Πρωτόκολλο.

 

Σχολαστική τήρηση Πρωτοκόλλου σε απουσία ανταπόκρισης και ενδεδειγμένου ταχυδρομικού κυτίου.

Οδ. Ανδρομάχης, Καλλιθέα, 04.06.2026

[στο Φαληρικό Δέλτα – Πίσω από τη βιτρίνα, 17.02.2026]

Οι μνήμες μου από το Φαληρικό Δέλτα και την ακτογραμμή μεταξύ των εκβολών τής τεχνητής κοίτης τού Ιλισσού* και του Έδεμ (σ.σ. το Έδεμ είναι η παραλία τού Παλιού Φαλήρου, δυτικά των εκβολών τής Πικροδάφνης) ξεκινάνε κάπου στα μέσα τής δεκαετίας τού 1960, όταν με πήγαινε η γιαγιά μου, με το λεωφορείο, πριν καν πάω δημοτικό, στο Μπάτη για μπάνιο και μετά για μπουγάτσα, την οποία μού έπαιρνε από το περίπτερο, απέναντι, δίπλα στη στάση, στο ρεύμα προς Αθήνα.

Αυτό δεν κράτησε πολύ καθώς είχε αρχίσει να λειτουργεί το αποχετευτικό σύστημα στο λεκανοπέδιο τής Αθήνας μεταφέροντας και χύνοντας, χωρίς καμία επεξεργασία (σ.σ. οι εγκαταστάσεις στην Ψυττάλεια αρχίσανε να λειτουργούνε το 1994), τα αστικά λύματα, μέσω τού Ακροκέραμου, δίπλα στα Λιπάσματα στη Δραπετσώνα, στο φαληρικό όρμο ρυπαίνοντας πολύ σοβαρά τις βόρειες και ανατολικές ακτές τής Σαλαμίνας, τον κόλπο τής Ελευσίνας και το Σαρωνικό κόλπο μέχρι νότια την Αίγινα και νοτιοανατολικά πέρα από τη Βάρκιζα.

Αργότερα, μετά τα μέσα τής δεκαετίας τού 1970, συνηθίζαμε με άλλα παιδιά από τη γειτονιά μου, στου Χαροκόπου τότε, να κατεβαίνουμε την Ηρακλέους ή τη Δημοσθένους, να περνάμε τις τότε εγκαταστάσεις του Ιπποδρόμου, οι οποίες βρισκόντουσαν στο σημερινό χώρο τού ΚΠΙΣΝ (σ.σ. σήμερα σώζονται μόνον κάποιοι από τους στάβλους) και να καθόμαστε στην τότε πετρώδη ακτή, στην οποία δεν υπήρχε παρά ένα λιμανάκι με ψαρόβαρκες και μια ή δυο μικρές ψαροταβέρνες – ουζερί, και να χαζεύουμε το λιόγερμα προς την Καστέλλα και την Πειραϊκή.

Η περιοχή εκεί παρέμενε χωρίς σημαντικές αλλαγές μέχρι που ξεκινήσανε τα έργα κατασκευής των εγκαταστάσεων που θα φιλοξενούσανε τους ολυμπιακούς αγώνες 2004. Ο Ιππόδρομος εγκαταλείφθηκε το 2003 ενώ το 2009 ξεκίνησε, στο χώρο τού παλιού ιππόδρομου, η κατασκευή τού ΚΠΙΣΝ.

Η σημερινή εικόνα τής περιοχής με τις μαρίνες, τα café, τα εστιατόρια και τα εμπορικά καταστήματα, τους χώρους αναψυχής και την όλη διαμόρφωση (σ.σ. η οποία δεν έχει ολοκληρωθεί καθώς υπάρχουνε νέα έργα σε εξέλιξη) δεν θυμίζει σε τίποτα την περιοχή πριν λίγες δεκαετίες, αλλά δυστυχώς είναι μια βιτρίνα, που πίσω της βλέπεις άθλιες εικόνες, που σε πληγώνουνε πολύ περισσότερο αν έχεις και μνήμες από την περιοχή.

Οι εικόνες από το σημείο που έχει σημειωθεί με κύκλο στο χάρτη (από το Google earth) που προηγείται των εικόνων.

 

* Μέχρι τις αρχές τού 20ου αι., ο Ιλισσός ποταμός, εξέβαλε στον Κηφισό ποταμό, στο ύψος των σημερινών ορίων Ταύρου και Μοσχάτου, αλλά to 1905 ξεκίνησαν οι εργασίες διάνοιξης τής σημερινής τεχνητής κοίτης, η οποία ξεκινά από το σημείο εισόδου στην Καλλιθέα, στο ύψος τής Παναγής Τσαλδάρη αρ. 202, όπου υπάρχει και αντλιοστάσιο υδάτων, μέχρι το φαληρικό όρμο. Οι εργασίες διάνοιξης και εγκιβωτισμού ολοκληρωθήκανε το 1950 ενώ οι εργασίες επικάλυψης του ξεκινήσανε κάπου το 1960 και μέχρι το 1982 τον σκεπάσανε μέχρι το ύψος της οδού Φορνέζη. Τα τελευταία χρόνια ο προβληματισμός έχει να κάνει με το γιατί δεν τον αφήσαμε ανοιχτό εξ αρχής. 

[από το λόφο Αγ. Ιωάννη τού Κυνηγού, 01.02.2026]

Ίσως το καλύτερο σημείο, σε χαμηλό υψόμετρο, στο λεκανοπέδιο τής Αθήνας, από το οποίο φαίνονται και οι τρεις, συνδεδεμένοι με πλούσια ιστορία και μυθολογία να χάνεται στα βάθη των αιώνων, λόφοι: του Λυκαβηττού, της Ακρόπολης και του Φιλοπάππου, είναι  η οδός Ακρίτα Διγενή, στο λόφο τού Αγ. Ιωάννη τού Κυνηγού. 

Το πρωινό τής Κυριακής 1 Φλεβάρη 2026, με διαστήματα έντονων βροχοπτώσεων, δεν προσφερότανε για πολλά πράγματα σε ανοιχτούς χώρους και μια επίσκεψη στον υπόψη λόφο αλλά και το ΚΠΙΣΝ, στις Τζιτζιφιές Καλλιθέας, για λίγες εικόνες αποδείχτηκε καλή σκέψη (σ.σ. οι πέντε τελευταίες από το ΚΠΙΣΝ).

 

(άτιτλο)

Το ποίημα δεν είναι κάτι που ορίζεται. Ικανή πάντως συνθήκη αλλά όχι αναγκαία, να εκπορεύεται από το δρόμο ή να τον συναντά.

Καλλιθέα - Μενελάου και Αραπάκη - 09.10.2025

Η ιστορία του τραγουδιού “Κακούργα Πεθερά”

Πηγή: 24grammata.com.

...Καημένε Αθανασόπουλε, τι σούμελλε να πάθεις,

Από κακούργα πεθερά τα νιάτα σου να χάσεις…

Το τραγούδι αναφέρεται σε μία πραγματική ιστορία του 1931: Πεθερά, μάνα, και ανιψιός σκότωσαν και τεμάχισαν “τον καημένο Αθανασόπουλο”. Ενώ θα καταδικαστούν σε θάνατο (μάνα και κόρη) και ισόβια δεσμά (ανιψιός), η Μάνα και η κόρη θα περάσουν “άνετα” στη φυλακή, επειδή ο διοικητής των φυλακών θα ερωτευτεί την κόρη (τη Φούλα) και το 1942 θα τους απελευθερώσουν (με τη βοήθεια του ερωτύλου διοικητή) οι Γερμανοί. Η Φούλα θα ξαναπαντρευτεί κάποιον συνταγματάρχη, η μάνα της, στα γεράματα, θα τρελαθεί και ανιψιός θα καταλήξει στο Δρομοκαΐτειο. Τελικά, μόνο “ο καημένος ο Αθανασόπουλος” την πλήρωσε.

Έγκλημα στου Χαροκόπου

 

Ήταν νύχτα της 3ης προς 4η Γενάρη του 1931. Παγωνιά. Το σπίτι στη συμβολή των οδών Θησέως και Αγ. Πάντων, στου Χαροκόπου ήταν σκοτεινό. Πίσω από τους τοίχους του, όμως, διαπράττονταν ένας βιασμός. Ο Δημήτρης Αθανασόπουλος, εργολάβος, βίαζε παρά φύσει τη σύζυγό του Φούλα. Ο Αθανασόπουλος, αμετανόητος γυναικάς με ελαστικότατη συνείδηση, είχε αγανακτήσει με τη γυναίκα του που του αρνιόταν κάτι, που άλλες του έδιναν πρόθυμα. Μεταξύ αυτών και η μητέρα της συζύγου του και πεθερά του! Ήταν η τελευταία φορά που θα επιδίδονταν σε σεξουαλική πράξη. Την επομένη θα ήταν νεκρός.

Η Φούλα Αθανασοπούλου, πανέμορφη και δροσερή στα 25 της, είχε παντρευτεί τον Αθανασόπουλο απογοητεύοντας στρατιές θαυμαστών. Ο Αθανασόπουλος, κατά πάσα πιθανότητα, διατηρούσε σχέση με τη μητέρα της, Άρτεμη Κάστρου, μια ακόλαστη και άνευ φραγμών 45χρονη γυναίκα, η οποία δεν δίστασε να παντρέψει την κόρη της με τον εραστή της. Και το χειρότερο είναι πως, εξακολούθησε να έχει περιστασιακές ερωτικές σχέσεις με το γαμπρό της.

Εκείνη τη νύχτα ο Αθανασόπουλος ήταν σε έξαλλη κατάσταση. Κακοποίησε βάναυσα τη Φούλα, η οποία κατόρθωσε να του ξεφύγει και να ζητήσει βοήθεια από τη μητέρα της. Η αντίστροφη μέτρηση για τον Αθανασόπουλο είχε αρχίσει.

Η Κάστρου αποφάσισε την εκτέλεση του Αθανασόπουλου. Δεν είπε τίποτα στην κόρη της. Συνεννοήθηκε με τον 18χρονο Δημήτρη Μοσκιό, ανηψιό της, ερωτοχτυπημένο με την όμορφη Φούλα, και διανοητικά ασταθή. Ίσως να τον έπεισε λέγοντάς του πως μετά το φονικό, η Φούλα θα ήταν ελεύθερη για εκείνον να τη διεκδικήσει. Σημασία έχει πως ό,τι του είπε, τον έπεισε. Φρόντισε να τον μεθύσει με ούζο και ο Δημήτρης Μοσκιός απείχε ελάχιστα από το να γίνει δολοφόνος.

5 Γενάρη 1931. Στο σπίτι στου Χαροκόπου ο Αθανασόπουλος κοιμάται. Ο Μοσκιός τον πυροβολεί και τον σκοτώνει. Η Φούλα παρακολουθεί, χωρίς να συμμετέχει, αλλά και χωρίς να παρεμποδίζει το έγκλημα. Με παρότρυνση της Κάστρου και με τη βοήθεια της 38χρονης Γιαννούλας Μπέλλου, υπηρέτριας του σπιτιού, βάζουν φωτιά στο πτώμα του Αθανασόπουλου. Ο καπνός και η έντονη μυρωδιά, όμως, τις αναγκάζουν να σταματήσουν. Το πτώμα τεμαχίζεται, γίνεται πακέτα και παραδίδεται στον Σπύρο Μαγουλόπουλο, θαυμαστή επίσης της Φούλας για να το ξεφορτωθεί. Αυτός τα δίνει στον καραγωγέα Γιώργο Κορναράκη, με την εντολή να τα πετάξει στο ρέμα του Ιλισσού. Έτσι και έγινε.

Για κακή τους τύχη, τα μακάβρια δέματα σκαλώνουν στις όχθες του ποταμού, όπου τα ανακαλύπτει διερχόμενος διαβάτης. Ειδοποιείται η αστυνομία. Η αποκάλυψη των ενόχων δεν είναι μακριά.

Το έγκλημα στου Χαροκόπου έπεσε σαν βόμβα στην Αθηναϊκή κοινωνία και συντάραξε ολόκληρη της Ελλάδα, που προσπαθούσε να επουλώσει τις πληγές της από την τραγωδία της Μικρασιατικής Καταστροφής. Μάλιστα, ξεπέρασε τα όρια της χώρας και ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο. Την πολύκροτη δίκη των κατηγορουμένων παρακολούθησαν και πολλοί ξένοι ανταποκριτές.

Η δίκη θα κρατήσει αρκετούς μήνες. Κατηγορούμενοι είναι η Κάστρου, η Φούλα, ο Μοσκιός, η Μπέλλου, ο Μαγουλόπουλος, ένας ανηψιός του και ο Κορναράκης. Οι αστικές εφημερίδες της εποχής (1931-1932) πέτυχαν το «λαβράκι», για να τονίσουν την αναιμική κυκλοφορία τους. Η δίκη πρόσφερε οχτάστηλα και πολλές σελίδες πρακτικά, που κρατούσαν συντάκτες με όλες τις πικάντικες λεπτομέρειες και άφθονο φωτορεπορτάζ. Ο φακός «ζούμαρε» πάνω στην πανέμορφη Φούλα, στην «μέγαιρα» Κάστρου και στον αμίλητο ανιψιό, το Μοσκιό, που ήδη είχε καταρρεύσει και χαθεί μέσα στην παράνοιά του.

Οι καταδίκες ήταν βαριές.

1) Άρτεμις Κάστρου, σύζυγος Παναγιώτου, ετών 45, εις θάνατον.

2) Σοφία Αθανασοπούλου, σύζυγος Δημητρίου, ετών 25, εις θάνατον.

3) Γιαννούλα Μπέλλου του Γεωργίου, ετών 38, εις ισόβια δεσμά.

4) Δημήτριος Μοσκιός του Περικλέους ετών 18, κάθειρξις 20 ετών.

5) Σπύρος Μαγουλόπουλος, κάθειρξις 18 μηνών.

6)Αντώνιος Μαγουλόπουλος, ετών 23, αθώος.

7) Κορναράκης Γεώργιος , ετών 34, αθώος.

Η Φούλα και η μητέρα της οδηγούνται στις φυλακές. Δεν θα μείνουν εκεί για περισσότερα από δέκα χρόνια. Ο Διευθυντής των φυλακών, ερωτεύεται τη Φούλα , την προστατεύει και κάνει τα πάντα για να περνάει καλά στη φυλακή. Με τον ίδιο τρόπο «βολεύεται» και η Κάστρου.

Η Κατοχή και η πρώτη κυβέρνηση των κουίσλιγκ, με πρωθυπουργό τον Τσολάκογλου, θα βγάλει με διάταγμά της από τις φυλακές τους βαρυποινίτες (υπουργός της Δικαιοσύνης ο Αντ. Λιβιεράτος) και στην περίπτωση αυτή μπήκαν κι η Φούλα μαζί με τη μάνα της, μολονότι είχαν θανατική καταδίκη. Σ’ αυτό συνετέλεσε τα μέγιστα ο ερωτευμένος Διευθυντής των φυλακών, που ήταν και συγγενής του Τσολάκογλου.

Η αποφυλάκιση, από την κυβέρνηση του Τσολάκογλου, όλων των καταδικασμένων και σε θάνατο ακόμη, κάνει πιο εξοργιστικό, εγκληματικό, αυτό που έγινε, δυο μήνες πρωτύτερα (Απρίλης 1941) με την κυβέρνηση Τσουδερού, που όλα τα της διαφυγής τους προβλήματα τα ρύθμισαν και, πρώτα απ’ όλα, το χρυσάφι και ξέχασαν ένα: τους κομμουνιστές, τους έγκλειστους δεσμώτες της Ακροναυπλίας, της Ανάφης… Κι όχι μόνο τους παράδωσαν με πρωτόκολλα και σφραγίδες, αλλά τους έδωσαν επίσης και όλα τα σχετικά ντοκουμέντα, καταλόγους και άλλα εμπιστευτικά, όπως είχε προστάξει η φασιστική μαφία της κυβέρνησης. Οι κομμουνιστές παραδόθηκαν στους δημίους τους.

Μάνα και κόρη αποφυλακίζονται. Η Φούλα παντρεύεται όχι τον Διευθυντή των φυλακών, αλλά έναν συνταγματάρχη, τον Αγαπητό Κομήτη. Υπήρξε υποδειγματική σύζυγος και πέθανε το 1971από καρδιά. Ένα χρόνο αργότερα πέθανε και ο σύντροφός της Η Κάστρου υπέφερε πολύ στα τελευταία της, που τα πέρασε κατάκοιτη στο κρεβάτι, τρελάθηκε και πέθανε το 1956. Ο Μοσκιός είχε πεθάνει νωρίτερα, αφού είχε εισαχθεί στο Δρομοκαΐτειο. Η πνευματική του υγεία διαταράχθηκε ανεπανόρθωτα από το φόνο. Η Γιαννούλα Λάμπρου, μετά την αποφυλάκισή της, παντρεύτηκε και έκανε οικογένεια.

Το έγκλημα στου Χαροκόπου ήταν τόσο ειδεχθές και απεχθές, που ειπώθηκαν και γράφτηκαν πολλά. Έγινε ακόμη και τραγούδι, σε στίχους του Γιακουμή Μοντανάρη και μουσική του Μάρκου Βαμβακάρη. Ο Κώστας Φέρρης αφηγείται χαρακτηριστικά:

«Το “Τραγούδι του Αθανασόπουλου” του Γιακουμή Μοντανάρη, έχει το μεγαλύτερο ρεκόρ πωλήσεων για πάντα, “κατ’ αναλογίαν”. Πούλησε δηλαδή περισσότερους δίσκους, απ’ όσα γραμμόφωνα υπήρχαν τότε στην Ελλάδα για να το παίξουν. Λέγεται πως όλοι οι γαμπροί που είχαν κακές πεθερές, έστηναν γλέντι, και στο τέλος “σπάγανε το δίσκο” στα πόδια της πεθεράς! Λένε επίσης πως απ’ αυτό προέρχεται και η φράση “θα σπάσω πλάκα”. (υπάρχει και διαφορετική ερμηνεία εδώ) Έχει δε ως εξής:»

Η Κακούργα Πεθερά

Στίχοι: Ιάκωβου Μοντανάρη

Μουσική: Μάρκου Βαμβακάρη

Στου Χαροκόπου τα στενά, μια μικροπαντρεμένη

Εσκότωσε τον άντρα της βρε η δαιμονισμένη.

Στον ύπνο που κοιμότανε, μάνα και θυγατέρα,

Εβάλανε τον ανηψιό και τούριξε τη σφαίρα.

Κι η Φούλα τότε φώναξε: «Μάνα μου, πως σπαράζει

Κι η μάνα της της απαντά: «Πνίχτε τον!» Και διατάζει!

– Βάλτε φωτιά και κάφτε τον, και κάντε τον κομμάτια,

κι εμπρός να τον πετάξουμε, να μη μας δούμε μάτια.»

Τότε τον πήραν σέρνοντας, στη σκάφη τον πετάνε,

Φωτιά του βάζουν να καεί. Στέκονται, τον κοιτάνε.

Πω, πω! Καπνός και μυρουδιά, σβήστε τον, θα πιαστούμε.

Κομμάτια να τον κάνουμε, έτσι θα σκεπαστούμε!

Με μια καρδιά μαρμάρινη, τον έκανε κομμάτια,

Με τέχνη και υπομονή ανύποπτα δεμάτια.

Και νύχτα τα πετάξανε στο ρέμα, να τα πάρει,

Μ’ αυτά στην άκρη στάθηκαν, Θεού ‘τανε η χάρη.

Για να πιαστούν οι αίτιοι, πραγματικοί φονιάδες,

Κι όχι ο γιατρός, ο φίλος του, κι οι δύο φιλενάδες.

Ένας διαβάτης που περνά, περίεργα κοιτάζει.

Τι νάναι αυτά τα δέματα; Κακό στο νου του βάζει.

Του αστυνόμου μίλησε. Στο ρέμα πάνε πάλι.

Τα δέματα ανοίξανε, βλέπουν κορμί, κεφάλι.

Ανατριχιάζουν κι έφριξαν, σαν είδανε ανθρώπου

Κορμί, κεφάλι, δέματα να είναι τέτοιου τρόπου.

Κι η αστυνομία άρχισε, οι κύριοι Κουτουμάρης,

Λεονταρίνης και λοιποί, που πρώτος είναι ο Άρης

Που έριξε όλο το φως στην εγκληματική,

Και τους τσακώσαν όλους τους κι είναι στη φυλακή.

Βρε Φούλα, δεν εσκέφτηκες, δεν πόνεσε η καρδιά σου

Τον άντρα σου, τα νειάτα σου, τα άμοιρα παιδιά σου

Βρε Φούλα πως εβάσταξες, και πως βαστάς ακόμα

Εσύ νάσαι στη φυλακή κι ο άντρας σου στο χώμα

Και συ, κακούργα πεθερά, τους πήρες στο λαιμό σου

Την κόρη σου, τον ανεψιό, τη δούλα, το γαμπρό σου.

Καϋμένε Αθανασόπουλε, τι σούμελλε να πάθεις,

Από κακούργα πεθερά τα νειάτα σου να χάσεις.

Σαν τόμαθε η μανούλα του, κλίνουν τα γόνατά της,

Και πέφτει κάτω αναίσθητη μες στην αυλόπορτά της.

Ωσάν το ψάρι σπαρταρά και σαστισμένη κράζει:

– Τον γιό μου εσκοτώσανε! Πω! Πω! Κι αναστενάζει.

Φωνή, αντάρα, κλάματα, δάκρυα σαν ποτάμι

Εγέμισαν τα στήθη της και τρέμει σαν καλάμι.

Μάνα, γλυκειά μανούλα μου, πάψε τα δάκρυά σου,

Και πάρε τα παιδάκια μου μέσα στην αγκαλιά σου.

Αυτά θα έχεις πια παιδιά. Μένα λησμόνησέ με.

Κάνε σταυρό στην Παναγιά. Μάνα! Συγχώρεσέ με!

-Το τραγούδι, που κυκλοφόρησε με τον Αντ. Νταλγκά (ηχογραφήσεις), τον Κ. Νούρο, τη Ρ. Εσκενάζη, την Μαρίκα Πολίτισσα και την Ζωή Κασιμάτη, υπολογίζεται ότι πούλησε 250.000 δίσκους. Η σύνθεση της ορχήστρας είναι κιθάρα, τσέμπαλο και βιολί. Η μελωδία ακολουθεί την κλίμακα του Κιουρντί.

Για το έγκλημα αυτό έχουν γραφτεί ακόμη δυο τραγούδια:

1) “Το παράπονο του Μοσκιού” του Ν. Στάθμα (δίσκος Odeon GA 1576 του 1931)

2)”Πεθερά και Φούλα στη φυλακή” του Τέτου Δημητριάδη (δίσκος Orthophonic S-618, που ηχογραφήθηκε στις 12 Μαΐου 1932 στη Νέα Υόρκη).

Η διαμάχη για το βιβλίο

Εβδομήντα χρόνια μετά την τέλεσή του, η ιστορία αναβίωσε και τα πρόσωπα-πρωταγωνιστές του στυγερού εγκλήματος που πια δεν βρίσκονται στη ζωή «ζωντάνεψαν» μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του δημοσιογράφου κ. Τάσου Κοντογιαννίδη που έψαξε, ερεύνησε, κατέγραψε και συγκέντρωσε ενδιαφέροντα στοιχεία. Το βιβλίο έτυχε πολύ καλής αποδοχής από το αναγνωστικό κοινό και το μόνο που δεν περίμενε ο συγγραφέας του ήταν… αγωγή «για προσβολή μνήμης τεθνεώτων και πρόκληση ψυχικής οδύνης» – από απογόνους της οικογένειας του θύματος που ζήτησαν την απαγόρευση της κυκλοφορίας του βιβλίου αλλά και αποζημίωση 600.000 ευρώ.

H Φούλα είχε αποκτήσει τέσσερα παιδιά με τον Δημήτρη Αθανασόπουλο αλλά μόνο ένα επέζησε, το μικρότερο αγόρι, που ήταν αβάπτιστο και πήρε το όνομά του. H κόρη του νεώτερου Δημήτρη Αθανασόπουλου, Κατερίνα, και η σύζυγός του Ζαχαρούλα είναι οι απόγονοι του μεγαλοεργολάβου που έκαναν την αγωγή εναντίον του δημοσιογράφου Τάσου Κοντογιαννίδη και των εκδόσεων «Άγκυρα».

«Το βιβλίο μου “Το έγκλημα στου Χαροκόπου” κυκλοφόρησε πριν από δύο χρόνια (το 2010). Λίγους μήνες αργότερα, ήρθε και η… αγωγή που συζητήθηκε στις 25 Σεπτέμβρη», λέει στα «NEA» ο κ. Κοντογιαννίδης ενώ η απόφαση αναμένεται έως το τέλος του μήνα.

Όπως προσθέτει, ακόμη και το τραγούδι που αναφερόταν στο έγκλημα «πλήγωνε τον πατέρα της Φούλας, τον Παναγιώτη Κάστρο, που ήταν εγκατεστημένος στον Καναδά. Έστειλε λοιπόν το αστρονομικό για την εποχή ποσό των 3.000.000 δραχμών στην κυβέρνηση – μέσω του Γενικού Προξένου στο Βανκούβερ – για να απαγορεύσει το τραγούδι. Κάτι που δεν πέτυχε, αφού το τραγουδούσε ήδη όλη η Ελλάδα…».

Τελικά κρίθηκε «αθώο» το περιεχόμενο του βιβλίου, για το οποίο, ο συγγραφέας, είχε πρωτοδίκως καταδικαστεί να καταβάλει 100.000 ευρώ αποζημίωση στους συγγενείς των πρωταγωνιστών της υπόθεσης.

Το Εφετείο της Αθήνας που δικαίωσε τον δημοσιογράφο αναφέρει στην απόφασή του: «Ο Τάσος Κοντογιαννίδης κινούμενος αποκλειστικά από δημοσιογραφικό ενδιαφέρον τήρησε τις επιβαλλόμενες από το επάγγελμά του υποχρεώσεις προς ανεύρεση της ιστορικής αλήθειας, ο τρόπος δε της εκδήλωσης του ενδιαφέροντός του ήταν αντικειμενικά αναγκαίος για την ενημέρωση του κοινού».

Στην αγωγή οι συγγενείς των πρωταγωνιστών της ιστορίας υποστήριζαν πως το περιεχόμενο του επίμαχου βιβλίου συνιστά προσβολή για τη μνήμη των δύο πρωταγωνιστριών και διεκδικούσαν αποζημίωση 600.000 ευρώ. Σε πρώτο βαθμό το δικαστήριο είχε κάνει δεκτή την αγωγή τους και είχε επιδικάσει υπέρ τους 100.000 ευρώ αποζημίωση, αλλά το Εφετείο έκρινε ότι δεν συντρέχει κανένας λόγος αποζημίωσής τους.

Οι κινηματογράφοι τής Καλλιθέας – το τέλος μιας ιστορίας

Η Τετάρτη 24 Απρίλη 2024 είναι μια ημερομηνία, την οποία, τουλάχιστον οι Καλλιθεάτες, αξίζει να θυμόμαστε αν και νομίζω πως μάλλον θα περάσει απαρατήρητη. Είναι η ημερομηνία που άνοιξε για τελευταία φορά κινηματογραφική αίθουσα στην Καλλιθέα.

Ήτανε το 1929*, όταν, στην Καλλιθέα, ξεκινήσανε οι προβολές κινηματογραφικών ταινιών στο ΚΡΥΣΤΑΛ και το θερινό δίπλα του, το ΜΑΞΙΜ. Μια συνοικία, που ο κινηματογράφος, στις επόμενες δεκαετίες, αναπτύχθηκε και έγινε αναπόσπαστο κομμάτι της. Οι πολλές αλάνες της αποτελέσανε τούς ιδανικούς χώρους για τη δημιουργία και λειτουργία κυρίως θερινών κινηματογράφων, αλλά και χειμερινών, που προτού τις πολυκατοικίες ήταν ισόγεια στεγασμένα κτίρια. Με τα χρόνια οι θερινοί κλείνανε και στη θέση τους χτιζόντουσαν πολυκατοικίες κ.λπ. επαγγελματικοί χώροι. Το ίδιο και με τους χειμερινούς, τα συντριπτικά περισσότερα κτίρια των οποίων γκρεμιζόντουσαν για να γίνουνε πολυκατοικίες ή χώροι γραφείων. Σήμερα ελάχιστα οικόπεδα, στα οποία λειτουργήσανε θερινοί κινηματογράφοι, παραμένουν «ανεκμετάλλευτα» και φαίνονται οι ερειπωμένες εγκαταστάσεις τους, όπως του ΛΟΥΙΖΑ, Λ. Συγγρού και Δημητρακοπούλου, ενώ μεταξύ των πρώην ισόγειων κτιρίων χειμερινών, ελάχιστα των οποίων σώζονται ερειπωμένα, ξεχωρίζει το εντυπωσιακό κτίριο τού ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ, Αραπάκη 83 και Φιλαρέτου 90, με τη μεγάλη ανάγλυφη μαργαρίτα στην πρόσοψή του. Η μεγάλη αίθουσα τού ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ήτανε προδιαγραφών πολυτελούς θεάτρου και από την οροφή του κρεμόταν εντυπωσιακός πολυέλαιος. Κάποιοι χειμερινοί, όπως το ΕΤΟΥΑΛ, Λ. Θησέως 152, λειτουργήσανε σε υπόγεια πολυκατοικιών, μετά που ξεκίνησε η αντιπαροχή, και όταν αργότερα κλείσανε γίνανε καταστήματα, πάρκινγκ κ.λπ.   

Εδώ και τρία τέσσερα χρόνια είχε μείνει μόνον ο χειμερινός ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΕΤΟΥΑΛ, Κρέμου 145, οι ιδιοκτήτες τού οποίου ανακοίνωσαν ότι κλείνει την 24 Απρίλη 2024. Από ό,τι έμαθα**, αυτό δεν ήτανε στις προθέσεις των ιδιοκτητών τού ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ, αλλά έληξε το μισθωτήριο και ο ιδιοκτήτης τού ακινήτου τούς ανακοίνωσε ότι δεν προτίθεται να το ανανεώσει και έτσι μια όμορφη ιστορία, διάρκειας 95 χρόνων, από τα 150 τής συνολικής σύγχρονης ιστορίας τής πόλης, που γεννήθηκα και μεγάλωσα, φαίνεται πως τελείωσε.

* Σε μια εποχή κατά την οποία οι πρόσφυγες, κυρίως από τον Πόντο, οι οποίοι μόλις είχανε εγκατασταθεί στην περιοχή, ερχόμενοι, ξεριζωμένοι, μετά την μικρασιατική καταστροφή και αποτελέσανε τον κύριο κορμό των τότε κατοίκων της, ζούσανε σε πρόχειρα καταλύματα.

**  Σημειωτέον πως επειδή αφενός έφερνε το σύνολο σχεδόν της κινηματογραφικής παραγωγής κάθε χρονιάς αφετέρου τα πολυσινεμά παραείναι απρόσωπα για μένα ενώ με πλατφόρμες τύπου Netflix δεν έχω την οποιαδήποτε σχέση γιατί αρνούμαι να στερηθώ όλη την κινηματογραφική διαδικασία τής εξόδου συμπεριλαμβανομένης, στον εν λόγω κινηματογράφο, έβλεπα, τα τελευταία χρόνια, τουλάχιστον 15 με 20 ταινίες κάθε σεζόν.

Κλείνοντας, περνάω μια λίστα όλων των κινηματογράφων, οι οποίοι λειτουργήσανε στην Καλλιθέα. Τα στοιχεία αλιεύθηκαν από την ιστοσελίδα: cineanamnisi.blogspot.com. 

ΑΒΙΤΑ, Χαροκόπου και Δοϊράνης, θερινός, 1961 – 1969 

ΑΕΛΛΩ, Γρυπάρη 122, θερινός, 1969 – 1973 

ΑΘΗΝΑΙΑ, Αριστείδου 107, θερινός, 1968 – 1970 

ΑΛΒΑ, Δημοσθένους και Δαβάκη, θερινός, 1971 – 1986 

ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ / ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΕΤΟΥΑΛ, Κρέμου 145, χειμερινός, 1969 – 2024 

ΑΛΦΑ, Ξενοφώντος 133 και Ευριπίδου, χειμερινός και θερινός στην ταράτσα,1970 – 1975 

ΑΜΑΖΩΝ, Αριστογείτωνος 20 και Γρυπάρη, θερινός, 1960 – 1976 

ΑΠΟΛΛΩΝ, Αριστείδου και Αγ. Πάντων, θερινός, 1939 – 1965

ΑΥΛΗ, Λασκαρίδου 120, θερινός, 2014  

ΑΦΑΙΑ, Δημοσθένους 96, χειμερινός, 1970 – 2009 

ΔΙΟΝΥΣΙΑ, Λ. Συγγρού 286 και Μυκηνών 2, θερινός, 1963 – 2010 και 2013-2021 

ΕΤΟΥΑΛ, Λ. Θησέως 152, θερινός 1930 – 1971, κατόπιν και μέχρι το 2012 χειμερινός  

ΚΑΛΛΙΘΕΑ,  Λ. Θησέως 137, χειμερινός,1949 – 1989 

ΚΑΛΥΨΩ,  Δημοτικού Σταδίου 9 και Καλυψούς, χειμερινός, 1973 – 2008 (λειτούργησε κατόπιν περιστασιακά ως δημοτικός) 

ΚΑΜΕΛΙΑ / ΝΕΡΑΪΔΑ 2, Φιλαρέτου στην αγορά, θερινός στην ταράτσα τού ΝΕΡΑΪΔΑ, 1970 – 1989

ΚΡΥΣΤΑΛ, Χαροκόπου 87, χειμερινός,1929 – 1990 

ΛΟΥΙΖΑ, Λ. Συγγρού και Δημητρακοπούλου, θερινός, 1960 – 1968 

ΜΑΞΙΜ, Χαροκόπου 87, θερινός δίπλα στο ΚΡΥΣΤΑΛ, 1929 – 1960 

ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ, Αραπάκη 83 και Φιλαρέτου 90, χειμερινός,1958 – 2007 

ΜΙΡΑΜΑΡΕ,  Λ. Θησέως 362, χειμερινός και θερινός στην ταράτσα, 1954 – 1976  

ΜΥΡΤΩ,  Δημητρακοπούλου και Δοϊράνης, θερινός,1974 – 1985 

ΝΕΡΑΙΔΑ, Φιλαρέτου στην αγορά, χειμερινός,1966 –-1989 

ΠΑΛΛΑΔΙΟΝ, Κρέμου 120 και Σιβιτανιδίου, θερινός, 1938 – 1990 

ΠΑΡΕΛ, Αραπάκη 36, θερινός, 1968 – 1990 

ΠΟΣΕΙΔΩΝ, Επαμεινώνδα και Λ. Ποσειδώνος, θερινός, 1960 – 1962 

ΣΙΝΑΝ, Ανδρομάχης και Ηλέκτρας 7, χειμερινός,1974 – 1985 

ΣΙΝΕ 13, Γράμμου 13, θερινός. 1962 – 1973 

ΣΙΝΕ ΤΑΡΑΤΣΑ, δημαρχείο, Ματζαγριωτάκη 76, δημοτικός, θερινός, 1991 – 2003 

ΣΙΣΣΥ, Δημοσθένους 202 και Σπάρτης, θερινός,1960 – 1972 

ΣΤΕΛΛΑ, Αθηνάς και Πρεβέζης, θερινός, 1960 – 1976 

ΤΕΝΙΑ (ή ΦΛΩΡΕΝΤΊΑ), Λ. Θησέως και Ευριπίδου θερινός, 1954 – 1966 

ΤΡΟΠΙΚΑΛ, Λ. Θησέως 233, χειμερινός και θερινός στην ταράτσα, 1961 – 2006

ΦΛΕΡΥ, Σκίπη και Αραπάκη, θερινός, 1968 – 2010, επαναλειτούργησε για λίγο, μετά το 2017, όπου στην πλατεία είχανε τοποθετηθεί τραπεζάκια με καρέκλες και στους θεατές σερβιριζόντουσαν σουβλάκια κ.λπ.    

ΦΟΙΝΙΞ, Ανδρομάχης 279, θερινός, 1957 – 1970 

[(με αφορμή) ένα graffiti στην κοίτη τού Ιλισού / Ιλισσού, 19.03.2024]

Στην εξαιρετική με τα θέματα που καταπιάνεται ιστοσελίδα τής Γεωμυθικής, υπάρχει ανάλυση τής πορείας τού ποταμού Ιλισού (ή Ιλισσού) – από τις αρχές τού 20ου μ.Χ. αι. ρέματος, λόγω της επέκτασης τής δόμησης προς τις παρυφές τού ανατολικού και βορειοανατολικού Υμηττού καθώς και της συγκέντρωσης των πηγαίων νερών, από τις υπόψη παρυφές, από τους όμορους δήμους κ.λπ. για άλλες χρήσεις – από τα ανάντη των λεκανών απορροής του μέχρι τις (τεχνητές) εκβολές του στο φαληρικό δέλτα (μέχρι τις αρχές τού 20ου μ.Χ. αι. εξέβαλε στον Κηφισό ποταμό, καθόσον, στο ύψος που η λεωφόρος Παναγή Τσαλδάρη, μεταξύ Πετραλώνων και Καλλιθέας, στρέφεται βορειοδυτικά και συνεχίζει κάτω από την τρενογέφυρα τής Οδ. Θεσσαλονίκης, ως λεωφόρος Παναγή Τσαλδάρη / Χαμοστέρνας, ακολουθούσε τη σημερινή λεωφόρο μέχρι περίπου το ύψος τού σταθμού τού προαστιακού στον Ταύρο. Εκεί η φυσική κοίτη στρεφότανε νοτιοδυτικά και εξέβαλε στον Κηφισό στο ύψος τού Ρέντη. Μάλιστα, όπως μπορεί κάποιος να δει και σήμερα, παράλληλα στις γραμμές τού προαστιακού, στον Ταύρο, υπάρχει ανοιχτό εγκιβωτισμένο ποταμάκι, που κατεβάζει νερό όλο το χρόνο, ακριβώς στην φυσική κοίτη τού Ιλισού.)

Αναφορά για την κύρια λεκάνη απορροής τού Ιλισού, πάνω από τη Μονή Καισαριανής, από την οποία κατεβαίνουνε τα όμβρια νερά μέσω τού ρέματος Ηριδανός Καισαριανής – να μην συγχέεται με τον Ηριδανό τής Αθήνας, που κάποτε πήγαζε από το Λυκαβηττό, περνούσε από το σημερινό Μοναστηράκι και τη νεκρόπολη τού Κεραμεικού (όπου σήμερα διακρίνεται μικρό μέρος τής κοίτης του) και εξέβαλε στον Ιλισό – έχει γίνει στο παρόν ιστολόγιο καθώς και αναφορά στην ενεργή πηγή τού Ιλισού, νότια τού λόφου Κόρακας Κορακοβουνίου ή Πετροκόρακας.

Το κλίμα της αττικής, λόγω της γεωγραφικής της θέσης – στην ουσία πρόκειται για μια μεγάλη προεξοχή τής Στερεάς Ελλάδας προς το Αιγαίο, με έντονα ορεινό ανάγλυφο, που συνδυάζεται με λεκανοπέδια (Αθήνας και Θριάσιου), τη μεγάλη διαμπερή κοιλάδα των Μεγάρων και περιοχές χαμηλού υψόμετρου εκτεθειμένες σε έντονες χιονοπτώσεις (Μαλακάσα κ.λπ) – ποικίλει έντονα. Ειδικότερα για τις περιοχές εκατέρωθεν τού Ιλισού, υπάρχει σημαντική διαφορά στα ύψη τής βροχής μεταξύ των περιοχών ψηλά στον Υμηττό και αυτών κοντά στις εκβολές του, στην Καλλιθέα και το Μοσχάτο.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά, πολλά χρόνια πίσω, στην Καλλιθέα να έχει συννεφιά με λίγες ψιχάλες και στον Υμηττό, πνιγμένο στα σύννεφα, να έχει έντονη καταιγίδα με αποτέλεσμα ο Ιλισός να έχει σχεδόν υπερχειλίσει! 

Κάτι αντίστοιχο, αλλά σε πολύ μικρότερη ένταση, έγινε πριν λίγες μέρες, όπου μάλιστα κινδυνεύσανε παιδιά. Όπως έχει αναφερθεί στο παρόν ιστολόγιο, στην ανοιχτή κοίτη τού Ιλισού, μεταξύ Καλλιθέας και Μοσχάτου, υπάρχει ένα σημείο, μια πέτρινη σκάλα, να κατέβει κάποιος σε αυτήν και πολλές φορές κατεβαίνουνε παιδιά για ποδήλατο αλλά και ιδιοκτήτες ζώων, για να κάνουνε τη βόλτα τους. Το πρόβλημα είναι ότι αν απομακρυνθούν από τη σκάλα και η τύχη (που ενίοτε την προκαλούμε αγνοώντας τις ειδήσεις για τα καιρικά φαινόμενα) τα φέρει να πέσουνε στην περίπτωση, θα έχουνε να αντιμετωπίσουνε τη στάθμη και την ταχύτητα ροής που ανεβαίνουμε απότομα. Ειδικά για πολύ έντονες καταιγίδες, μετά από καιρό ανομβρίας, τα πρώτα νερό που κατεβαίνουνε την κοίτη κινούνται σχετικά αργά και τα επόμενα, βρίσκοντας υγρή την κοίτη, πιο γρήγορα με αποτέλεσμα κατάντη να σωρεύονται και να προκαλούνε πολύ απότομη άνοδο τής στάθμης μέχρι να δημιουργούνε μέτωπο! Σε συζήτηση κάποτε με παλιό Ζωγραφιώτη, του οποίου ο παππούς ήτανε βοσκός στον Υμηττό, στην ακατοίκητη τότε, πλην της ομώνυμης βίλας, περιοχή τού Ζωγράφου, μου είχε πει πως το πρώτο πράγμα που φρόντιζε, όταν έπιανε καταιγίδα, ήτανε να μεταφέρει τα ζώα σε στρούγκα, σε ράχη, γιατί στα ρέματα, το νερό κατέβαινε από ψηλά ορμητικά, ενίοτε φτιάχνοντας μέτωπο αρκετών μέτρων ύψους!

Το πρωινό πάντως τής 19ης Μάρτη 2024, που κατέβηκα, στην κοίτη τού Ιλισού, να φωτογραφίσω ένα graffiti, δεν υπήρχε τέτοιο θέμα.

   

Το ολοκαύτωμα τής Οδού Μπιζανίου στην Καλλιθέα

Το 1944 ήταν η χρονιά που οι γερμανοί ναζί βλέπανε πως ο πόλεμος χάνεται και ήταν η χρονιά στην οποία διαπράξανε τα ειδεχθέστερα από τα εγκλήματά τους στην Ελλάδα κ.λπ., αρχής γενομένης από τη σφαγή των Καλαβρύτων στις 13 Δεκέμβρη 1943.

Βρισκόμαστε στα μέσα τού 1944 και ουσιαστικά ο ΕΛΑΣ έλεγχε όλα τα προάστια τής Αθήνας με τους γερμανούς ναζί να περιορίζονται σε επιδρομές κατά τη διάρκεια τής μέρας.

Στις 23 Ιούλη 1944 το μηχανοκίνητο τμήμα τού συντ/ρχη αστυνομίας Μπουραντά, συνεργάτη των γερμανών κατακτητών, με  ταγματασφαλίτες επέδραμαν ανεπιτυχώς στην Καλλιθέα. Την επόμενη, 24 Ιούλη 1944,επανέρχονται ενισχυμένοι με γερμανούς στρατιώτες. 

Στο κτίριο τής οδού Μπιζανίου, που «κάστρο δεν ήταν μα άντεξε σαν κάστρο», δέκα Επονίτες δώσανε μάχη επί πέντε ώρες μέχρις εσχάτων. Οι απώλειες των γερμανών και των ταγματασφαλιτών ήτανε πολύ μεγάλες φτάνοντας τους 50 νεκρούς.

 

Οι πεσόντες τής ΕΠΟΝ ήταν οι 

Γαβρήλος Μυριδινός, 25 χρόνων

Γιάννης Ιωακειμίδης , 17 χρόνων

Γιώργος Γυμνόπουλος, 21 χρόνων

Δημήτρης  Βασιλειάδης, 19 χρόνων

Δημήτρης Γαλάτσης, 19 χρόνων

Θανάσης Αλεξίου, 18 χρόνων

Ιορδάνης Παπαδόπουλος, 20 χρόνων

Παύλος Λιγνόπουλος, 18 χρόνων

Σπύρος Χατζηπουλημένος, 17 χρόνων

Στέλιος Βιτζέντζος, 20 χρόνων.

Οι εικόνες από το «κάστρο» τής οδού Μπιζανίου, συντηρημένο σε εξαιρετική κατάσταση, της 10ης Ιούλη 2023.

   

Κουρασμένες πια.

[Μενελάου και Σαπφούς, Καλλιθέα, 31.05.2022 20.27 / 05.07.2022]

Κουρασμένες πια.

Τόσα μα τόσα φορτωμένες 

παιδικά χαμόγελα 

«κάτσε ήσυχα»

«μα κυριά με πειράζει»

Τόσα μα τόσα

κράτησαν γερά

μεγάλωσαν για το δημοτικό.  

Κουρασμένες πια, στα έντονα χρώματά τους, εκεί στη γωνία, δυο δρόμων τής Καλλιθέας, περιμένουνε να γίνουνε κομμάτια, να ανακυκλωθούν ή ίσως αργότερα, να ζεστάνουνε, φωτιά και μαύρος καπνός, σε κάνα σκουριασμένο βαρέλι, ολοκληρωτικά ακυρωμένα όνειρα.

Στο σοβά.

[Αγ. Πάντων και Δοϊράνης, Καλλιθέα, 02.06.2022 18.47] 

Τα στραβόκαρφα περιμένουνε να αναρτήσουν όπως και το κάδρο να περιβάλλει. Όλα καλά στερεωμένα στο σοβά. Το τι αδιάφορο. Μιαν αναρχική μπροσούρα, μιαν αφίσα οίκου ομορφιάς, τις νέες παραλαβές smartphone, έναν τιμοκατάλογο μενού, μιαν αφίσα κάλεσμα γι' απεργία.

Fuldamobil Attica 200

Fuldamobil ήταν μια σειρά μικρών οχημάτων ΙΧ, τρίκυκλων, τα οποία κυκλοφόρησαν από το 1950 έως το 1969, από τη Γερμανική εταιρία Elektromaschinenbau Fulda GmbH που ήταν εγκατεστημένη στην πόλη Fulda.

Το 1962, η ελληνική εταιρία Βιοπλαστική ΑΕ, ιδιοκτησίας Γεωργίου Δημητριάδη, με έδρα το Μοσχάτο, εξασφάλισε άδεια από την Elektromaschinenbau Fulda GmbH και κυκλοφόρησε ένα μοντέλο της, το οποίο ονομάστηκε Attica 200 και ήταν βασισμένο στο αντίστοιχο γερμανικό μοντέλο S6 και έφερε μηχανή εσωτερικής καύσης 200 cc. Η εν λόγω δραστηριότητα, της ελληνικής εταιρίας, έληξε το 1971.

Περισσότερα: 4troxoi.gr.

 

Το σωτήριο έτος 2021, 24 Μάη, ένα Attica 200, πέρασε, αδύνατο να μην το προσέξεις, από την Καλλιθέα:

 

[στους παλιούς Στάβλους στις Τζιτζιφιές, 31.03.2021]

Στις Τζιτζιφιές στην Καλλιθέα, στη θέση που σήμερα βρίσκεται το ΚΠΙΣΝ (Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος), από το 1925 (οι εργασίες κατασκευής είχαν ξεκινήσει το 1924 – οι πρώτες ιπποδρομίες έλαβαν χώρα την 20η Απρίλη 1925) μέχρι το 2003 λειτούργησε ο Ιππόδρομος Φαλήρου, σε θέση που νωρίτερα υπήρχαν ελώδεις ακατοίκητες εκτάσεις γεμάτες βούρλα και τζιτζιφιές. Κατόπιν οι εγκαταστάσεις του Ιπποδρόμου εγκαταλείφθηκαν, το 2012 γκρεμιστήκανε και ξεκίνησαν οι εργασίες κατασκευής των εγκαταστάσεων του ΚΠΙΣΝ, οι οποίες ολοκληρωθήκανε το 2016.

Σήμερα τίποτα δεν θυμίζει την προηγούμενη εικόνα της περιοχής, ακόμη και της πετρώδους παραλίας των Τζιτζιφιών που σήμερα βρίσκεται κάτω από το τσιμέντο των μαρίνων και του υπό διαμόρφωση Πάρκου γύρω από το Ολυμπιακό Ακίνητο όπου το 2004 έγιναν οι ολυμπιακοί αγώνες τού Beach Volley, εκτός ενός μικρού τμήματος στη Μαρίνα Αμφιθέας, το οποίο διοικητικά ανήκει στο Παλιό Φάληρο.

Το μόνο σημείο σήμερα ότι εκεί κάποτε λειτούργησε ιππόδρομος είναι οι εγκαταλειμμένοι χώροι Στάβλων τού Ιπποδρόμου, στους οποίους σήμερα διαβιούνε περιστασιακά οικογένειες άστεγων. Οι υπόψη Στάβλοι δεν ήταν οι μόνοι αλλά οι συγκεκριμένοι βρίσκονταν εκτός τού ευρύτερου χώρου τού Ιπποδρόμου, στη διασταύρωση των οδών Δημοσθένους και Λυσικράτους.

[στο χώρο τής πρώτης ελληνικής χαρτοποιίας, 09.03.2021]

Για τους χάρτες τής αττικής, του J. Kaupert, και την τεράστια ιστορική τους αξία έχουμε και παλαιότερα αναφερθεί. Πέραν των μοναδικών ενίοτε πληροφοριών που περιέχουν, απεικονίζουνε με εξαιρετική ακρίβεια την αττική στα τέλη τού 19ου μ.Χ. αι.
Αφορμή για το παρόν αποτέλεσε ο χάρτης “ΙΙΙ. Athen - Peiraieus” και συγκεκριμένα το εργοστάσιο χάρτου, μια χαρτοποιία, που σημειώνεται με την ένδειξη “Papierfabrik”, σε περιοχή που σήμερα ανήκει στο Μοσχάτο (βλέπε το απόσπασμα, που ακολουθεί, από τον προηγούμενο χάρτη, στον οποίο με κόκκινο χρώμα έχουν σημειωθεί ορισμένες περιοχές με τα σημερινά τους ονόματα). 

Μια χαρτοποιία λοιπόν σε μια περιοχή ακατοίκητη τότε, όπου κυριαρχούσαν εκτάσεις χορτολιβαδικές, καλλιεργειών κυρίως με ελαιόδεντρα, βοσκοτόπια και ελώδεις (π.χ. οι Τζιτζιφιές) με κάποιες διάσπαρτες αγροικίες και την τεχνητή κοίτη τού Ιλισού να περιμένει μισό αιώνα ακόμη για να κατασκευαστεί.
Το αναζητήσαμε στη θέση που υποδείκνυε ο χάρτης. Σήμερα, σώζονται ακόμη κάποια ελάχιστα ίχνη του, σε εσωτερικό οικόπεδο, το οποίο έχει πρόσβαση / είσοδο - έξοδο μόνο στην λεωφόρο Ποσειδώνος. Βρίσκεται μες στο οικοδομικό τετράγωνο μεταξύ των οδών Χρυσοστόμου Σμύρνης, Τήνου, Αθανάσιου Διάκου και της λεωφόρου Ποσειδώνος, νότια τού Πάρκου «Τήνου και Αθ. Διάκου», στο Μοσχάτο.
Η ειρωνεία είναι, αν μπορούμε να φανταστούμε το χώρο όπως θα ήταν όταν ιδρύθηκε, πως εκεί που κάποτε οι εγκαταστάσεις του δεσπόζανε της, πλήρως καλυμμένης με κυρίως χαμηλή χλωρίδα, περιοχής, πολύ κοντά στην αμμώδη ακτή τού Φαλήρου, με την οποία το συνέδεε κανάλι, που θα φτιάχτηκε για τις ανάγκες τού εργοστασίου και πλέον δεν υπάρχει, σήμερα, στη θέση του, υπάρχει μια εγκαταλειμμένη έκταση με διάσπαρτα αγριόχορτα, περιτριγυρισμένη από μια ασφυκτικά οικοδομημένη περιοχή και την ακτή να έχει μετακινηθεί νοτιότερα από τα έργα κατασκευής μαρίνων και οδικών αξόνων.                          
Στο διαδίκτυο πληροφορίες βρήκαμε μόνο στην ιστοσελίδα xeiropoiito-xarti.gr, από την οποία μεταφέρουμε το κείμενο που ακολουθεί:

1876 - Η πρώτη ελληνική χαρτοποιία.
Αυτή η χρονιά μπορεί να οριστεί ως η αφετηριακή της ελληνικής χαρτοβιομηχανίας. Σκέψεις και εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από ιδιώτες για οργανωμένες παραγωγικές μονάδες έχουν ήδη ιστορία επτά δεκαετιών και συνεχίστηκαν με την Ανεξαρτησία. Μόλις το Δεκέμβριο του 1876 επικυρώνεται η πρώτη σύμβαση του ελληνικού κράτους με τον έμπορο Βασίλειο Βαρουξάκη για ίδρυση εργοστασίου παραγωγής χαρτιού, στο Φάληρο. Το ατμοκίνητο εργοστάσιο χρησιμοποιεί ως κύρια πρώτη ύλη τα κουρέλια, διαθέτει μηχανές κοπής, πλυσίματος και βρασίματος των κουρελιών, μηχανή λείανσης και εγκαταστάσεις για τη λεύκανση του πολτού. Η ποιότητα του προϊόντος ήταν πολύ καλή και περιλάμβανε υδατογραφημένο χαρτί χαρτοσήμων. Ωστόσο η οικονομική δομή της χώρας και οι συνεχείς δανεισμοί μειώνουν την πιστοληπτική φερεγγυότητα της επιχείρησης. Τον Ιούνιο του 1886, μετά από πλειστηριασμό, η Τράπεζα Βιομηχανικής Πίστεως καθίσταται ιδιοκτήτρια της βιομηχανίας. Το εργοστάσιο επαναλειτουργεί επτά χρόνια αργότερα με την επωνυμία «Ελληνικό Χαρτοποιείο», για λογαριασμό της ελληνικής κυβέρνησης. Με την απορρόφηση της Τράπεζας Βιομηχανικής Πίστεως από την Τράπεζα Αθηνών, η επωνυμία της επιχείρησης αλλάζει σε «Χαρτοποιείον το Φάληρον», το οποίο θα περιέλθει αργότερα στην ιδιοκτησία της «Βιομηχανικής Εταιρείας ο Ερμής».
Εμείς να προσθέσουμε ότι λειτούργησε μέχρι τα μέσα του 20ου αιώνα.

Προτού παρουσιάσουμε εικόνες από το χώρο, όπως είναι σήμερα, να σημειώσουμε ότι όσον αφορά τη βιβλιογραφία, πληροφορίες υπάρχουνε στο βιβλίο: «Βιομηχανίες χάρτου στην Ελλάδα (19ος-20ος αιώνας)», το οποίο εκδόθηκε το 2008 από το «Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς».