Φτάνοντας στο βορειοανατολικό άκρο τού μονοπατιού, το οποίο διασχίζει την περιοχή τής κορυφής τού όρους Κλιόσι, όπου βρίσκονται ερείπια τού φρουρίου των Αρμένων, δίπλα ακριβώς σε χωματόδρομο, κατέβηκα το κατά τόπους ιδιαίτερα επικλινές μονοπάτι προς την «Πάλλη-Λάκκα Στύρων», όπου βρίσκεται το συγκρότημα τριών Δρακόσπιτων.
Προτού τις εικόνες μερικές πληροφορίες για τα Δρακόσπιτα τής Εύβοιας.
Στη νότια Εύβοια έχουνε ταυτοποιηθεί 23 συνολικά Δρακόσπιτα με πιο χαρακτηριστικά:
-αυτό που βρίσκεται στην κορυφή Πρ. Ηλίας, στο όρος Όχη, πάνω από την Κάρυστο. Έχει διαστάσεις 12,7 x 7,7μ. Η είσοδος αποτελείται από παραστάδες και ανώφλι μονολιθικής κατασκευής ενώ διατηρείται και η εκφορικής κατασκευής στέγη του, κατασκευασμένη από μεγάλες λιθοπλίνθους. Τα λατρευτικά ευρήματα καλύπτουν την περίοδο από τον 6ο ως τον 2ο-1ο αι. π.Χ. Με βάση τα ευρήματα και τις αρχαίες μαρτυρίες, θεωρείται ιερό του Δία και της Ήρας, αν και παλαιότερα είχε ερμηνευθεί ως φυλάκιο, φρυκτωρία, καταφύγιο λατόμων ή τόπος διαμονής Ρωμαίων στρατιωτών που φρουρούσαν τα λατομεία της Όχης. Σε ανασκαφή στο δάπεδο του κτιρίου βρέθηκε σημαντικός αριθμός μόνωτων κυπέλλων, βαμμένων με μαύρη βαφή, τα οποία ήταν συγκεντρωμένα και αναποδογυρισμένα. Επίσης κατά την ίδια ανασκαφή βρέθηκαν όστρακα (θραύσματα αγγείων) με εγχάρακτες επιγραφές.
-το συγκρότημα των τριών Δρακόσπιτων στην Πάλλη-Λάκκα Στύρων. Αποτελείται από 3 κτίρια τύπου αγροικίας, χρονολογούμενα στους κλασικούς έως ελληνιστικούς χρόνους. Και
-το Δρακόσπιτο στο Νημποριό Στύρων. Είναι τυπικός πύργος με διαστάσεις 6,5 x 7,4 μ. με τοιχοποιία σχήματος τραπεζίου. Στη δυτική πλευρά υπάρχει είσοδος πλάτους ενός μέτρου. Έχει θεωρηθεί ιερό, αγροικία, ακόμη και κατασκευή, όπως και το δρακόσπιτο της Όχης, δούλων από την Καρία που εργάζονταν στα λατομεία της περιοχής τα οποία εξήγαγαν πέτρα της Καρύστου («καρυστία λίθο»). Χρονολογείται στα τέλη του 4ου αι. π.Χ.
Τα δρακόσπιτα είναι οικοδομημένα από τετραγωνικούς μακρόστενους και σχετικά λεπτούς λίθους, οι οποίοι είναι επιτεθημένοι ο ένας πάνω στον άλλον χωρίς άλλα συνδετικά υλικά. Συγκρατούνται μόνο με το βάρος τους. Τα κενά συμπληρώνονται με άλλους μικρότερους λίθους. Η σκεπή είναι περίτεχνα κατασκευασμένη από τεράστιους λίθους, οι οποίοι πλησιάζουν όλο και περισσότερο (εκφορική μέθοδος), αφήνοντας τελικά στη μέση μια μακρόστενη οπή, από την οποία μπαίνει φως.
Τα περισσότερα δρακόσπιτα διατηρούνται ακόμα και σήμερα σε άριστη κατάσταση, όπου κυριαρχεί η γκρίζα πέτρα της περιοχής και όπου απουσιάζει κάθε άλλο οικοδομικό υλικό. Ο καθηγητής Νικόλαος Μουτσόπουλος βρήκε, σε υπόγεια κατασκευή δίπλα σε δρακόσπιτο, οστά ζώων, θραύσματα αγγείων και κατάλοιπα θυσιών.
Τα δρακόσπιτα έχουν πρόσφατα ερμηνευθεί ως κτίσματα θρησκευτικής σημασίας («οίκοι») όπου λατρευόντουσαν αρχαίες ελληνικές θεότητες. Κάποια από αυτά, κατά παλαιότερες απόψεις, θεωρήθηκαν αγροικίες, καταφύγια ή κτήρια στρατιωτικής χρήσης (φυλάκια, φρυκτωρίες).
Τέλος, όσον αφορά τη λέξη δράκος (αρχ. δράκων), αυτή αναφέρεται σε ένα υπερφυσικό τέρας με τρομερές δυνάμεις και δυνατότητες και προέρχεται από το αρχαίο ρήμα δέρκομαι που σημαίνει βλέπω, διακρίνω καθαρά.
Ακολουθούν εικόνες από:
-το ανωτέρω επικλινές μονοπάτι, το οποίο περνά από αρχαία λατομεία με μεγάλους περίκλειστους χώρους με ξερολιθιές:
-τα τρία Δρακόσπιτα. Αυτό που βρίσκεται ψηλότερα από τα άλλα έχει κυκλικού σχήματος οπή στη σκεπή.
--το νοτιότερο και ψηλότερα από τα άλλα:
--το ανατολικότερο από τα δύο με την μακρόστενη οπή στη σκεπή:
--το δυτικότερο από τα δύο με την μακρόστενη οπή στη σκεπή:
Από εκεί, την «Πάλλη-Λάκκα Στύρων»...
...κατέβηκα στο δρόμο, λίγες δεκάδες μέτρα παρακάτω. Για κάποιον που θα ήθελε μόνο να επισκεφτεί τα Δρακόσπιτα, μπορεί να αφήσει το όχημά του στο σημείο αυτό, στο τέλος τού δρόμου, και να τα προσεγγίσει από εκεί.
