Σιωπή [Edgar Alan Poe, μετ. Άγγελος Μιρωτίκης]

ΣΙΩΠΗ

Άκουσέ με — είπε ο Δαίμων θέτοντας το χέρι του πάνω στην κεφαλή μου —. Η χώρα που αναφέρω είναι ένας τόπος πένθιμος στη Λιβύη, στα χείλη του ποταμού Ζαΐρ. Εκεί δεν υπάρχει ούτε ανάπαψη ούτε σιωπή.

Τα νερά του ποταμού έχουν ένα χρώμα κροκωτό και νοσηρό και δεν κυλούν προς τη θάλασσα, μα αναταράζονται αιώνια, κάτω από το κόκκινο μάτι του ήλιου, με μια κίνηση βοερή και σπασμωδική. Από κάθε πλευρά αυτού του ποταμού στη βορβορώδη κοίτη εκτείνεται σε ένα διάστημα πολλών μιλίων μια κίτρινη έρημος με γιγάντια νούφαρα. Αναστενάζουν το ένα στο άλλο μέσα σε αυτή τη μοναξιά και τεντώνουν προς τον ουρανό τους ψηλούς φρικαλέους λαιμούς τους και κουνούν εδώ κι εκεί τις αιώνιες κεφαλές τους. Κι εξέρχεται από μέσα τους μια σκοτεινή μουρμούρα, που μοιάζει με κείνη ενός υποχθόνιου χείμαρρου. Κι αναστενάζουν το ένα στο άλλο.

Μα υπάρχει ένα όριο στην αυτοκρατορία τους κι αυτό το σύνορο είναι ένα ψηλό, σκοτεινό φρικτό δάσος. Εκεί καθώς τα κύματα γύρω στις Εβρίδες οι θάμνοι είναι μέσα σε μια διηνεκή αναταραχή. Κι όμως δεν υπάρχει άνεμος μέσα στον ουρανό. Και τα απέραντα αρχέγονα δέντρα κουνούνται αιώνια εδώ κι εκεί με ένα δυνατό πάταγο. Κι από τις ψηλές κορυφές τους στραγγίζει σταλαματιά — σταλαματιά μια αιώνια δροσιά. Και στα πόδια τους αλλόκοτα φαρμακερά λουλούδια κλώθονται μέσα σε ένα ύπνο εξοργισμένο. Και πάνω στις κεφαλές με ένα ηχηρό φρου — φρου τα γκρίζα σύννεφα κατακρημνίζονται αιώνια προς τη δύση, ώσπου κυλούν ως καταρράχτης πίσω από το φλογισμένο τείχος του ορίζοντα. Εν τούτοις δεν υπάρχει άνεμος μέσα στον ουρανό. Και πάνω στα χείλη του ποταμού Ζαΐρ δεν υπάρχει ούτε γαλήνη ούτε σιωπή.

Ήταν νύχτα κι η βροχή έπεφτε· κι όσο έπεφτε ήταν βροχή, μα όταν έπεσε ήταν αίμα. Κ’ εγώ στεκόμουνα μέσα στο τέλμα ανάμεσα στα μεγάλα νούφαρα κι η βροχή έπεφτε πάνω στην κεφαλή του. Και τα νούφαρα αναστέναζαν το ένα στο άλλο μέσα στην πομπή της απελπισίας τους.

Και ξαφνικά ανατέλλει η σελήνη ανάμεσα στην Κούφια σκευωρία της πένθιμης αντάρας κι είχε ένα χρώμα κατακόκκινο. Και τα μάτια μου έπεσαν πάνω σε ένα πελώριο υπόφαιο βράχο, που ορθώνονταν στην όχθη του ποταμού, και που έφεγγε το φως της σελήνης. Κι ο βράχος ήταν γκριζάτος και δυσοίωνος και πολύ ψηλός — κι ήταν γκριζάτος ο βράχος. Πάνω στο πέτρινο μέτωπό του ήταν χαραγμένα γράμματα· κι εγώ προχώρησα ανάμεσα από το έλος με τα νούφαρα, ώσπου έφτασα κοντά στην ακροποταμιά, για να αναγνώσω τα σκαλισμένα γράμματα μέσα στην πέτρα. Μα δε μπόρεσα να τα ξεδιαλύνω. Κι ήμουνα έτοιμος να γυρίσω πίσω προς το τέλμα, όταν η σελήνη έλαμψε μ’ ένα κόκκινο πιο ζωηρό· και ξαναγύρισα και κοίταξα και πάλι προς το βράχο και τα γράμματά — και τα γράμματα ήταν: ΕΡΗΜΩΣΗ.

Και παρατήρησα ψηλά και πάνω στην κορυφή του βράχου στέκονταν ένας άνθρωπος κι εγώ κρύφτηκα ανάμεσα στα νούφαρα· για να κατασκοπεύσω τις πράξεις του ανθρώπου. Κι ο άνθρωπος είχε μια μορφή μεγάλη κι επιβλητική τυλιγμένος από τους ώμους ως τα πόδια μέσα στη τήβενο της αρχαίας Ρώμης. Και το περίγραμμα του προσώπου του ήταν θαμπό — μα τα χαρακτηριστικά ήταν χαρακτηριστικά μιας θεότητας· γιατί αντιθέτως ο μανδύας της νύχτας και της ομίχλης και της σελήνης και της δροσιάς αποκάλυπταν τα χαρακτηριστικά του προσώπου του. Και το μέτωπό του ήταν ψηλό και σκεφτικό κι η ματιά του ήταν κομμένη από τη φροντίδα και μέσα στις αυλακιές της παρειάς του διάβασα τις επιγραφές της οδύνης, του μόχθου και της αηδίας για την ανθρωπότητα και μια μεγάλη λαχτάρα για μοναξιά.

Κι ο άνθρωπος κάθισε πάνω στο βράχο και στήριξε την κεφαλή του πάνω στο χέρι του και περιπλάνησε τη ματιά του πάνω στην ερήμωση. Παρατήρησε τα αιώνια ταραγμένα δεντράκια και τα θεόρατα αρχέγονα δέντρα· κοίταξε πιο ψηλά τον ουρανό γεμάτο από θροΐσματα και την κατακόκκινη σελήνη. Κι εγώ ήμουνα ζαρωμένος στο καταφύγιο με τα νούφαρα και κατασκόπευα τις πράξεις του ανθρώπου. Κα ο άνθρωπος έτρεμε μέσα στη μοναξιά — εν τούτοις η νύχτα προχωρούσε· κι αυτός έμενε καθισμένος πάνω στο βράχο.

Κι ο άνθρωπος απόσυρε τη ματιά του από τον ουρανό και την έριξε πάνω στο θλιβερό ποταμό Ζαΐρ, πάνω στα κίτρινα και πένθιμα νερά και πάνω στο ωχρό πλήθος των νούφαρων. Κι ο άνθρωπος άκουε τους αναστεναγμούς των νούφαρων και το μουρμούρισμα που αναδίνονταν από αυτά. Κι εγώ ήμουνα ζαρωμένος μέσα στην κρύπτη μου και κατασκόπευα τις πράξεις του ανθρώπου. Κι ο άνθρωπος έτρεμε μέσα μοναξιά: — εν τούτοις η νύχτα προχωρούσε· κι αυτός έμενε καθισμένος πάνω στο βράχο.

Τότε βυθίστηκα μέσα στα μακρινά βάθη του έλους και περπάτησα μέσα στο κούφιο δάσος των νούφαρων και κάλεσα τους ιπποπόταμους, που κατοικούσαν στα βάθη του βάλτου. Κι οι ιπποπόταμοι άκουσαν την πρόσκλησή μου κι έφτασαν με τους Βεχεμόθ (Ζώα, πιθανότατα ιπποπόταμοι) μέχρι τα πόδια του βράχου και βρυχήθηκαν δυνατά και τρομακτικά κάτω από τη σελήνη. Ήμουνα αιώνα κρυμμένος μέσα στην κρύπτη μου και κατασκόπευα τις πράξεις του ανθρώπου. Κι ο άνθρωπος έτρεμε μέσα στη μοναξιά: — εν τούτοις η νύχτα προχωρούσε· κι αυτός έμενε καθισμένος πάνω στο βράχο.

Τότε καταράστηκα τα στοιχεία με την κατάρα της αναταραχής· και μια τρομακτική καταιγίδα σωρεύτηκε μέσα στον ουρανό που προ ολίγου δεν υπήρχε ένα φύσημα. Κι ο ουρανός έγινε πελιδνός από τη φθορά της καταιγίδας, — βροχή έδερνε την κεφαλή του ανθρώπου,— και τα κύματα του ποταμού ξεχείλιζαν, — κι ο ποταμός φορτωμένος αναπηδούσε με αφρούς, — και τα νούφαρα κραύγαζαν μέσα στα κρεβάτια τους, — και το δάσος λιανίζονταν από τον άνεμο, — κι η βροντή κυλιόνταν, κι η αστραπή έπεφτε, — ο βράχος ταλανίζονταν πάνω από τα θεμέλια του. Κι εγώ ήμουνα αιώνια κρυμμένος μέσα στην κρύπτη μου μέσα στη μοναξιά· — εν τούτοις η νύχτα προχωρούσε· κι αυτός έμενε καθισμένος πάνω στο βράχο.

Τότε οργίστηκα και καταράστηκα με την καπάρα της σιωπής τον ποταμό και τα νούφαρα και τον άνεμο και το δάσος και τον ουρανό και τη βροντή και τους αναστεναγμούς των νούφαρων. Κι αυτά πάγωσαν με την κατάρα κι έγιναν άφωνα. Κι η σελήνη έπαψε να κάνει επιμόνως την πορεία της μέσα στον ουρανό, — κι η βροντή ξεψύχησε, — κι η αστραπή δεν έλαμψε πια, — και τα νέφη κρεμάστηκαν ακίνητα, — και τα νερά ταπεινώθηκαν μέσα στην κοίτη τους κι εκεί γαλήνεψαν, — και τα δέντρα έπαψαν να αιωρούνται και τα νούφαρα δεν αναστέναξαν πια, — και δεν ανυψώθηκε πια από το πλήθος τους η παραμικρότερη μουρμούρα, ούτε ο ίσκιος ενός ήχου μέσα σε όλη την απέραντη χώρα. Κι εγώ κοίταξα τα γράμματα του βράχου κι ήταν αλλαγμένα — και τώρα σχημάτιζαν τη λέξη: ΣΙΩΠΗ.

Και τα μάτια μου έπεσαν πάνω στη φιγούρα του ανθρώπου κι η όψη του ήταν ωχρή από τον τρόμο. Κι αμέσως σήκωσε την κεφαλή του από το χέρι του, ηγέρθη πάνω στο βράχο και τέντωσε την ακοή. Μα δεν υπήρχε φωνή πέρα για πέρα μέσα στην απέραντη ερημιά, και τα γράμματα σκαλισμένα πάνω στο βράχο ήταν: ΣΙΩΠΗ. Κι ο άνθρωπος ανατρίχιασε, έκαμε επαναστροφή κι έφυγε μακριά, μακριά, βιαστικά, τόσο που δεν τον έβλεπα πιά...

— Λοιπόν υπάρχουν πολύ ωραίοι μύθοι μέσα στα βιβλία των Μάγων, — μέσα στα μελαγχολικά βιβλία των Μάγων, που είναι δεμένα με σίδερα. Υπάρχουν εκεί, λέγω, θαυμάσιες ιστορίες του Ουρανού και της Γης και της ισχυρής θάλασσας, — και των Πνευμάτων, που βασίλευαν πάνω στη θάλασσα, στη γη και στον ουρανό τον ύψιστο. Υπήρχαν επίσης πολλές γνώσεις μέσα στους χρησμούς, που ειπώθηκαν από τις Σίβυλλες· και ιερά, πανίερα πράματα έχουν ακουστεί άλλοτε από τα σκοτεινά φύλλα, που θρόιζαν γύρω στη Δωδώνη. Μα καθώς είναι αλήθεια, όσο ο Αλλάχ είναι ζωντανός! κρατώ αυτό το μύθο, που μου διηγήθηκε ο Δαίμων καθισμένος κοντά μου μέσα στον ίσκιο του τάφου, για τον πιο θαυμαστό από όλους! Κι όταν ο Δαίμων τελείωσε την ιστορία του, ανετράπη μέσα στο βάθος του τάφου κι αφέθηκε να γελά. Κι εγώ δε μπορούσα να γελάσω αντάμα με το Δαίμονα κι αυτός με καταράστηκε, γιατί δε μπορούσα να γελάσω. Κι ο λύγκας που κατοικούσε για την αιωνιότητα μέσα στον τάφο, βγήκε από εκεί και κατακλίθηκε στα πόδια του Δαίμονα. Και τον κοίταξε ατενώς μέσα στα μάτια. 

Πηγή: Λογοτεχνικό Περιοδικό Ενδοχώρα, Τεύχος 19 (1962).

Το καρδιοχτύπι [Edgard Allan Poe, μετ. Στάβρος Μαυροθαλασσίτης]

Πηγή: Ο Νουμάς, τεύχη 569 - 570 (1915)
(στο κείμενο που ακολουθεί διατηρείται η ορθογραφία του μεταφραστή, αλλά η μεταφορά γίνεται στο μονοτονικό)

ΤΟ ΚΑΡΔΙΟΧΤΥΠΙ

Αλήθεια! — νεβρικός — πολύ, παραπολύ, φοβερά νεβρικός είμουν και είμαι· όμως, γιατί, πώς μπορείτε να πήτε ότι είμαι τρελλός; Η αρρώστεια μου αφτή μούχεν οξύνει τις αιστήσες — δε μου τις χάλασε, δε μου τις άβλυνε. Και πάνου απ’ όλες η ακοή μου είταν οξύτατη: όλες τις άκουγα τις ψαλμουδιές στα ουράνια, κι όλα τάκουγα που γίνουνταν στη γις κι άκουγα κι απ’ τα ξεχύματα της Κόλασης πολλά! Πώς, λοιπόν, στο Θεό σας, είμαι τρελλός; Ακούστε, και προσέξετε, πόσο ισόρροπα, πόσο γερά — πόσο γαλήνια μπορώ να σας το πω όλο μου το ιστορικό.

Μούναι αδύνατο να πω πώς μου πρωτοκατέβηκεν η ιδέα· μα μια και μούρθε στο κεφάλι, μανησυχούσεν ολοένα, μέρα και νύχτα. Σκοπός μου κανείς. Πάθος — κανένα. Τον αγαπούσα εγώ το γέρο. Ποτέ του δε μ’ αδίκησε. Ποτέ του δε με πείραξε, καμμιάν από μέρους του προσβολή δεν είχα δοκιμάσει. Για τον πλούτο του ποτέ δε μούκαψε τα στήθη πόθος.

Θαρρώ είταν το μάτι του! Ναι, ναι, αφτό, αφτό η αίτια! Ένα απ’ τα μάτια του έμοιαζε σα μάτι γύπα —ένα ωχρογάλαζο μάτι, με μια ψιλοκορδέλα, μ’ ένα κακόπεπλο απάνουθέ του. Κάθε που το αντίκρυζα μου πάγωνε το αίμα· κι έτσι, σιγά — σιγά — πολύ βαθμηδικά —  το πήρα απόφασή μου να του στερήσω τη ζωή τού γέρου — να, γλύτωνα για πάντα απ’ το στρίγγλικό του μάτι.

Λοιπόν, εδώ είνε το παράξενο. Σεις θα με παίρνετε για τρελλό. Οι τρελλοί δεν ξέρουνε τίποτε. Μα έπρεπε να με βλέπατε. Θάξιζε να με βλέπατε με τι νου δούλεψα — με τι προφύλαξη — με τι πρόβλεψη — με τι προσποίηση άρχισα και τελείωσα τη δουλειά μου! Ποτέ μου δεν εδείχτηκα πιο αγαθός προς το γέροντα, ποτέ εβγενικώτερα δεν του φέρθηκα απ’ την εβδομάδα πριν τόνε σκοτώσω. Και κάθε νύχτα, κατά τα μεσάνυχτα, έστριβα το μάνταλο της θύρας του και την άνοιγα —α, μα τόσο απαλά! Κι έπειτα, όταν την άνοιγα αρκετά για να χωρέση το κεφάλι μου μαζί μ’ ένα φανό ολόκλειστο, μπουλωμένο έτσι προσεχτικά που να ταν αδύνατο να ξεχυθή στο δωμάτιο το φως του, έχωνα το κεφάλι μου μέσα! Ω, θα γελούσατε χωρίς άλλο, αν με βλέπατε με τι πονηριά τόσπρωχνα μέσα! Το κινούσα σιγά πολύ, πολύ σιγά, έτσι που να μην είτανε φόβος να χαλάσω του γέροντα τον ύπνο. Έκανα μιαν ώρα να το περάσω ολόκληρό μου το κεφάλι μέσα απ’ τ’ άνοιγμα, ώστε να τόνε βλέπω πλαγιασμένο πάνου στο κρεββάτι του. Α! — Ένας τρελλός μπορούσε να ναι ως τόσο καλοβολεφτής; Κι υστερώτερα, όταν πεια το κεφάλι μου βρίσκουνταν για καλά μέσα στην κάμαρα, σιγοξεσκέπαζα το φανό, προσεχτικώτατα — ω, έτσι προφυλαχτικά — προσεχτικά "γιατί τρίζαν τα στριφτάρια" τον ξεμπούλωνα λιγουλάκι, που μια μόνο ψιλούτσικη αχτιδούλα έπεφτε πάνου στο μάτι του γύπα. Κι αφτό τόκανα εφτά ολόκληρες νύχτες — κάθε βράδι στις δώδεκα ακριβώς — μα πάντα το μάτι τόβρισκα κλειστό· κι έτσι μούταν αδύνατο ν’ αποτελειώσω το έργο μου. Γιατί κείνο που μ’ ερέθιζε εμένα είχανε το Κακό το Μάτι του γέρου, κι όχι ο γέροντας. Και κάθε πρωί, με το ξημέρωμα, θρασύτατα πήγαινα στο δωμάτιό του, και του μιλούσα θαρρετά, κράζοντας τον εγκάρδια με τόνομά του και ρωτώντας τον πώς πέρασε τη νύχτα. Έτσι, βλέπετε, έπρεπε νάτανε πολύ σοφός και μαντικός, αλήθεια, ο γέροντας για να υποψιάζουνταν πως κάθε νύχτα, ακριβώς στις δώδεκα, τον επιθεωρούσα ενώ εκοιμούνταν.

Την όγδοη νυχτιά τη θύρα την άνοιξα με περσότερη απ’ τις άλλες φορές προφύλαξη. Του ωρολογιού ο ωροδείχτης φέρνει γύρα γοργότερα παρά που εκινούνταν εμένα το χέρι μου. Ποτέ πριν από κείνη τη βραδιά δεν εννοίωσα τι πλάτος, τι έχταση είχα σε δύναμη — τι οξύνοια. Μόλις κι εκρατιούμουν απ’ τη συναίστηση του θριάμβου μου. Να συλλογίζεσαι πώς είμουνα εκεί εγώ, πως άνοιγα την πόρτα, λίγο — λίγο, κι αφτός, ούτε να μην ονειρέβεται τους μυστικούς μου λογισμούς, τα μυστικά μου τα καμώματα. Πνιχτογελούσα μ’ αφτή μου την ιδέα· κι ίσως να μάκουσε — γιατί σάλεψε πάνου στο κρεββάτι του ξαφνικά, σα να ξυπάστηκε. Τόρα, σεις ίσως θα θαρρέψετε πως τραβήχτηκα πίσου — μα όχι. Η κάμαρά του είτανε μάβρη σαν πίσσα από τ’ ολόπυκνο σκοτάδι «τα κανάτια είταν κλειστά από φόβο προς τους κλέφτες» κι έτσι είμουνα βέβαιος πως δε θα μπορούσεν ο γέρος να ιδή το άνοιγμα τής πόρτας, κι έτσι ξακολουθούσα να το σκουντώ μέσα το κεφάλι μου σταθερά, σταθερά.

Πέρασα το κεφάλι μου μέσα, κι ίσα που ετοιμαζόμουνα ν’ ανοίξω το φανό, όταν το δάχτυλό μου το μεγάλο γλύστρισε πάνου στο εξαρτήριό του το τενεκεδένιο, και πήδηξεν ο γέροντας πάνου στο κρεββάτι του με μια φωνή: — Ποιος είν’ αφτού;

Στάθηκα καρφωμένος, και δεν έβγαλα μιλιά — τσιμουδιά. Ως μιαν ολόκληρην ώρα δε σάλεψα ούτε τρίχα, και στο μεταξύ δεν τον άκουσα να ξαναπλαγιάση. Κάθουνταν ακόμα στο κρεββάτι του αφηκραζόμενος — ακριβώς όπως έκανα κι εγώ νύχτα κατόπι στη νύχτα ακούγοντας τις ώρες του θανάτου να κροτούν απάνου στον τοίχο. Κάποτες άκουσα ένα βόγγισμα, και το γνώρισα. Είταν το βόγγισμα του τρόμου του θανάτου. Δεν είταν βόγγος πόνου ή λύπης — α, όχι! — είταν ο απόβαθος και ο πνιγμένος ήχος που ξεσηκώνεται απ’ τα βάθια της ψυχής όταν παραφορτώνεται απ’ τον πελώριο και το μυστηριακό το φόβο. Τον είξερα καλά τον ήχο. Πολλές νυχτιές, το μεσονύχτι ακριβώς, όταν ο κόσμος όλος εκοιμούνταν, ξεπήδηζε κι απ’ το δικό μου κόρφο, βαθαίνοντας και πιο πολύ, με τον τρομαχτικό του αντίλαλο, τους τρόμους πού με τάραζαν, Λέγω το: τον είξευρα καλά. Είξερα τι αιστάνουνταν ο γέρος και τον σπλαχνιούμουνα, μ’ όλο που στην καρδιά μου πνιχτογέλαγα. Είξερα ότι κοίτουνταν ξυπνητός πάντα απ’ τον πρώτο λαφροθόρυβο, σαν είχε στρίψει στο κρεββάτι του. Οι φόβοι του όλο και θα πλήθαιναν. Θα έκανε να τους πάρη γι’ άλογους και παράλογους, μα δε θα του βολούσε. Θάλεγε του εαφτού του: «Δεν είναι τίποτε· ο αγέρας μέσα στην καπνοδόχο - κάνα ποντίκι φέρνει γύρα πάνου στο πάτωμα. Κάνα τρειδόνι θα πίπισε καμμιά φορά». Ναι, ναι, θα προσπαθούσε να παρηγορηθή με τέτοιες υποθέσες· μα όλα θα τάβρισκε μάταια. Όλα του κάκου. Γιατί ο χάρος σιμώνοντας τόνε είχε στηλωθή με την πυκνόμαβρή του τη σκιά μπροστά του, και περιτύλιξε το θύμα. Κι είτανε το πένθιμο βάρος της ανεπαίστητης σκιάς που του προξενούσε το αίστημα — μολονότι αφτός ούτε είδε ούτε άκουσε — το αίστημα της παρουσίας του κεφαλιού μου μέσα στο δωμάτιό του.

Όταν πια είχα φυλάξει αρκετά, πολύ υπομονητικά, χωρίς να τον έχω ακούσει να ξαναπλαγιάση, αποφάσισα ν’ ανοίξω μια μικρή — μια πολύ, πολύ μικρή χαραμάδα στο φανό. Και την άνοιξα — δεν μπορείτε να φανταστήτε πόσο κλεφτάτα. Κλεφτάτα — όσο που επιτέλους, μια θαμπή αχτιδούλα, σα μιαν αραχνόκλωστη, ξερρίχτηκε απ’ τη χαραματιά κι έπεσε πάνου στο μάτι τού γύπα.

Είτανε ανοιχτό — πλατειά ανοιχτό — σκύλιασα όταν το κοίταξα. Το είδα πολύ ξεχωριστά — ολόκληρο, ένα θαμπογάλαζο μάτι μ’ ένα βρωμόπεπλο από πάνου του, που μούφερεν ανατρίχιασμα και σύγκρυο ως το μεδούλι των κοκκαλιώ μου· μα άλλο κανένα μέρος απ’ το πρόσωπο και απ’ το σώμα του δεν μπόρεσα να ιδώ, γιατί είχα διεφτύνει την αχτίδα, ψυχόρμητα σάμπως, ίσα - ίσα πάνου στο διαβολότοπο.

Και τώρα, δε σας είπα πως ό,τι του λόγου σας παίρνετε για τρέλλα εγώ το λέγω, και είναι, μόνο υπεροξύτητα των αιστήσεων; Λοιπόν, ακούστε, μονομιάς ύστερα έφτασε σταφτιά μου ένας απόβαθος, σφιχτός, γοργόρριχτος ήχος, τέτοιος σαν που κάνει ένα ωρολόγι τυλιγμένο σε μπαμπάκι. Και τον είξερα κι αφτόν τον ήχο καλά: Είταν ο χτύπος της καρδιάς του γέρου. Μου άφξησε τη λύσσα όπως ο χτύπος του τυμπάνου κεντάει το στρατιώτη προς το θάρρος.

Μα και πάλι συγκρατήθηκα. Μόλις κι ανάσαινα. Κρατούσα ακίνητο το φανάρι. Δοκίμαζα ως πόσο σταθερά μπορούσα να βαστάξω την αχτίδα πάνου στο μάτι. Στο μεταξύ το διαβολικό σάλπισμα της καρδιάς δυνάμωνε. Γινότανε γοργότερο και γοργότερο, και πιο δυνατόφωνο κάθε στιγμή! Του γέροντα ο τρόμος θάταν ακράτητος! Δυνάμωνε, σας λέγω, δυνάμωνε κάθε στιγμή. Με καταλαβαίνετε, με προσέχετε; καλά, καλά, ε; Σας έχω μολογήσει πως είμαι νεβρικός; Και είμαι. Την ώρα εκείνη του θανάτου, τη νύχτα, μέσα στην τρομαχτική σιγαλιά εκειού του γέρικου σπιτιού, ένας τέτοιος θόρυβος με παραρέθισε και μέρριξε σέ τρόμο. Μα κι ακόμα, λίγα ακόμα λεπτά, κρατήθηκα και στέκουμαν ακίνητος. Όμως ο χτύπος όλο και γίνουνταν πιο δυνατόφωνος! Είπα μην έσκαζε η καρδιά του. Και τώρα μέπιασε μια άλλη αγωνία — χωρίς άλλο κάποιος, κανείς θεν’ άκουγε το χτύπο! Ήρθε του γέρου η ώρα! Με μια δυνατή, στριγγιά φωνή άνοιξα αστραπόγοργα το φανό και τινάχτηκα μέσα στην κάμαρα. Ο γέρος έβγαλε ένα ούρλιασμα, ένα μονάχα τσίριγμα. Σε μια στιγμή τον έσυρα κάτου στο πάτωμα, και τράβηξα το βαρί κρεββάτι απάνου του. Έπειτα μούρθανε χαρωπά χαμόγελα απ’ τη χαρά της επιτυχίας μου. Μα, αρκετά λεπτά χτυπούσεν η καρδιά του μ’ ένα σκεπασμένο ήχο. Το καρδιοχτύπι του... Αλλά τούτο δε μ’ ερέθιζε πια· ποιος θα μπορούσε να τακούση; Επί τέλους έπαψε. Τελείωσε ο γέροντας. Τράβηξα το κρεββάτι και ξέτασα το σώμα του. Ξερό – πέτρα. Ναι, είτανε πέτρα, πέτρα ξερό. Έβαλα το χέρι μου πάνου στην καρδιά του και το κράτησα εκεί πολλήν ώρα. Παλμός κανένας. Παγωμένος, κρύος, πέτρα. το μάτι του δε θα με πείραζε πιά...

Αν ακόμα με θαρρείτε τρελλό, θαλλάξετε χωρίς άλλο γνώμη, όταν σάς περιγράφω τα προφυλαχτικά μου μέτρα. Σιγοτέλειωνεν η νύχτα κι εγώ δούλεβα βιαστικά και σιωπηλά. Πρώτ’ απ’ όλα κομμάτιασα το κορμί. Έκοψα το κεφάλι, τα χέρια, τα πόδια. Έπειτα ξεκάρφωσα απ’ το πάτωμα δυο - τρία σανίδια κι έβαλα τα κομμάτια μέσα στα χωρίσματα. Μετά, ξανακάρφωσα τα σανίδια έτσι επιτήδεια, έτσι πονηρά, που κανένα μάτι — ούτε το δικό του — δε θα μπορούσε να ξεχωρίση τίποτε. Δεν έμεινε τίποτε για πλύσιμο — κανείς κόμπος — καμμιά αιματοσταλιά. Είχα φροντίσει πολύ αποτελεσματικά για όλα. Ένας κουβάς νερό όλα τά καθάρισε — χα! χα! ...

Όταν αποτέλειωσα τη δουλειά μου, είτανε η ώρα τέσσερις — σκοτεινά ακόμα σα μεσάνυχτα. Εκεί που λαλούσεν η καμπάνα την ώρα, άκουσα ένα χτύπο στην οξώπορτα. Κατέβηκα ν’ ανοίξω ολοήμερος. Τ’ είχα πια να φοβηθώ; Μπήκαν τρεις άνθρωποι που μου συστήθηκαν πολύ εβγενικά ως αστυνόμοι. Ένα στριγγοφώνημα είχεν ακούσει κάποιος γείτονας τη νύχτα· γεννήθηκεν υποψία κάποιας βρωμοδουλειάς· ο αστυνομικός σταθμός είχεν ειδοποιηθή, κι οι κύριοι είτανε σταλμένοι να ερεβνήσουν στο σπίτι.

Εγώ χαμογέλασα — τ’ είχα να φοβηθώ; Τους καλοδέχτηκα, το στριγγοφώνημα, τους είπα, τόχα βγάλει εγώ στον ύπνο μου. Ο γέροντας του σπιτιού, τους ανάφερα, έλειπε στη χώρα. Τους γύρισα έπειτα σ’ όλο το σπίτι. Τους παρακάλεσα να ερεβνήσουν — να έρεβνήσουν καλά. Στα υστερνά τους πήγα και στο δωμάτιό του. Τους έδειξα το βιός του σώο κι’ απείραχτο. Και στον ενθουσιασμό μου σπάνου έφερα και καρέκλες και τους πρότεινα να ξεκουραστούνε λίγο, κι εγώ, απ’ την άγρια ξετσιπωσιά του θριάμβου μου, έβαλα την καρέκλα μου πάνου στο ίδιο μέρος που κάτουθέ του αναπάβουνταν το θύμα. Οι αστυνόμοι μείνανε φχαριστημένοι. Ο τρόπος μου τους είχε βγάλει κάθε υποψία απ’ το νου. Είμουνα ήσυχος. Αφτοί κάθησαν και κουβέντιαζαν τα δικά τους ενώ εγώ τους παρακολουθούσα μ’ εφθυμία. Μα δεν πέρασε πολλή ώρα και έννοιωσα να με πιάνη μια ωχράδα, και μούρθεν η επιθυμία να φέβγανε. Μου πόνεσε το κεφάλι, και μούρθε ένα βούισμα στ’ αφτιά. Κι αφτοί ακόμα κάθουνταν, κι ακόμα κουβέντιαζαν. Το βόισμα γίνουνταν όλο και πιο ξεχωριστό. Άρχισα να τους μιλώ πιο λέφτερα, για να γλυτώσω απ’ το αίστημα τούτ· μ’ αφτό ξακολουθούσε κι όλο - ένα γίνουνταν πιο ωρισμένο, ως που, στα υστερνά βρήκα πως ο θόρυβος αφτός δεν είταν των αφτιώ μου.

Χωρίς άλλο θάχα κιτρινιάσει περσότερο — μα και μιλούσα πιο βιαστικά, και σέ ζωηρότερο τόνο. Ολοένα κι αψήλωνε ο ήχος, και τι μπορούσα να κάνω; Είταν ένας απάβαθος, σφιχτός, γοργόριχτος ήχος — παρά πολύ σαν τον ήχο που βγάζει ένα ωρολόγι τυλιγμένο σε μπαμπάκι. Μούπιασε σα λαχάνιασμα, άρχισα να γοργανασαίνω — κι όμως οι αστυνόμοι δε φαίνουνταν ν’ ακούνε τίποτε. Τους μιλούσα ληγορώτερα, ορμητικώτερα· μα ο θόρυβος όλο και δυνάμωνε. Μα γιατί επί τέλους δεν έλεγαν να φύγουν; άρχισα το σουλάτσο σα λυσσασμένος — μα και πάλι ο χτύπος δυνάμωνε. Ω θεέ μου! Τι μπορούσα να κάνω; άφρισα σκύλιασα, έβρισα! Εκουνούσα την καρέκλα μου και την έσερνα πάνου στα σανίδια, μα το πνιχτό τουκ, τικ, τακ, πάνου απ’ όλα και ξακολουθητικά δυνάμωνε. Δυνατώτερος και δυνατότερος — κάθε στιγμή και πιο δυνατός — ο θόρυβος, η βοή... Κι ακόμα οι αστυνόμοι κουβέντιαζαν ανυποψίαστα κι αναπαμμένα, και χαμογελούσαν. Είτανε δυνατό να μην άκουγαν; Παντοδύναμε! — όχι, όχι! Άκουγαν! υποψιάζουνταν! Τόξεραν. — Κορόιδεβαν με τον τρόμο μου! — Αφτό νόμιζα κι αφτό νομίζω. Μα κάθε τι θα με παίδεβε λιγώτερο απ’ αφτή την αγωνία! Κάθε άλλο θα το υπόφερνα πιο πολύ απ’ αφτή την κοροϊδία! Δε μπόρεσα πια να τα βαστάξω κείνα τα υποκριτικά τα χαμόγελα! Μούρθε να φωνάξω — αλλοιώς θα πέθνησκα! — και τώρα —ξανά! αλλοί μου δυνατότερα, ακόμα, κι ακόμα, κι όλο πιο δυνατά.

— «Παλιάνθρωποι», τους έκραξα, «πάψτε πια με την υποκρισία σας! Το μολογώ! ναι, να, ξυλώστε τα σανίδια! — Εδώ, εδώ! — Είναι ο χτύπος της βρωμοκαρδιάς του. Είνε το καρδιοχτύπι του.»

The Valley of Unrest [Edgar Allan Poe, μετ. Ντέμης Κωνσταντινίδης]

The Valley of Unrest

Once it smiled a silent dell
Where the people did not dwell;
They had gone unto the wars,
Trusting to the mild-eyed stars,
Nightly, from their azure towers
To keep watch above the flowers,
In the midst of which all day
The red sun-light lazily lay.
Now each visitor shall confess
The sad valley’s restlessness.
Nothing there is motionless—
Nothing save the airs that brood
Over the magic solitude.
Ah, by no wind are stirred those trees
That palpitate like the chill seas
Around the misty Hebrides!
Ah, by no wind those clouds are driven
That rustle through the unquiet Heaven
Uneasily, from morn till even,
Over the violets there that lie
In myriad types of the human eye—
Over the lilies there that wave
And weep above a nameless grave!
They wave:—from out their fragrant tops
External dews come down in drops.
They weep:—from off their delicate stems
Perennial tears descend in gems.


Η τρικυμισμένη κοιλάδα

Ένα σιωπηλό λαγκάδι κάποτε χαμογελούσε
Εκεί όπου κανένας πια δεν κατοικούσε.
Είχαν κινήσει όλοι για πολέμους
Στο πόδι αφήνοντας γλυκόμματα τ’ αστέρια
Νυχτέρια, από γαλάζιους πύργους
Κάμπους λουλουδιασμένους να φυλάνε
Όπου χωνότανε ολημερίς
Το κοκκινόφως του ήλιου να κουρνιάσει.
Όποιος διαβαίνει σήμερ’ από κει θα ομολογήσει
Ότι η κοιλάδα αυτή ποτέ δεν ησυχάζει―
Ένα τρικύμισμα συνέχεια ταράζει
Τα πάντα, εξόν απ’ τους αέρηδες
Που ακινητούν, τη μαγική ερημιά για να συλλογιστούν.
Ω! άνεμος κανείς τα δέντρα ετούτα δεν ανακινεί
Που παραδέρνουν σαν τις θάλασσες από ψυχρό γυαλί
Ολόγυρα στις κάταχνες Εβρίδες.
Ω! άνεμος κανείς δεν σπρώχνει αυτά τα σύννεφα
Που θροΐζοντας περνούν τον ανειρήνευτο ουρανό
Αργόσυρτα, απ’ την αυγή ως τον εσπερινό―
Νωχελικές βιολέτες κάτωθέ τους
Σε χίλια χρώματα και σχήματα τ’ ανθρώπινου ματιού.
Κυματιστά κρινάκια κάτωθέ τους
Πάνω από τάφο που θρηνούν ανώνυμου νεκρού!
Κυματίζουν, κι απ’ τις ευωδιαστές κορφές τους
Σταλάζουν ήσυχα αιώνιες δροσιές.
Θρηνούν, κι από τους τρυφερούς τους μίσχους
Λίθοι ατίμητοι τα δάκρυα αναβρύζουν.

Δύο ποιήματα του Edgar Allan Poe σε μτφ. Ντέμη Κωνσταντινίδη

Δύο ποιήματα του Edgar Allan Poe σε μτφ. Ντέμη Κωνσταντινίδη (αναδημοσίευση από 24Γράμματα)

A Dream Within A Dream

Take this kiss upon the brow!
And, in parting from you now,
Thus much let me avow-
You are not wrong, who deem
That my days have been a dream;
Yet if hope has flown away
In a night, or in a day,
In a vision, or in none,
Is it therefore the less gone?

All that we see or seem
Is but a dream within a dream.

I stand amid the roar
Of a surf-tormented shore,
And I hold within my hand
Grains of the golden sand-
How few! yet how they creep
Through my fingers to the deep,
While I weep- while I weep!
O God! can I not grasp
Them with a tighter clasp?
O God! can I not save
One from the pitiless wave?

Is all that we see or seem
But a dream within a dream?


Όνειρο μέσα σ’ όνειρο

Άσε με γλυκά στο μέτωπο να σε φιλήσω.
Τώρα, καθώς χωρίζουμε, θα στ’ ομολογήσω:
Άδικο δεν είχες πως οι μέρες μου υπήρξαν
Ένα όνειρο!
Μα, αν φτερούγισε μακριά η ελπίδα
Σε μια νύχτα ή σε μια μέρα
Σ’ ένα όραμα ή σε κανένα…
Είναι λιγότερο γι’ αυτό χαμένη;

Όλα όσα βλέπουμε ή φαινόμαστε
Όνειρο σ’ ό,τι ονειρευόμαστε!

Μπροστά στη βουερή
Και κυματοδαρμένη ακτή
Στέκομαι σφίγγοντας στη χούφτα μου
Κόκκους της χρυσαφένιας άμμου.
Ελάχιστοι! Κι όμως γλιστρούν
Από τα δάχτυλα ως την άβυσσο…
Και κλαίω, κλαίω ως τον παράδεισο!
Θεέ μου! Να τους κρατήσω λίγο πιο σφιχτά;
Έναν να σώσω απ’ τα σκληρά τα κύματα!

Ω, μα όσα βλέπουμε ή φαινόμαστε
Όνειρο σ’ ό,τι ονειρευόμαστε;


The City in the Sea

Lo! Death has reared himself a throne
In a strange city lying alone
Far down within the dim West,
Where the good and the bad and the worst and the best
Have gone to their eternal rest.
There shrines and palaces and towers
(Time-eaten towers that tremble not!)
Resemble nothing that is ours.
Around, by lifting winds forgot,
Resignedly beneath the sky
The melancholy waters he.

No rays from the holy heaven come down
On the long night-time of that town;
But light from out the lurid sea
Streams up the turrets silently-
Gleams up the pinnacles far and free-
Up domes- up spires- up kingly halls-
Up fanes- up Babylon-like walls-
Up shadowy long-forgotten bowers
Of sculptured ivy and stone flowers-
Up many and many a marvellous shrine
Whose wreathed friezes intertwine
The viol, the violet, and the vine.
Resignedly beneath the sky
The melancholy waters lie.
So blend the turrets and shadows there
That all seem pendulous in air,
While from a proud tower in the town
Death looks gigantically down.

There open fanes and gaping graves
Yawn level with the luminous waves;
But not the riches there that lie
In each idol’s diamond eye-
Not the gaily-jewelled dead
Tempt the waters from their bed;
For no ripples curl, alas!
Along that wilderness of glass-
No swellings tell that winds may be
Upon some far-off happier sea-
No heavings hint that winds have been
On seas less hideously serene.

But lo, a stir is in the air!
The wave- there is a movement there!
As if the towers had thrust aside,
In slightly sinking, the dull tide-
As if their tops had feebly given
A void within the filmy Heaven.
The waves have now a redder glow-
The hours are breathing faint and low-
And when, amid no earthly moans,
Down, down that town shall settle hence,
Hell, rising from a thousand thrones,
Shall do it reverence.


Η Πόλη μες στη θάλασσα

Κοίτα! Ύψωσε θρόνο ο Θάνατος
Σε πολιτεία παράξενη, που μόνη της ξαπλώνει
Μέσα βαθιά στην ομιχλώδη Δύση
Όπου οι καλοί και οι κακοί κι οι τελευταίοι κι οι πρώτοι
Προς την αιώνια βάδισαν ανάπαυση.
Εκεί, ναοί κι ανάκτορα και πύργοι
(Πύργοι φθαρμένοι από τον χρόνο, ασάλευτοι!)
Που δεν θυμίζουν τίποτα δικό μας…
Κι ολόγυρα, λησμονημένα από βίαιους ανέμους
Παραιτημένα κάτω από τους ουρανούς
Τα μελαγχολικά νερά ξαπλώνουν.

Καμιά αχτίδα απ’ τον άγιο ουρανό δεν φτάνει κάτω
Στις μακριές αυτής της πολιτείας νύχτες.
Μόνο ένα φως από τη ζοφερή θάλασσα πέρα
Γλύφει τ’ ακρόκορφα των πύργων σιωπηλά
Φωτίζει τ’ αετώματα μέχρι πέρα μακριά
Τους τρούλους, τα ακροπύργια, βασιλικούς διαδρόμους
Βωμούς ιερούς και βαβυλώνια, λες, τείχη
Τα σκιερά, τα ξεχασμένα αιώνες δέντρα
Με τα λουλούδια, τα κισσόφυλλα από πέτρα
Τα αναρίθμητα, τα θαυμαστά ιερά
Που στις στριφτές ζωφόρους τους δικτυωτά
Περιπλεγμένα κλήματα, γαρύφαλλα, βιολέτες…
Παραιτημένα κάτω από τους ουρανούς
Τα μελαγχολικά νερά ξαπλώνουν.
Τόσο μπλεγμένα εκεί τ’ ακρόκορφα με τις σκιές
Που μοιάζουν όλα να αιωρούνται αχνά
Ενώ απ’ της πόλης κάστρο μεγαλοπρεπές
Ο Θάνατος αφ’ υψηλού κοιτά.

Εκεί, ναοί ανοιχτοί, χαίνοντες τάφοι
Χάσκουν στο επίπεδο των φωτερών κυμάτων.
Μα ούτε τα πλούτη που απλώνονται εκεί πέρα
Στο διαμαντένιο μάτι κάθε ειδώλου
Ούτε οι νεκροί με τα χαρούμενα στολίδια
Δεν θέλγουν τα ακίνητα νερά απ’ τα στρωσίδια…
Γιατί, αλίμονο, κανένας παφλασμός δεν αυλακώνει!
Την παγωμένη από γυαλί αυτή ερημιά
Καμία φουσκοθαλασσιά δεν μαρτυρά ανέμων
Φύσημα σε μακρινή, μπορεί πιο ευτυχισμένη θάλασσα.
Καμιά υπόνοια σοβαρή, λοιπόν, γι’ ανέμους
Από νερά λιγότερο φρικτά αρυτίδωτα.

Μα δες. Μια ταραχή είναι στον αέρα!
Το κύμα -σαν κάτι να κινείται εκεί πέρα!
Οι πύργοι μέριασαν στο πλάι
Βυθίζονται, λες, ελαφρά μες στη μουντή παλίρροια
Λες κι οι κορφές τους παραχώρησαν
Δισταχτικά κάποιο κενό, μες στο θαμπό ουρανό.
Λάμπουν πιο κόκκινα τα κύματα
Οι ώρες, τώρα, ξέπνοα ξεγλιστρίματα
Κι όταν, σε απόκοσμο κλαυθμό
Βαθιά, βαθιά η πολιτεία λουφάξει
Ψηλά, απ’ τους χίλιους θρόνους του
Ο Άδης θα φρουμάξει.