή μήπως

κάτι έφυγε

τόσο ήσυχα πολύ

όταν δεν κοιτούσαμε

why did you go

little fourpaws?

you forgot to shut

your big eyes

where did you go?

like little kittens

are all the leaves

which open in the rain.

little kittens who

are called spring,

is what we stroke

maybe asleep?

do you know?or maybe did

something go away

every so quietly

when we weren’t looking.

Πηγή: cummings.ee/book  

Μια πραγματική Τραγωδία ή μάλλον Φαρσοκωμωδία

Με την επιλογή, του Christopher Nolan, της κενυάτισσας, γεννημένης στο Μεξικό, κατοίκου ΗΠΑ και Μεξικού, ηθοποιού Lupita Amondi Nyong'o για το ρόλο τής Ωραίας Ελένης, στην ταινία του «The Odyssey», δεν έχω γνώμη ούτε έστω άποψη αναφορικά με το χρώμα τής επιδερμίδας τής εν λόγω ηθοποιού. Θεωρώ ότι εφόσον αυτός κρίνει ότι αυτή η ηθοποιός είναι η κατάλληλη για το ρόλο και αυτό που θέλει, το μόνο προς κρίση είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Το μόνο ερωτηματικό είναι αυτό που ψυχανεμίζονται, γιατί μόνον αν ο ίδιος έβγαινε και το έλεγε θα ήταν δεδομένο, ορισμένοι επικριτές του: ότι το έκανε για να μπορεί η ταινία να είναι επιλέξιμη για Oscar. Εδώ οι προϋποθέσεις που έχει θέσει  η Academy of Motion Picture Arts and Sciences για να μπορεί μια ταινία να είναι υποψήφια για Oscar. Αν και μπορώ να καταλάβω τούς λόγους που οδηγήσανε την Επιτροπή στην απόφασή της αυτή, νομίζω ότι τέτοια προαπαιτούμενα αντιβαίνουνε στις αρχές τής ελεύθερης δημιουργίας ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΑ.

Ο λόγος που ανέβασα το παρόν δεν έχει να κάνει με το χρώμα τής ηθοποιού Lupita Amondi Nyong'o αλλά με δυο πρόσφατες δηλώσεις της:

-that she really had no idea what The Odyssey was prior to her casting, prompting an intensive crash course in Greek mythology. To prepare, she dove straight into reading the epic and listening to Audra McDonald’s narration of The Iliad.

-και όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να κάνει μια ερώτηση στον Όμηρο, αυτή θα ήταν: "So, Homer, how do you feel about the screen time given to these women considering how little you spent with them?… Hmm, remember us?"

Όσον αφορά τη δεύτερη, επί της ουσίας τού ερωτήματος, μάλλον ξεφύλλισε παρά διάβασε τα ομηρικά έπη. Πέρα από το πόσες γυναικείες μορφές αναφέρονται σε αυτά και με πρωτεύοντες ρόλους ας σταθούμε μόνον στο ότι αφενός στην Ιλιάδα κορυφαία μορφή είναι η Θεά Αφροδίτη, από την οποία εξάλλου ξεκίνησαν όλα αφετέρου στην Οδύσσεια κορυφαία μορφή είναι η Θεά Αθηνά χωρίς τις διαρκείς παρεμβάσεις τής οποίας ο Οδυσσέας θα είχε χαθεί από την αρχή τού ταξιδιού του.

Το πρώτο όμως, δεδομένου ότι μιλάμε για μια διεθνή ηθοποιό η οποία στο βιογραφικό της αναφέρει ότι είναι απόφοιτος μιας από τις κορυφαίες δραματουργικές σχολές στον κόσμο, τού Yale School of Drama, είναι αποκαρδιωτικό. Για αυτήν, για τη σχολή, για τους δασκάλους της, για όλους; Δεν ξέρω, αλλά σίγουρα, στο άκουσμά τής δήλωσης, κάποιοι θα έπρεπε να ντρέπονται. Θα…

Όταν μιλάμε για τη δραματουργική τέχνη και ψάχνουμε τις ρίζες της, θα διαπιστώσουμε πως αυτές βρίσκονται σε έναν και μόνο μικρό τόπο: την Αττική Γη. Ήταν ο ικάριος (σ.σ. από το σημερινό Διόνυσο Πεντέλης – για το Ιερό τού Διονύσου στη Ραπεντώσα έχει γίνει αναφορά στο παρόν ιστολόγιο) ποιητής Θέσπις, κάπου στα μέσα τού 6ου π.Χ. αι., που είχε την έμπνευση να παρεμβάλλει στο διθύραμβο μια απαγγελία από τον εξάρχοντα (σ.σ. τον πρώτο χορευτή) σε διαφορετικό μέτρο που σύντομα οδήγησε σε ποιητικά έργα με διάλογο μεταξύ τού χορού και του εξάρχοντα (ο οποίος επειδή υπεκρινόταν, αποκρινόταν δηλαδή, στο χορό ονομάστηκε υποκριτής: ηθοποιός σήμερα) και ήταν όλα όσα γίνανε τότε και μες στον επόμενο αιώνα γραφτήκανε και παιχτήκανε, στο αρχαίο Θέατρο τού Διονύσου, κάτω από την Ακρόπολη, έργα θαυμαστά και πηγή αιώνιας έμπνευσης. Χρειάστηκε να περάσουνε πάνω από 1.500 χρόνια, στα χρόνια τής δυτικής Αναγέννησης, για να αρχίσει και πάλι η παραγωγή μεγάλων  δραματουργικών έργων.

Και ποιες ήταν οι πηγές αυτών των έργων των μεγάλων τραγικών;

Κυρίως ο Θηβαϊκός Κύκλος (η Κατάρα των Λαβδακιδών που τελείωσε με την αυτοκτονία της Αντιγόνης), ο Τρωϊκός Κύκλος (που ασχολείται κυρίως με όλα όσο γίνανε μέχρι οι αχαιοί να φτάσουνε στην Τροία και στις δραματικές στιγμές μετά την πτώση της) και ο Κύκλος των Ατρείδων (που ξεκινάει με τη Κατάρα τού Αγαμέμνονα λόγω των εγκλημάτων των προγόνων του και κλείνει με την αθώωσή τού γιού του και μητροκτόνου Ορέστη, από τον Άρειο Πάγο, με την ψήφο τής Θεάς Αθηνάς, ως προεδρεύουσας, να κρίνει την αθώωσή του).

Οι δύο λοιπόν από τους τρείς βασικότερους Κύκλους που αποτελέσανε τις πηγές έμπνευσης των μεγάλων Τραγικών τού 5ου π.Χ. αι., σχετίζονται με τον Όμηρο και την Ιλιάδα. Πώς είναι δυνατόν κάποιος που σπούδασε δραματουργία σε τέτοιο ίδρυμα, να δηλώνει άγνοια για το τι πραγματεύεται η Οδύσσεια, δηλαδή η συνέχεια τής Ιλιάδας τού Ομήρου; 

[στο λόφο και κορυφογραμμή Κατσουλιέρη, στην Πεντέλη, 06.07.2026]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από το λόφο Κατσουλιέρη, στην ανατολική Πεντέλη. Ο λόφος Κατσουλιέρη είναι αρκετά ομαλός πλην ορισμένων κρημνωδών τμημάτων στις δυτικές πλευρές τής κορυφογραμμής του. Τα  πετρώματά του είναι ασβεστολιθικά, ενίοτε ξεχωρίζουνε και μαρμάρινοι λίθοι, σχιστόλιθοι, χαλαζιακά κ.α. καθώς βρίσκεται σε περιοχή «επαφής» των δύο πρώτων, χαρακτηριστικό τής ανατολικής Πεντέλης και πηγή αυτής της μοναδικής ομορφιάς τού τοπίου της. Πρόκειται για μια μακρόστενη ράχη μήκους 1.400 περίπου μ.,, μέγιστου ύψους 763 μ., στο βορειότερο σημείο της, που εκτείνεται στη διεύθυνση από ΒΑ προς ΝΔ ενώ στο νοτιότερο βρίσκεται ο πολύ χαρακτηριστικός ομώνυμος λόφος με την απόκρημνη, πλην τής νότιας πλευράς της, κορυφή. Οι δυτικές της πλευρές χύνονται στη ρεματιά η οποία κατεβαίνει από το παλιό λατομείο ανατολικά των Αγ. Ασωμάτων στην Παλιά Πεντέλη, οι ανατολικές προς τη ρεματιά που βρίσκεται κάτω από την επαρχιακή οδό Παλαιάς Πεντέλης – Αγ. Πέτρου (οδ. Διονύσου) ενώ βορειοανατολικά προεκτείνεται στην περιοχή «Καρδιά» μέχρι την κορυφή «Πύρεζα».

Η διαδρομή την οποία ακολούθησα έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Αφετηρία (και επιστροφή) ήτανε το σημείο, 900 μ. μετά την Παλιά Πεντέλη και την αρχή τής οδ. Διονύσου, που ξεκινά χωματόδρομος προς το χωματόδρομο Αγ. Ασωμάτων.

Κατά πρώτον κινήθηκα προς το Λόφο Κατσουλιέρη. Μετά από λίγα μέτρα στο χωματόδρομο (σ.σ. τον οποίο ελπίζω να κλείσουνε για τα οχήματα. Η εικόνα από το σημείο, ένα βατό για συμβατικά οχήματα μέρος, που ξεκινά – κατεβαίνει το μονοπάτι προς το Λόφο, είναι αποκαρδιωτική για την ποιότητα των νεοελλήνων. Όχι κάτι πρωτότυπο δυστυχώς.) πήρα το μονοπάτι, έκανα έναν κύκλο γύρω από τη βάση τού βράχου και ανέβηκα από την ομαλή νότια πλευρά του.:

Αφού επέστρεψα στο σημείο αφετηρίας, συνέχισα στην ομαλή ράχη τής Κορυφογραμμής Κατσουλιέρη κινούμενος εκτός μονοπατιού ενίοτε ακολουθώντας εγκαταλελειμμένα μονοπάτια λιθαγωγίας (διακρίνεται και ερείπιο κτίσματος αποθήκης υλικών λατόμων) μέχρι την πρώτη κορυφή, στα 732 μ. (διακρίνεται στην τελευταία εικόνα, κατωτέρω).:

Από εκεί πέρασα απέναντι, ανατολικά, προς μια στενή χαμηλή πετρώδη ράχη. Στην ενδιάμεση περιοχή, και όχι μόνο, έχει γίνει εκτεταμένη δεντροφύτευση πεύκων υποστηριζόμενη από δίκτυο μεταφοράς νερού, στην περιοχή που κάηκε ολοσχερώς τον Αύγουστο τού 2024, αλλά από ό,τι είδα είναι ζήτημα 1 στα 10 δενδρύλλια να πιάσανε. Δυστυχώς το μέρος έχει καεί κατ’ επανάληψη, σε σύντομα χρονικά διαστήματα, και η φυσική αναγέννηση τού πευκοδάσους είναι πολύ δύσκολη και θα χρειαστεί, αν δεν ξανακαεί, πολλά χρόνια. Δυστυχώς.:

Κατόπιν γύρισα προς την ψηλότερη κορυφή – της κορυφογραμμής Κατσουλιέρη – στα 763…

…και επέστρεψα αρχικά κατεβαίνοντας την επικλινή δυτική πλαγιά μέχρι το χωματόδρομο και μέσω αυτού στο σημείο αφετηρίας…

…κάνοντας πρώτα μια στάση σε μια πλατιά σχισμή βράχου:

Στην τελευταία εικόνα η κορυφογραμμή Κατσουλιέρη από νοτιοδυτικά:

Τέσσερα haiku τού Yokoi Yayū

Ο Yokoi Yayū (横井 英文), 24.10.1702 – 15.07.1783, ήταν Ιάπωνας σαμουράι περισσότερο γνωστός για τα haibun του (Το haibun είναι μια λογοτεχνική μορφή, που προέρχεται από την Ιαπωνία, και συνδυάζει την πεζογραφία με το χαϊκού. Έχει μεγάλος εύρος καθώς περιλαμβάνει αυτοβιογραφία, ημερολόγιο, δοκίμιο, πεζό ποίημα, διήγημα και ταξιδιωτικό ημερολόγιο), λόγιος τού Kokugaku [Tο Kokugaku (国学), που σημαίνει: εθνική μελέτη, ήταν ένα ακαδημαϊκό φιλολογικό και φιλοσοφικό κίνημα, που ξεκίνησε κατά την περίοδο Edo, και είχε στόχο τον επαναπροσανατολισμό τής ιαπωνικής ακαδημαϊκής έρευνας μακριά από την τότε κυρίαρχη μελέτη των κινεζικών, κομφουκιανικών και βουδιστικών κειμένων υπέρ τής έρευνας των πρώιμων ιαπωνικών κλασικών] και ποιητής χαϊκού. Γεννήθηκε στην Nagoya ως Yokoi Tokitsura (横井 時般) και πήρε το ψευδώνυμο Tatsunojō. Η οικογένειά του πιστεύεται ότι είναι απόγονοι τού σαμουράι Hōjō Tokiyuki. 

Ήταν ο πρωτότοκος γιος τού Yokoi Tokihira (時衡), ο οποίος υπηρέτησε στην Επικράτεια Owari. Κληρονόμησε τον οίκο τού πατέρα του ενώ από τα 26 του χρόνια κατείχε σημαντικές κυβερνητικές θέσεις στην ανωτέρω επικράτεια όπως Διευθυντής Γενικών Υποθέσεων, Αρχηγός τής Φρουράς και Διευθυντής Θρησκευτικών Υποθέσεων. Το 1754 συνταξιοδοτήθηκε για λόγους υγείας. Μετακόμισε στο (τότε) Maezu (前津) και έζησε στο ερημητήριο Chiutei (知雨亭). Ήταν ένας παραγωγικός και πολύ αποδεκτός δημιουργός haibun [ο Kafu Nagai (永井 荷風) είχε αποκαλέσει τα haibun του πρότυπο ιαπωνικής πεζογραφίας]. Επίσης έγραψε κλασικά κινέζικα ποιήματα, ποιήματα waka και σατιρικά ποιήματα ενώ ήτανε λάτρης τής ιαπωνικής τελετής τσαγιού.

Διέπρεψε επίσης στις ιαπωνικές πολεμικές τέχνες, σπούδασε Κομφουκιανισμό και μυήθηκε στο χαϊκού από τους Mutō Hajaku (武藤巴雀) και Ōta Hajō (太田巴静), οι οποίοι ήτανε μαθητές τού Kagami Shikō (各務支考), ενός κορυφαίου μαθητή τού Matsuo Bashō.

Από en.wikipedia.org. 

Πηγή των κατωτέρω: An Anthology of Haiku, Ancient and Modern τού Asataro Miyamori, εκδ. Maruzen Company, LTD, 1932, Tokyo.

Στις τρεις αποδόσεις στα ελληνικά επέλεξα τη φόρμα τού τάνκα ώστε τουλάχιστον να είναι σε μια φόρμα την οποία πρωτοχρησιμοποίησαν οι ιάπωνες και σχετίζεται, στο ξεκίνημά του, με το χαϊκού. Διαφορετικά θα έπρεπε ή να αγνοήσω τον κανόνα των 17συλλαβών ή το αποτέλεσμα να χάνει πολύ από το αρχικό περιεχόμενο. Π.χ. Η λέξη ανεμοκούδουνο, λέξη κλειδί στο δεύτερο χαϊκού κατωτέρω, έχει έξι συλλαβές ενώ η αντίστοιχη αγγλική, wind-bell, μόλις δύο.     

A Lark

I made a sneeze, and so –

Lost sight of the lark.

φτερνίστηκα και τώρα

δεν τον βλέπω πια   

τον κορυδαλλό  

A Clock

The “wind-bell” does not ring. 

How hot the ticktack of the clock!

σιωπηλό στέκει

το ανεμοκούδουνο –

αλλά το τικ τακ

των δεικτών τού ρολογιού

την καυτή μέρα ηχεί

Scarecrow

The beans at ist feet are stolen,

Yet quite unaware—the scarecrow.

κάτω, στο σκιάχτρο

το ανυποψίαστο,

στα πόδια του μπρος

να! φασόλια πεσμένα

ποιος να είναι ο κλέφτης; 

New Year’s Day

It is the happy New Year’s Day ;

I hate not men who tread the snow.

σήμερα είναι 

γιορτινή Πρωτοχρονιά –

κόσμος ολούθε

δεν μισώ τούς ανθρώπους

που πατάνε το χιόνι.

[στην Πάρνηθα, 04.07.2026]

Το πρωινό τού Σαββάτου 4 Ιούλη 2026, προσφερότανε για πεζοπορία στην Πάρνηθα, πόσο μάλλον που αφενός τα όποια σύννεφα, επαπειλούμενης βροχής και καταιγίδας, περιορίζανε την έκθεση στον ήλιο, στα ανοιχτά σημεία, αφετέρου η θερμοκρασία, γύρω στις 8 π.μ. στο Μπάφι, ήτανε περί τους 17 με 18 βαθμούς κελσίου.

Η διαδρομή που ακολούθησα, περί τα 7 χλμ. μήκος και διάρκειας 2 ωρών, είναι εύκολη και έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Ακολουθούνε λίγες εικόνες με έμφαση στα σημεία από τα οποία δεν έχουνε παρουσιαστεί παλαιότερα, στο παρόν ιστολόγιο:

Ξεκίνησα από το χώρο πάρκινγκ στο Μπάφι και αρχικά πήρα τον πρόσφατα κατασκευασμένο πεζόδρομο...

---

…και το μονοπάτι μέχρι τον ασφαλτόδρομο, τον οποίο ακολούθησα μέχρι το σημείο που ξεκινά ο χωματόδρομος που περνάει από το Κανταλίδι και βγαίνει στο Φλαμπούρι και τον κλειστό τη θερινή περίοδο χώρο αναψυχής:

Μια παλιά στρούγκα:

Η κορυφή Φλαμπούρι:

Η κορυφή Αβγό:

Η λίμνη Μαραθώνα και στο βάθος η Εύβοια και δεξιά η Κυνόσουρα Μαραθώνα όπως φαίνονται από το Φλαμπούρι:

Γυρίζοντας, στο σημείο, δυτικά τού Αβγού, που ο χωματόδρομος στρίβει για Κανταλίδι, συνέχισα στο μονοπάτι που ξεκινά από εκεί και βγαίνει βορειοδυτικά, στον ασφαλτόδρομο Μπάφι – Μόλα.

Αυτό που τραβάει το μάτι, στην παρακάτω εικόνα με το νεαρό έλατο, είναι πώς έχουνε τακτοποιηθεί κυκλικά, γύρω από τον κορμό του και μέχρι τα όρια των κλαδιών του, από πάνω, τα πεσμένα κουκουνάρια, ενώ δεν υπάρχει λακκούβα και το έδαφος είναι επικλινές!

Συνεχίζοντας το μονοπάτι, μετά τον ασφαλτόδρομο, προς και λίγο πριν το Μπάφι, πρόσεξα μια διακλάδωσή του (που δεν είχα ακολουθήσει άλλη φορά). Την ακολούθησα και η οποία αφού περάσει από την πηγή και δεξαμενή νερού των επόμενων εικόνων…

…βγαίνει στον ασφαλτόδρομο, στο σημείο που ξεκινά το ανηφορικό μονοπάτι προς Λυκοποριά*. Συνέχισα σε αυτό μέχρι το σημείο που διακλαδίζεται σε αυτό που συνεχίζει ανηφορικά, προς Λυκοποριά, και σε αυτό που ακολούθησα, ανατολικά...

...και το οποίο κατεβαίνει σιγά – σιγά μέχρι το μονοπάτι, το οποίο είχα περάσει λίγο νωρίτερα, ήτοι αυτό που πηγαίνει από Μπάφι κυκλικά γύρω από Όρνιο και Καραβόλα προς Μόλα, Σκίπιζα κ.λπ. και από εκεί γύρισα προς Μπάφι. 

*Για το Διάσελο Λυκοποριά, μεταξύ των κορυφών Καραβόλα και Όρνιο: 

ανάρτηση 31.12.2022 

ανάρτηση 20.10.2024.