[στην κορυφή Γκορίτσα, στο όρος Πατέρας, 18.10.2025]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από την κυκλική διαδρομή, την οποία ακολούθησα το πρωινό τής 18ης Οκτώβρη 2025, στο όρος Πατέρας, με σημείο εκκίνησης (και επιστροφής) το εκκλησάκι Γέννησης Θεοτόκου, στο δρόμο που έρχεται από το Παλαιοχώρι Μάνδρας, πάνω από τους οικισμούς Αγ. Γεώργιος και Κρύο Πηγάδι, στο διάσελο μεταξύ των ορεινών όγκων «Καρύδι» και «Μακρόν όρος».

Η διαδρομή πέρασε από τέσσερις κορυφές: Καρύδι ή Πυροφυλάκιο (956 μ.), ανώνυμη 971 μ., ανώνυμη 964 μ. και Γκορίτσα* (973 μ.) και έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Πολύ όμορφη πρωινή εικόνα προς την κοιλάδα Αγ. Γεωργίου. Αριστερά (βόρεια) το «Μακρόν όρος» και δεξιά (νότια) η κύρια κορυφογραμμή τού όρους Πατέρας.:

Εικόνες από το τμήμα τής διαδρομής μέχρι την κορυφή στα 971 μ….

..έχουνε παρουσιαστεί πριν 22 περίπου μήνες.

Από εκεί συνέχισα στο σηματοδοτημένο, αλλού εμφανές αλλού όχι τόσο, μονοπάτι μέχρι το σημείο, στα 868 περίπου μ. υψ., που συναντιέται με το μονοπάτι που έρχεται από το Κρύο Πηγάδι και συνεχίζουν, ως ένα. Τα σημάδια είναι με σπάνια αλλά το μονοπάτι είναι πολύ εμφανές... 

...μέχρι μια αβαθή, κατασκαμμένη από τα αγριογούρουνα, με μια παλιά στρούγκα, δολίνη…

…όπου μετά από λίγο ψάξιμο βρήκα τη συνέχειά του, όχι τόσο εμφανές πια, μέχρι την κορυφή στα 961 μ. υψ., που όταν έφτασα βρισκότανε μες στα σύννεφα.:

Κατόπιν συνέχισα, πρακτικά εκτός μονοπατιού αλλά σε πολύ βατό πεδίο, μέχρι την κορυφή Γκορίτσα, στα 973 μ. υψ., ο λιθοσωρός στην κορυφή τής οποίας είναι ό,τι απέμεινε από αρχαίο πύργο (σ.σ. δεν αναφέρεται σε διαδικτυακούς χάρτες, αλλά επαλήθευσα ότι πρόκειται για αρχαίο πύργο από χάρτη στο βιβλίο «Μεγαρίς» τής Έφης Μπαζιωτοπούλου Βαλαβάνη από τη Γ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων. Η θέση πάντως δεσπόζει τής κοιλάδας Αγ. Γεωργίου και μόνο έκπληξη δεν προκαλεί η επιλογή τού σημείου.

---

Κατόπιν γύρισα πίσω προς την προηγούμενη κορυφή, αφού από την κορυφή Γκορίτσα δεν υπάρχει άλλος τρόπος επιστροφής, και συνέχισα νοτιοανατολικά μέχρι το χωματόδρομο που έρχεται από τον Μεγάλο Κρύφτη και μετά βορειανατολικά, αρχικά στο χωματόδρομο και μετά στον ασφαλτόδρομο (στο πολύ βαρετό μέρος μιας όμορφης διαδρομής) μέχρι το εκκλησάκι Γέννηση Θεοτόκου. Στην κάτωθι εικόνα, από το μονοπάτι προς το χωματόδρομο, ένας τεχνητός λάκκος. 

---

*Για το τοπωνύμιο Γκορίτσα: συνηθισμένο τοπωνύμιο στον ελλαδικό χώρο, αλλά και επώνυμο, αλλού σλάβικης προέλευσης που σημαίνει μικρό βουνό και αλλού βλάχικης, από το βλάχικο γκούρα: στόμα ή στόμιο ή πηγή. Το τοπωνύμιο πάντως γκούρα έχει και αυτό διπλή προέλευση. Εκτός τής ανωτέρω, της βλάχικης, έχει και αλβανική όπου σημαίνει πετρότοπος και με αυτή τη σημασία συναντάται σε περιοχές όπου κυριάρχησαν οι αρβανίτες.      

[μια προβιομηχανική ασβεστοκάμινος, στη Βλυχάδα Μεγάρων, 02.10.2025]

Στις νοτιοανατολικές παρυφές τού όρους Πατέρας [νότια τού ορεινού όγκου Μαυροβούνι Πατέρα (στην κορυφή τού οποίου βρίσκεται η παλιά νατοϊκή βάση) και δυτικά τού ορεινού όγκου Τρικέρατο, βορειοανατολικά τής πεδιάδας των Μεγάρων αλλά και στο ανατολικό τμήμα αυτής, βορειοδυτικά / δυτικά τής Νέας Περάμου και του οικισμού Βλυχάδα και βόρεια τής σημερινής Ολυμπίας Οδού], σε παλιούς χάρτες, αλλά και στο topoguide καταγράφονται οι θέσεις αρκετών παλιών παραδοσιακών προβιομηχανικών ασβεστοκάμινων, τις οποίες είχανε κατασκευάσει και λειτουργήσει Μεγαρίτες σε εποχές που στις περιοχές αυτές υπήρχανε μόνον χωράφια κυρίως με ελιές ενώ βρίσκονται κοντά σε βραχώδεις εκτάσεις, στο όρος Πατέρας, με ασβεστόπετρες (σ.σ. η Νέα Πέραμος αλλά και οι υπόλοιποι οικισμοί τής περιοχής, πλην της Πάχης, ιδρυθήκανε στον 20ο μ.Χ. αι., μετά τη μικρασιατική καταστροφή και τη δημιουργία εξοχικών κατοικιών). Σήμερα κάποιων έχουνε χαθεί και τα ίχνη ενώ άλλες είναι «χαμένες» ανάμεσα σε ρέματα, διάσπαρτα σπίτια, οικόπεδα με επιχειρήσεις, χωράφια με ελιές και ψηλότερα στάνες.

Από καιρό είχα εντοπίσει μια, στη θέση 38°01’30’’N 23°25’33’’E (στη θέση με το αστεράκι στον ανωτέρω χάρτη από το Google earth) , ανάμεσα σε έκταση με ελιές και το ρέμα Ζωηρέζα, σε σημείο που οι σαθρές χωμάτινες όχθες τού ρέματος είναι κάθετες με ύψος πάνω από 4 με 5 μ. Είναι το ρέμα το οποίο ξεκινάει ψηλά στο όρος Πατέρας, από τη Λάκκα Πατέρας και τα παλιά μεταλλεία, ανάμεσα στις κορυφές Ντουσκιάς και Πατέρας, κατεβαίνει τη ρεματιά με τον παλιό χωματόδρομο που πήγαινε στα μεταλλεία, ανάμεσα αφενός βόρεια από τις κορυφές Πατέρας και Ανάποδη Στρούγκα αφετέρου νότια την κορυφή Μπούφης, στη συνέχεια περνάει βόρεια από το Μαυροβούνι Πατέρα κα ανάμεσα στους κάθετους βράχους στο Καντήλι Μεγάρων, κατόπιν κατεβαίνει δυτικά από τη Βλυχάδα και αφού διασχίσει τη Νέα Πέραμο εκβάλλει στα δυτικά τού κόλπου τής Ελευσίνας. Όταν την είχα παρατηρήσει, κατέβαινα τον ασφαλτόδρομο, στην απέναντι πλευρά τού ρέματος, μη έχοντας από εκεί τρόπο να το διασχίσω. Το απόγευμα τής 2ας Οκτώβρη 2025, βρέθηκα στη Βλυχάδα, σχετικά κοντά, κι έχοντας λίγο χρόνο στη διάθεσή μου, έψαξα να τη βρω, κάτι που έγινε με τη βοήθεια χάρτη (σ.σ. βρίσκεται δίπλα στο χωματόδρομο που αποτελεί τη συνέχεια τής οδού Αγ. Αποστόλων στη Βλυχάδα, στα 600 μ. μετά την εκκλησία Αγ. Απόστολοι.).

[στην κορυφή Ντουσκιάς, στο όρος Πατέρας, 27.09.2025]

Εικόνες από την κορυφή Ντουσκιάς, την ψηλότερη από τις δύο (1.114μ και 1.098μ), ότι επέτρεπε δηλαδή η πυκνή νέφωση τής 17ης Φλεβάρη 2024, είχανε παρουσιαστεί στο παρόν πριν από 1 χρόνο και 7 μήνες περίπου.

Το πρωινό τής 27ης Σεπτέμβρη 2025, ξεκινώντας αυτή τη φορά από το «Προσκοπικό Κέντρο Ιωάννης Πανταζής» (στο οποίο φτάνει κανείς με όχημα από την Παλαιοκούνδουρα μετά από 4,2 χλμ. χωματόδρομο), ανεβήκαμε ξανά στη δεύτερη ψηλότερη κορυφή τού όρους Πατέρας, στα 1.114μ στον ορεινό όγκο Ντουσκιάς, αλλά αυτή τη φορά περάσαμε και από τη γειτονική της, στα 1.098μ, επίσης στο Ντουσκιά. Αν και ο καιρός ήταν συννεφιασμένος η θέα ήταν εξαιρετική!

Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Ακολουθούνε λίγες εικόνες από τη διαδρομή.

Στην επόμενη, η κοιλάδα τού Αγ. Γεωργίου πάνω από την οποία δεσπόζει, από βόρεια, το Μακρόν όρος (τμήμα του ευρύτερου ορεινού όγκου Πατέρας):

Στην επόμενη ο Ντουσκιάς. Διακρίνεται η κορυφή 1.098μ και οριακά πίσω της η κορυφή 1.114μ.:

Ανεβαίνοντας το Ντουσκιά από ανατολικά.:

Οι επόμενες από την κορυφή 1.114μ. Στην πρώτη ξεχωρίζει η ψηλότερη κορυφή τού όρους Πατέρας, Λιοντάρι ή Έλατος, στα 1.132μ. Στο video, μεταξύ άλλων, ξεχωρίζουνε τα Γεράνεια όρη, η κορυφή Λιοντάρι ή Έλατος, ο Κιθαιρώνας, η 2η κορυφή τού Ντουσκιά 1.098μ και πίσω της η Πάστρα.:

Οι επόμενες δυο από το διάσελο μεταξύ των κορυφών 1.114μ και 1.098μ στο Ντουσκιά.:

Η τελευταία κατεβαίνοντας από την κορυφή 1.098μ. προς το χωματόδρομο. Στην απέναντι πλαγιά διακρίνεται ο χωματόδρομος που ανεβήκαμε.:

Σημείωση.: Παλαιότερα, μετά το χωματόδρομο που ανεβαίνει στο Ντουσκιά, συνέχιζε ευκρινές μονοπάτι, το οποίο σήμερα έχει σβήσει. αλλά αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα να ανέβει κανείς αφού η βλάστηση αφήνει περάσματα και το έδαφος είναι μεν πετρώδες αλλά ομαλό.    

[στο μονοπάτι Αγ. Νεκτάριος Βιλίων – Αιγόσθενα, 09.03.2025]

Το πρωινό τής Κυριακής 9 Μάρτη 2025, ακολούθησα την Περιπατητική Ομάδα Υμηττού (Π.Ο.Υ.)  στην πεζοπορία που οργάνωσε κατά μήκος τού μονοπατιού που κατεβαίνει από τον οικισμό Αγ. Νεκτάριος Βιλίων στα Αιγόσθενα (Πόρτο Γερμενό). Το μονοπάτι αυτό είναι παλιό και μέσω αυτού γινόντουσαν οι μετακινήσεις και μεταφορές με ζώα, από τα Βίλια στο Πόρτο Γερμενό. Διασχίζει ένα όμορφο πυκνό πευκοδάσος και κατά τόπους υποστηρίζεται από πέτρες (ξερολιθιά). Αξίζει να σημειωθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος του συντηρείται από έναν κάτοικο των Βιλίων. Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε έχει σημειωθεί στο χάρτη από τη wikimapia:

Ακολουθούνε λίγες εικόνες από τη διαδρομή.

Στην επόμενη, το σημείο εκκίνησης. Ξεχωρίσει η οροσειρά Πατέρας ενώ στο βάθος δεξιά τα Γεράνεια όρη (Μεγάλη Ντουσκιά, Παλιοβούνα και δεξιά τους η χαμηλή οροσειρά Πελεκάνοι – Ομάλια).

Στην επόμενη, στο βάθος, ο Κιθαιρώνας.

---

Στις δύο επόμενες, δίπλα στο μονοπάτι, ένα πέτρινο παλιό πηγάδι.

Στις επόμενες το βυζαντινό εκκλησάκι Αγ. Ιωάννη Προδρόμου με μια παλιά κρήνη δίπλα του. Όπως διακρίνεται στην 5η εικόνα, έχουνε γίνει, τα τελευταία χρόνια, τσιμεντοενέσεις. 

Οι επόμενες τρεις από τα ερείπια τού αρχαίου οικισμού Φιλίππι. Εκτείνονται κατά μήκος χωματόδρομου εκατέρωθεν των πλευρών του.

Συνεχίζουμε το μονοπάτι, κατά μήκος τού οποίου και μέχρι κάτω στο Πόρτο Γερμενό συναντήσαμε πολλές ερειπωμένες και καταστραμμένες αγροικίες. Κάποιες, οι παλαιότερες, είχανε χτιστεί με ξερολιθιά.

Από την εκκλησία Αγ. Σπυρίδωνα…

…ακολουθήσαμε το πρόσφατα ανοιγμένο μονοπάτι καθώς το παλαιότερο, που κατέβαινε την κοίτη τής ρεματιάς Χούνη έχει κλείσει από καμένους κορμούς από πρόσφατη (πριν 2 χρόνια) φωτιά. Το μονοπάτι περνά από ένα σχετικά κακοτράχαλο βραχώδες πεδίο ανάμεσα σε καμένα δέντρα…

…και καταλήγει στο ανατολικό όριο τής ακρόπολης-φρούριο των Αιγοσθενών.

Εικόνες, και πληροφορίες, από το υπόψη φρούριο είχανε  παρουσιαστεί, στο παρόν ιστολόγιο, και τον Οκτώβρη 2017, αλλά τότε δεν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης, όπως ήτανε στα αρχαία χρόνια, του μεγάλου νοτιοανατολικού Πύργου, από τις καταστροφές που υπέστη, όπως και όλο το φρούριο, το 1981 από τους σεισμούς των Αλκυονίδων νήσων. Στο φρούριο μάς έγινε κατατοπιστικότατη ξενάγηση από την υπεύθυνη των εργασιών αρχαιολόγο. Ακολουθούνε λίγες εικόνες από το εσωτερικό του. Ο πύργος είναι τριώροφος και οι όροφοι μεταξύ τους επικοινωνούνε με ξύλινη σκάλα. Στο πρώτο επίπεδο δεν υπάρχουνε παράθυρα. Στο δεύτερο επίπεδο μόνο οι κλασικές, στενές εξωτερικά αλλά ευρύχωρες εσωτερικά για να διευκολύνονταν οι τοξότες, τοξοθυρίδες και στο τρίτο επίπεδο μεγαλύτερα παράθυρα με ξύλινα τελάρα και υπέροχη θέα. Αξίζει να τονιστεί ότι ο πύργος έχει διπλό τοίχο. Ο εξωτερικός είναι ισοδομική ξερολιθιά (οι τετραγωνισμένοι λίθοι είναι απόλυτα στοιχισμένοι) και ο εσωτερικός ανακόνιστος. Μεταξύ τους «δένονται» με κάθετους λίθους που διαπερνάνε και τους δύο (βλέπε την πρώτη εικόνα).

Η ξενάγηση συνεχίστηκε και εκτός ακρόπολης… 

…προς τα υπόλοιπα αρχαία και βυζαντινά μνημεία ενώ έγινε ιδιαίτερη αναφορά στον αρχαίο μάντη και ιατρό Μελάμποδα, καθώς στο χώρο υπήρχε σημαντικότατο Ιερό προς τιμή του. Η ακριβής θέση δεν είναι γνωστή, αλλά με βάση κάποια ευρήματα θεωρείται ότι πρέπει να βρισκότανε στο χώρο που βρίσκονται ερείπια τής παλαιοχριστιανικής βασιλικής, τού 5ου μ.Χ αι., εντός των οποίων υπάρχει μικρότερων διαστάσεων ναός, που χτίστηκε μετέπειτα στα υστεροβυζαντινά χρόνια, Αγ. Άννης ή Παναγίας. Ο υπόψη ναός χτίστηκε με αρχαία μέλη ενώ το μέλος που τοποθετήθηκε ως υπέρθυρο είναι αρχαία επιγραφή με αναφορά στον Μελάμποδα.

---