[στα ασβεστοκάμινα των Σπετσών, 30-31.08.2026 – 2ο μέρος]

Συνεχίζεται στο παρόν και κλείνει το μικρό αφιέρωμα στα ασβεστοκάμινα των Σπετσών (εδώ το 1ο μέρος) με εικόνες από τέσσερα ασβεστοκάμινα στο νότιο μέρος τού νησιού, ψηλότερα από τη θάλασσα, σε περιοχές όπου οι σπετσιώτες μπορούσανε να βρουν ασβεστόπετρες από τον περιβάλλοντα χώρο.

Πηγαίνοντας, με ποδήλατο, προς την περιοχή «Άγριόπετρες», λίγο μετά την παραθαλάσσια περιοχή με ομαλή ακτή «Κουζουνός», σε περιφραγμένη έκταση, δίπλα και πάνω από το δρόμο, στη θέση 37°14'20''N 23°09'19''E, βρίσκεται το:

Λίγο μετά τη θέση «Μεγάλη Γούβα» και τις εγκαταστάσεις τού Βιολογικού Καθαρισμού, στο βόρειο όριο τής περιοχής «Αγριόπετρες», στη θέση 37°14'29''N 23°08'37''E, βρίσκεται ένα παραδοσιακό ασβεστοκάμινο σε εξαιρετική κατάσταση, το οποίο θα λειτούργησε, συντηρημένο, μέχρι τα μέσα τού 20ου αι. και κατασκευαστικά δείχνει να αποτελεί την κορύφωση τής τεχνολογίας των παραδοσιακών ασβεστοκάμινων, προτού εγκαταλειφθούνε για χάρη των νεότερων βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Μάλιστα, όπως φαίνεται στην πρώτη εικόνα, από κάτω του υπάρχουν οι εγκαταστάσεις νεότερου λατομείου ενώ διακρίνεται και ο λατομημένος χώρος από τη λειτουργία τού νεότερου, κάτι που δεν θα δεις σε ένα παραδοσιακό αφού τις ασβεστόπετρες τις μάζευαν επιφανειακά και σε κάθε περίπτωση χωρίς να αλλοιώνουνε το τοπίο. Βέβαια οι ανάγκες που καλύπτουνε τα νεότερα είναι πολύ μεγαλύτερες.:

Νομίζω θα άξιζε να συντηρηθεί και αποκατασταθεί. Εκπροσωπεί το ζενίθ και το τέλος μιας μακραίωνης παράδοσης.  

Συνεχίζοντας έφτασα μέχρι την περιοχή «Καμίνι», στην οποία διακρίνονται, δίπλα στο δρόμο, δύο παλιά παραδοσιακά ασβεστοκάμινα.:

-στη στροφή από όπου ξεκινά και ο χωματόδρομος – μονοπάτι που κατεβαίνει στην ακτή «Ξυλοκέριζα», στη θέση 37°14'30''N 23°08'01''E:

-και λίγες δεκάδες μέτρα μετά, στη θέση 37°14'34''N 23°08'04''E:

Επιστροφή, μια δυο βουτιές στη θάλασσα, ξεκούραση και βόλτα στα σοκάκια των Σπετσών.:

[στα ασβεστοκάμινα των Σπετσών, 30-31.08.2026 – 1ο μέρος]

Στο νησί των Σπετσών, σε αντίθεση με γειτονικά του νησιά όπως η Δοκός, η Ύδρα και η νησίδα Τρίκερι* (στην κάτωθι εικόνα διακρίνονται με αυτή τη σειρά από αριστερά προς τα δεξιά:

) στα οποία κυριαρχεί το ασβεστολιθικό καρστικό πεδίο, το πιο συνηθισμένο πέτρωμα είναι τα κροκαλοπαγή (σ.σ. όπως και στην απέναντι ακτή τής Αργολίδας) οπότε ήτανε μια έκπληξη για μένα όταν έψαχνα το χάρτη, στην εφαρμογή «Spetses Paths», ήδη από πέρσι αλλά δεν είχα τότε προλάβει να επισκεφτώ αφήνοντας τα για επόμενη επίσκεψη μου στο νησί, να βρω σημειωμένα καμιά 20αριά ασβεστοκάμινα, τα περισσότερα δίπλα στην ακτή. Βέβαια τα κροκαλοπαγή (σ.σ. συσσωματώματα πετρών) περιέχουνε και ανθρακικό ασβέστιο αλλά δεν μπορεί από αυτά να παραχθεί ασβέστης.

Με βάση πληροφορίες που βρήκα στο διαδίκτυο (ενδεικτικά: topoguide.gr) για να καλύψουνε τις ανάγκες τους σε ασβέστη, οι σπετσιώτες, φέρνανε ασβεστόπετρες με καΐκια από τη νήσο Δοκό και τις καίγανε σε παραθαλάσσια ασβεστοκάμινα σε περιοχές όπου υπήρχε εύκολη πρόσβαση για τα καΐκια, άφθονη χαμηλή βλάστηση για καύσιμη ύλη και νερό για να σβήνουνε το καμίνι μετά τη χρήση.    

Εκτός από τα παραθαλάσσια ασβεστοκάμινα, στο νοτιότερο μέρος τού νησιού, υπάρχει η περιοχή «Αγριόπετρες», στην οποία κυριαρχούνε ασβεστολιθικά πετρώματα κατάλληλα για να γίνουν ασβέστης. Στην περιοχή εκεί και λίγο δυτικότερα, στην περιοχή «Καμίνι», πάνω από την ακτή «Ξυλοκέριζα», υπάρχουν ασβεστοκάμινα (σ.σ. θα τα δούμε στην επόμενη ανάρτηση) μακριά από την ακτή, ένα μάλιστα των οποίων βρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση (σ.σ. όχι για χρήση βέβαια) και πρέπει να χρησιμοποιούτανε μέχρι τα μέσα τού 20ου αι. όταν και σταμάτησε η συγκεκριμένη δραστηριότητα στο νησί.

Στο παρόν παρουσιάζονται εικόνες από τις ακτές, προς το βορειοδυτικό άκρο τού νησιού, Λιγονέρι και Βρέλλος όπου βρισκόντουσαν δύο παραθαλάσσια προβιομηχανικά παραδοσιακά ασβεστοκάμινα.:

-Στο Λιγονέρι:

Δίπλα στη ρεματιά, πάνω από το δρόμο το ιδιωτικό εκκλησάκι Ζωοδόχος Πηγή.:

Η περιοχή είναι γεμάτη πέρδικες.:

Η ακτή:

Το δυσδιάκριτο καμίνι.:

-Στην οργανωμένη παραλία Βρέλλος, όπου στη θέση αυτή…

…σύμφωνα με τους χάρτες υπήρχε ασβεστοκάμινο.

 ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ

         

*Το τοπωνύμιο Τρίκερι υπάρχει και στη Μαγνησία, προς το άκρο τής χερσονήσου τού Νότιου Πηλίου αλλά η προέλευση είναι διαφορετική. Στη Μαγνησία η πιο πιθανή ερμηνεία είναι να προέρχεται από παραφθορά τού βλάχικου trecere: δίαυλος, πέρασμα ενώ στην υπόψη νησίδα από το αρχαίο Τρίκρανα (Τρία Κεφάλια).

[στον Υμηττό και μια ακόμα παλιά προβιομηχανική ασβεστοκάμινος, 02.07.2026]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από τη σύντομη κυκλική διαδρομή την οποία ακολούθησα στον Υμηττό, με αφετηρία και κατάληξη το Πυροφυλάκιο Καραμολέγκος, γύρω από τη Μονή Καισαριανής και την Καλοπούλα.

Διαδρομή που πέρασε από μονοπάτια από τα πλέον οικεία, από τα οποία έχουνε κατ΄ επανάληψη παρουσιαστεί εικόνες στο παρόν ιστολόγιο και δεδομένων των περιοχών με ψηλά πυκνά δέντρα, τις οποίες διέσχιζαν, ιδανική για μια χαλαρή πρωινή πεζοπορία, η διαδρομή τής οποίας έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth: 

Ακολουθούν εικόνες από

-την περιοχή πάνω από το αναψυκτήριο στην Καλοπούλα, σε υπαίθριο χώρο αναψυχής, και ένα διαμορφωμένο στο βράχο χώρο, με χαμηλή ξερολιθιά. Ίσως, παλαιότερα πάντως, να αφήνανε εκεί εργαλεία. Εξάλλου λίγα μέτρα από εκεί υπάρχει και ασβεστοκάμινο.

Κατόπιν πήρα το μονοπάτι που ξεκινά από την τεχνητή λιμνούλα

την παλιά κρήνη

 

και το σπηλαιοβάραθρο, από πάνω της

προς το Βοτανικό Κήπο και τη Μονή Καισαριανής. 

Λίγο πριν βγω στην περιοχή Ανάληψη, με το ομώνυμο εκκλησάκι - στοά, ακολούθησα ένα μονοπάτι, εμφανές αλλά όχι όσο τα συνήθη στην περιοχή, που ανεβαίνει ένα μικρό ρέμα, μέχρι τη θέση 37°57'33''N 23°48'05''E, όπου υπάρχει μια ακόμα παλιά παραδοσιακή προβιομηχανική ασβεστοκάμινος, αχαρτογράφητη. Πρόκειται για την 33η συνολικά στον Υμηττό και 5η μετά και την πρόσφατη, δεύτερη επανέκδοση, του λευκώματος για τα παραδοσιακά, προβιομηχανικά ασβεστοκάμινα, που παρουσιάζεται στο παρόν ιστολόγιο. Και το ταξίδι συνεχίζεται...

-και από το Μνημείο για την Καίτη Αργυροπούλου

 

στις επίμονες μακροχρόνιες ενέργειες τής οποίας οφείλεται το σημερινό πανέμορφο Αισθητικό Δάσος Καισαριανής καθώς και όλου τού Υμηττού από το ύψος των Κουταλάδων μέχρι στις βόρειες παρυφές του. Μέχρι τα μέσα τού 20ου αι. όλες οι κεντρικές και βόρειες πλαγιές τού Υμηττού ήταν άδεντρες εξ αιτίας τής χωρίς έλεγχο υλοτόμησης και των πολλών, επί αιώνες, πυρκαγιών από κτηνοτρόφους, που τις βάζανε για να δημιουργήσουνε χορτολιβαδικές εκτάσεις να ταΐζουνε τα ζώα τους. Εξ άλλου, πέρα από ιστορικές περιγραφές και παλιές γκραβούρες, και τα τόσο πολλά, διάσπαρτα, ασβεστοκάμινα υποδηλώνουνε πως μέχρι τις αρχές τού 20ου αι. δεν υπήρχανε δασικές εκτάσεις με δέντρα.

Στο σχετικό λήμμα της el.wikipedia.org για την Καίτη Αργυροπούλου μεταξύ άλλων, διαβάζουμε:

Γεννήθηκε στην Αίγυπτο και ήταν κόρη του καπνοβιομήχανου Ευστάθιου Κυριαζή. Σπούδασε Λατινικά και Νέες Γλώσσες στην Αγγλία.

Κατά τη διάρκεια της κατοχής διέφυγε, μαζί με τον σύζυγό της, στη Μέση Ανατολή. Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου ακολούθησε τον σύζυγό της στην Ιταλία και στην Κίνα στις διπλωματικές θέσεις που είχε αναλάβει. Κατά την παραμονή της στην Ιταλία σπούδασε συντήρηση έργων τέχνης και αναστήλωση βυζαντινής αρχιτεκτονικής στο Instituto di Restauro.

Την δεκαετία του 1960 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα.

Υπήρξε μέλος της Φιλοδασικής Ένωσης Αθηνών, της οποίας διετέλεσε πρόεδρος κατά την περίοδο από το 1946 έως το 1976. Από τη θέση αυτή μερίμνησε για την αναδάσωση του Υμηττού φυτεύοντας πάνω από ένα εκατομμύρια δέντρα και θάμνους, ενώ με δική της πρωτοβουλία αναστηλώθηκε η ιστορική Μονή Καισαριανής και δημιουργήθηκε το αισθητικό δάσος του Υμηττού. Υπήρξε ιδιαίτερα δημοφιλής στο εξωτερικό και συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό στην προσέλκυση διεθνούς ενδιαφέροντος για την προστασία του ελληνικού τοπίου και περιβάλλοντος. Για τη δράση της τιμήθηκε, μετά θάνατον, από την Ακαδημία Αθηνών ενώ εντός του αισθητικού δάσους έχει αναγερθεί μνημείο προς τιμήν της. Το 1970, υπό τη διεύθυνσή της, άρχισε να εκδίδει το περιοδικό της Φ.Ε.Α. με τίτλο "Φύση και Ζωή". Είχε επίσης τιμηθεί με τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος της Ευποιΐας, με το Μέγα Χρυσό Μετάλλιο της Γαλλικής Société Nationale de la Protection de La Nature και με το Αργυρό Μετάλλιο του Ροταριανού Ομίλου.

Υποστηρίζεται ότι το άρθρο 24 περί προστασίας των δασών συμπερίληφθηκε στο Σύνταγμα της Ελλάδας ύστερα από δικές της ενέργειες προς τους συντάκτες του νέου (τότε) συντάγματος.

Μαζί με την κόρη της ίδρυσε, το 1968, την Εταιρεία Πατμιακού Πολιτισμού.

Απεβίωσε στις 7 Μαρτίου 1976 στην Αθήνα. Ήταν σύζυγος του διπλωμάτη Αλέξανδρου Ιάκωβου Αργυρόπουλου και είχαν αποκτήσει μία κόρη, την Ευθαλία Κωνσταντινίδη.