[στην ακρόπολη τού Πειραιά, στην Καστέλλα, 27.05.2021]

Ο λόφος τής Μουνιχίας, όπως λεγότανε στα αρχαία χρόνια μέχρι τα πρώτα μετά την έναρξη τού απελευθερωτικού αγώνα (1821) η Καστέλλα, δέσποζε στρατηγικά τού Πειραιά και των λιμενικών εγκαταστάσεων που ανέκαθεν υπήρχαν εκεί και η ύπαρξη οχυρωματικών έργων ήταν αναγκαία για την προστασία τους.

Στο παρόν παρουσιάζουμε εικόνες από τα ερείπια τής ακρόπολης τού Πειραιά, που βρίσκονται στην κορυφή τής Καστέλλας, μες στο άλσος τού Προφήτη Ηλία, στο νότιο - νοτιοδυτικό του μέρος, μεταξύ τού Ι.Ν. Πρ. Ηλία και της παιδικής χαράς.

       

[σ' ένα καστέλλι, στην Καστέλλα, 14.04.2021]

Στις ανατολικές παρυφές τού λόφου τής Καστέλλας, δίπλα σε ιδιωτική σκάλα που συνδέει τη λεωφόρο Αλ. Παπαναστασίου, στο ύψος τού αρ. 117, με την οδό Ακτή Δηλαβέρη, στο ύψος τού αρ. 1, βρίσκεται το παλιό κτίσμα, φωτογραφίες από το οποίο ακολουθούν. Πληροφορίες για το πότε κατασκευάστηκε και σε ποιες περιόδους χρησιμοποιήθηκε δεν βρήκα πουθενά· η κατασκευή του παραπέμπει σε παρατηρητήριο / φυλάκιο παλαιότερης από τον Β’ΠΠ εποχής – ιδίως οι πολύ μικρές πολεμίστρες που παραπέμπουνε σε κάστρα τουλάχιστον δύο αιώνων πίσω. Να αναφέρουμε ότι κατά την πολιορκία τής Αθήνας από τον Κιουταχή, την περίοδο 1826-1827, τα στρατεύματα τού Καραϊσκάκη είχαν οχυρωθεί στον ακατοίκητο τότε λόφο της Μουνιχίας. Μέρος τής οχύρωσης περιελάμβανε μικρά φρούρια (καστέλλια) όπως κατά πάσα πιθανότητα είναι και το συγκεκριμένο. Εξ αιτίας αυτών των καστελλιών, ο λόφος τής Μουνιχίας αργότερα ονομάστηκε Καστέλλα. Τέλος σημειώνουμε ότι έχουνε γίνει εργασίες στήριξής του με προσθήκες τσιμέντου και μεταλλικών στηριγμάτων.

[στο χώρο τού παλιού τυπογραφείου των Αφών Ταρουσόπουλου, στην Καστέλλα, 11.07.2020]

Στο οικόπεδο που βρίσκεται στον αριθμό 86 τής λεωφόρου Παπαναστασίου, στην Καστέλλα, έχοντας έξοδο και στην Ακτή Δηλαβέρη, στο ύψος τού αρ. 17, βρίσκεται ερειπωμένο ένα ιστορικό κτίριο, χωρίς καμία ενημερωτική πινακίδα. Είναι το κτίριο, στο οποίο κατοικούσαν οι αδελφοί Ταρουσόπουλοι, τυπογράφοι, το τυπογραφικό εργαστήρι των οποίων βρισκότανε στην ανατολική πλευρά τού οικοπέδου, προς την Ακτή Δηλαβέρη. Το εργαστήρι τους, όπου πρωτοτυπώθηκαν έργα όπως το «Άξιον Εστί» τού Οδυσσέα Ελύτη, ο «Μυστικός Κήπος» τού Φώτη Κόντογλου, δοκίμια τού Σεφέρη κ.α., γκρεμίστηκε το 2000, και στο οικόπεδο, στο οποίο αυτό βρισκόταν, κυριαρχεί άναρχη βλάστηση δέντρων και χαμηλών φυτών όπως η άκανθος η απαλή.

Τις πληροφορίες τις μεταφέραμε από το εξαιρετικό blog:  ΒΙ.Δ.Α.

[Καλλιθέα, Μοσχάτο, Νέο Φάληρο, Πειραιάς 14.01.2018]

Η διαδρομή που ακολουθήσαμε, το πρωινό της 14ης Γενάρη 2018, πεζή, είχε συνολικό μήκος 19 περίπου χιλιομέτρων και διάρκεσε 4 περίπου ώρες (βλέπε το χάρτη από το wikimapia με σημειωμένη με κόκκινο τη διαδρομή).

Είχε ξεκίνημα τους Άγιους Πάντες στην Καλλιθέα και αφού πέρασε από: την οδό Πατριάρχου Γρηγορίου  στην Καλλιθέα, την οδό Θεσσαλονίκης στην Καλλιθέα και το Μοσχάτο, το Πάρκο που βρίσκεται παράλληλα στην οδό Καραολή και Δημητρίου στο Μοσχάτο, τις οδούς Κανελλόπουλου, Ανδρέα Μουράτη, τη Λ. Αθηνών και την οδό Αγίου Διονυσίου στον Πειραιά, τις οδούς Ακτή Ηετιώνεια και Κανάρη στη Δραπετσώνα, το λιμάνι του Πειραιά, τις οδούς Ακτή Ποσειδώνος και Ακτή Μιαούλη στον Πειραιά, δίπλα στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων, τις οδούς Ακτή Θεμιστοκλέους, Ακτή Μουτσοπούλου (και κάτω στο λιμάνι της Ζέας), Ακτή Κουντουριώτου (και κάτω στην Παραλία Βοτσαλάκια) και τη Λ. Λ. Αλ. Παπαναστασίου στον Πειραιά, κατάληξε στο Σταθμό του Ηλεκτρικού Τρένου στο Νέο Φάληρο.

Ακολουθούν κάποιες εικόνες (σημ. στον προηγούμενο χάρτη από τη wikimapia έχουν σημειωθεί με μαύρο αστεράκι τα σημεία από τα οποία λήφθηκαν οι φωτογραφίες - σημειώνεται επίσης ότι για περιοχές όπως η Καστέλα και το Νέο Φάληρο, τον πρώην Σ.Σ.Πειραιά, το πρώην εργοστάσιο ΗΒΗ στην Λ. Αθηνών - Πειραιώς έχουμε κάνει ειδικότερα φωτογραφικά αφιερώματα ή άλλα στα οποία υπάρχουν αναφορές):

Για την ανασκαφή πίσω από το 6ο Νηπιαγωγείο Καλλιθέας (Πατριάρχου Γρηγορίου και Σπετσών) πέρα από ένα πρόχειρο σκουριασμένο συρματόπλεγμα δεν υπάρχει κάποια ενημερωτική πινακίδα. Όπως και για τα σωζώμενα τμήματα των Μακρών Τειχών (βλέπε κατωτέρω τρεις φωτογραφίες) που βρίσκονται παράλληλα στις γραμμές του ηλεκτρικού τρένου στο Μοσχάτο. 

Για τον πρώην ΑΗΣ της ΔΕΗ στο Νέο Φάληρο: εδώ.

Στην οδό Κανελλόπουλου, στη βιομηχανική περιοχή του Νέου Φαλήρου, στην μάντρα της ΕΛΑΪΣ και στην απέναντι πλευρά του δρόμου, υπάρχουν όμορφα ψηφιδωτά (μερικά από τα οποία παρουσιάζονται ανωτέρω). Δυστυχώς πολλά έχουν καταστραφεί από βανδάλους.  

Για το πρώην εργοστάσιο της ΗΒΗ: εδώ.

Όπως και για το πρωήν εργοστάσιο της ΗΒΗ, έτσι και για της ΧΡΩΠΕΙ (προηγούμενες εικόνες), θα ήταν καλύτερα να γίνουν συντηρήσεις και επισκευές για να αναδειχτούν οι χώροι και να καταστούν επισκέψιμοι.    

Στο βάθος της προηγούμενης φωτογραφίας, που λήφθηκε από την οδό Φώκαιας, διακρίνεται το πρώην εργοστάσιο ΑΖΕΛ. Περισσότερα για το εν λόγω εργοστάσιο, στο αφιέρωμα για την Καστέλλα: εδώ.

Η πίσω πλευρά από τα τσιμεντένια στηρίγματα των καγκέλων "ασφαλείας" στα άκρα της οδού Μικράς Ασίας και Αλιπέδου, μπροστά από το ερειπωμένο, αλλά με βαμμένη την πρόσοψη (βιτρίνα να έχουμε), πρώην εργοστάσιο του Κεράνη (τέσσερεις εικόνες από το οποίο ακολουθούν με τη σημείωση ότι η δεύτερη λήφθηκε την 26.12.2017)   

Για τον πρώην Σ.Σ. Πειραιά δείτε και εδώ.

Οι δύο προηγούμενες από τον αρχαιολογικό χώρο (τώρα πλέον κλειστό) της Ηετιώνειας Πύλης.

Στο βάθος η Σαλαμίνα και η Ψυτάλλεια.

Για τους όρμους Αφροδίτης (προηγούμενη εικόνα) και Σκαφάκι (η τέταρτη από τις επόμενες) δείτε και εδώ.

Η επόμενη είναι από τα θεμέλια πολυκατοικίας, όπως φαίνονται από το δρόμο (Ακτή Μουτσοπούλου) μες από το τζάμι του παραθύρου και δείχνει σωζώμενα τμήματα των Μακρών Τειχών που περιέβαλαν και τον Πειραιά. Πάνω αριστερά αντανάκλαση, στο τζάμι, φοίνικα από το δρόμο.

Σπήλαιο Σηράγγειον.

Το σπήλαιο οφείλει το όνομά του πιθανώς στον ήρωα Σήραγγο, ο οποίος συνδεόταν με την ίαση νόσων, προς τιμήν του οποίου υπήρχε ενδεχομένως εκεί ηρώο. Κατά τον 4ο αι. π.Χ. ο χώρος διαμορφώθηκε τεχνητά σε βαλανείο (δημόσιο λουτρό). Η ταύτισή του από τους επιστήμονες με το Σηράγγειο βασίζεται σε αναφορές αρχαίων συγγραφέων. Το Σηράγγειον αποτελεί σήμερα υπόγειο πέρασμα, στις πλευρές του οποίου ανοίγονται θάλαμοι (ο κυριότερος οπό αυτούς κυκλικός) και δίοδοι ή σήραγγες, όπου υπήρχαν λαξευμένοι στο βράχο πάγκοι, κόγχες, δεξαμενή κολύμβησης και κανάλι αποστράγγισης. Η ανασκαφή που πραγματοποιήθηκε οπό την Εν Αθήναις Αρχαιολογική Εταιρεία, αποκάλυψε δύο ψηφιδωτά, που διατηρούνταν μέχρι και την δεκαετία του 60 στο δάπεδο του χώρου, καθώς και λίθινο βωμό με την επιγραφή «Απόλλωνος αποτροπαίου», ο οποίος παραπέμπει σε κάποια άσκηση λατρείας, αν και η αρχική θέση του δεν είναι γνωστή.

(Το σπήλαιο Σηράγγειο βρίσκεται δίπλα στην Παραλία Βοτσαλάκια στο ύψος της οδού Ακτή Κουντουριώτου 29)

Η παραλία Βοτσαλάκια (ανωτέρω).