Ξέρει απ' έξω [Βασίλης Κομπορόζος]

Ξέρει απ' έξω
όλους τους αστερισμούς.
Γέρος άστεγος.


(2ο βραβείο πανελλήνιου διαγωνισμού χαϊκού 2014)

Βασίλης Κομπορόζος - Henry Wadsworth Longfellow 10+5 ποιήματα

Διαβάστε ή κατεβάστε (σε μορφή pdf), ακολουθώντας το σύνδεσμο εδώ, το ενενηκοστό έκτο βιβλίο της σειράς "εν καινώ" των 24Γραμμάτων, την ποιητική συλλογή: "Henry Wadsworth Longfellow 10+5 ποιήματα" σε απόδοση στα ελληνικά: Βασίλη Κομπορόζου.

Δεκα + Πέντε ποιήματα [Απόστολος Θηβαίος]

Βασίλης Κομπορόζος. Οι ευτυχείς μεταφράσεις.

Τα Δέκα Συν Πέντε Ποιήματα του Αμερικάνου ποιητή Λονγκφέλοου αποτελούν τη δεύτερη φάση της ενασχόλησης των 24 Γραμμάτων και της εκδοτικής σειράς Εν Καινώ με έναν απ΄τους αντιπροσωπευτικότερους εκφραστές του αμερικανικού πνεύματος των περασμένων αιώνων. Η δημοσίευση του ογκοδέστατου «The Song of Hiawatha» από τον Γιώργο Πρίμπα, δεκαετίες μετά τις πρώτες συστάσεις του ποιητή με το ελληνικό κοινό, ο Βασίλης Κομπορόζος με την υπεύθυνη, μεταφραστική του προσπάθεια έρχεται να συμπληρώσει το κενό της ελληνικής βιβλιογραφίας, όσον αφορά την αμερικανική ποίηση του 19^ου αιώνα. Πολύ πριν δηλαδή συντελεστεί το ποιητικό γεγονός του Ουρλιαχτού ή καθιερωθούν οι εσωτερικές αναζητήσεις της αμερικανικής ποίησης, εκφρασμένες μέσα από τα μουσικά ρεύματα και τη σύγχρονη ηθογραφία των μεγάλων πόλεων. Συνειδητά, όπως μας πληροφορεί ο ίδιος ο μεταφραστής επιλέχθηκαν τα δέκα συν πέντε, αυτά ποιήματα, μιας ανθολόγησης η οποία σε καμιά περίπτωση δεν ακυρώνει ή περιθωριοποιεί την ποιητική παραγωγή του Αμερικάνου ποιητή, αλλά εισάγει ένα μέρος από την ποικιλία των θεματικών ενοτήτων που το συνθέτουν. Οι δυσκολίες του εγχειρήματος αρκετές. Όμως ο Κομπορόζος, όπως γίνεται φανερό απ΄τις αρχικές, ήδη μεταφράσεις κατορθώνει να διασώσει τα τεχνικά στοιχεία των ποιημάτων, παραμένοντας πιστός και συνεπής απέναντι στη φιλολογική δομή. Μεταβαίνοντας απ΄το ένα μέτρο στο άλλο, υπακούοντας στις απαιτήσεις του πρωτοτύπου όσον αφορά τις ομοιοκαταληξίες και τον παλμό, συντηρώντας αμείωτη τη μεταφυσική ένταση του περιεχομένου ο Βασίλης Κομπορόζος επιτυγχάνει μια ελληνικού ρυθμού διατύπωση των ερεισμάτων που υποστηρίζουν το θεματικό περιεχόμενο των υπό παρουσίαση ποιημάτων.

Η αξία και το μεγαλείο της ζωής, το δέος εμπρός στο φάσμα της συνέχειας έξω και πέρα από τις μονομερείς διαστάσεις ετούτου του κόσμου, η ένταση της πίστης και ο μυστικισμός της, η ομορφιά της φύσης και η ποικιλία των συμβόλων που συντηρούν τις αναζητήσεις στοχαστών όπως ο Έμερσον, προκύπτουν ως αρχές στα επιλεγμένα ποιήματα που δημοσιεύει ο Βασίλης Κομπορόζος. Μια έρρυθμη προτροπή για την επαλήθευση του οράματος της Σούζαν Σόνταγκ για την περισσότερη αίσθηση, την αντίληψη του κόσμου δηλαδή με τις κεραίες και τα όργανα της ψυχής. Πρόκειται για μια ποίηση εξωστρεφή, ποίηση του ήλιου και της ζωής, ποίηση του ύψιστου θαυμασμού για το θαύμα που συντελείται αιώνια, πέρα ακόμη και από την ανθρώπινη παρουσία. Η ποίηση του ανθρώπινου αισθήματος, μια πρωτοπορία που έμελε ν΄αποτελέσει το υλικό της ποιητικής παραγωγής του 20^ου αιώνα, ποίηση του εσωτερικού ρυθμού, στηριγμένη στην ηθική και απόλυτη ελευθερία του Ουώλτ Ουίτμαν. Αυτός ο ρεαλισμός και η αναπαράσταση του κοσμικού μεγαλείου, η έννοια της εμπειρίας εκφρασμένη στη στιχουργική του Λόνγκφελοου, μεταφρασμένη από τον Κομπορόζο, σεβόμενη την ισχύ της παράδοσης  και ολόκληρη τη ζωική σημασία του κόσμου προκύπτει μ΄αμείωτη ένταση σ΄όλα τα εκδοθέντα ποιήματα της συλλογής του Εν Καινώ.

Καθώς ο αναγνώστης μοιράζεται την αίσθηση του Λόνγκφελοου για την ομορφιά αυτού του κόσμου, καθώς βιώνεται ατόφιο το μαρτύριο της ζωής, σε μια πρότυπη εκδοχή των λυτρωτικών μηνυμάτων του χριστιανισμού και μαίνεται η αιωνιότητα της εντύπωσης, ανακαλούμε διατυπώσεις όπως εκείνες που θέλουν την τέχνη ν΄αναπαριστά τον απλό χτύπο της καρδιάς. Τον χτύπο της καρδιάς του ανθρώπου που εμπιστεύεται τον εαυτό του και τις αντιληπτικές ικανότητές του και προσεγγίζει τον κόσμο και το είδος του με λεξιλόγια διεθνή, με κώδικες  και αλφάβητα αναλλοίωτα.

Είναι άγνωστο το κατά πόσον το ποιητικό κοινό θα εκτιμήσει τον ποιητή και το έργο του. Είναι ήδη όμως κεκτημένη η αίσθηση του ποιητή, η ποιότητα και η δυναμική με τις οποίες θέλησε να προικίσει το έργο του, μέσα απ΄τις ρυθμικές και αβίαστες μεταφράσεις του Βασίλη Κομπορόζου. Μια ποίηση γραμμένη πρωτίστως με ψυχή και γι΄αυτό ένα μοντέλο με κυμαινόμενες επιφάνειες, παραφράζοντας τα λόγια του μελετητή Ντε Μικέλι. Η μετάφραστική απόπειρα του Κομπορόζου και η συνέπεια που του επιβάλλει να εκθέσει προλογικά τη μέθοδο και τις λύσεις στα νοηματικά αναχώματα της παρωχημένης αγγλικής επιβεβαιώνουν τον γέρο Έζρα που θέλει τη μετάφραση να συνιστά μια άλλη, πρωτότυπη δημιουργία.

Οι μελετητές και οι επίσημοι κριτικοί θα αποδώσουν στις μεταφράσεις του Κομπορόζου τα τεχνικά και άλλα ουσιώδη χαρακτηριστικά τους. Η δική μας αναφορά στην επίκαιρη έκδοση του Εν Καινώ, σχετίζεται με το θαυμασμό απέναντι στη ζωντανή ποσότητα που διασώζει για πάντα ο Αμερικάνος Λόνγκφελοου. Αυτήν που μας μεταφέρει με το παραδοσιακό του τραγούδι ο μεταφραστής.

Βασίλης Κομπορόζος - Sir Gawain and Green Knight

Διαβάστε ή κατεβάστε (σε μορφή pdf), ακολουθώντας το σύνδεσμο εδώ, το εξηκοστό ένατο βιβλίο της σειράς "εν καινώ" των 24Γραμμάτων, τo αφηγηματικό ποίημα: "Sir Gawain and Green Knight" σε μετάφραση Βασίλη Κομπορούζου.

Βασίλης Κομπορόζος - Σε λίγους στίχους κουρνιασμένος

Διαβάστε ή κατεβάστε (σε μορφή pdf), ακολουθώντας το σύνδεσμο εδώ, το πεντηκοστό τρίτο βιβλίο της σειράς "εν καινώ" των 24Γραμμάτων, την ποιητική συλλογή του Βασίλη Κομπορόζου: "Σε λίγους στίχους κουρνιασμένος".

ΙΔΕΟγράμματα [Απόστολος Θηβαίος]

Τα χαϊκού του Βασίλη Καμπορόζου

Ο Γιάννης Μανιάτης επισημαίνει την εντυπωσιακή πρόσληψη του ποιητικού είδου χαϊκού στην ελληνική, ποιητική σκηνή. Πλήθος καλλιτεχνών που αναγνωρίζουν στο είδος αυτό την αναγκαία, επιδιωκόμενη περιεκτικότητα, διαγωνισμοί στιχουργικής, ποιητικές συλλογές, λαμπρά δείγματα της απήχησης με την οποία η ποιητική εξειδίκευση των χαϊκού κατέστη δεκτή μες στους κόλπους της εντόπιας, καλλιτεχνικής πραγματικότητας. Η ενασχόληση του Γιώργου Σεφέρη με τα χαϊκού στο «Τετράδιο Γυμνασμάτων» των ετών 1928-1937 συνιστά μια ένδειξη του ενδιαφέροντος με το οποίο οι Έλληνες ποιητές στάθηκαν εμπρός στο καινούριο, ποιητικό είδος. Στη σημερινή εποχή, τα χαϊκού συνεχίζουν να εξελίσσονται, ελκύοντας διαρκώς τους νέους ποιητές με την αδιαμφισβήτητη περιεκτικότητά τους. Μεμονωμένες δημιουργίες αλλά και ολοκληρωμένες, ποιητικές συλλογές με σαφή την τήρηση των  σχετικών κανόνων, συνιστούν κοιτίδες παραγωγής μιας ολότελα οικείας πια ποιητικής λειτουργίας. Τα χαϊκού διαμορφώνονται μες στα ελληνικά, ιδεολογικά πρότυπα της εποχής μας, αναπτύσσοντας οριστικά μια σαφή εντοπιότητα.  Η ποίηση του Γιώργου Πρίμπα ήδη από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας, ανεπτυγμένη σε μεμονωμένα γυμνάσματα,  οι απόπειρες του Χάρη Μελιτά και άλλων διαμορφώνουν μερικές από τις πιο κύριες φωνές του είδους. Ο Βασίλης Καμπορόζος εντάσσεται και εκείνος μες στο κλίμα της ελληνικής δημιουργίας, συντάσσοντας το φιλοσοφικό, περιεκτικό λόγο των χαϊκού.

 Η σειρά του «Εν Καινώ» πιστή στην όσο το δυνατόν σφαιρικότερη απεικόνιση της σύγχρονης, λογοτεχνικής δημιουργίας φιλοξενεί στις εκδόσεις της μια ολοκληρωμένη και ενδεικτική του είδους, συλλογή. Η ολιγόστιχη ποίηση, όπως σημειώνει στο εξώφυλλο ο ίδιος ο Καμπορόζος δεν συνιστά παρά ένα είδος καταφυγίου. Η δυναμική της συμπύκνωσης ανάμεσα στο στίχο και το νόημα, το σημαίνον και το σημαινόμενο, σημειώνει ο ίδιος αποτελούν τα βασικά ερεθίσματα για την ενασχόλησή του με την καλλιτεχνική εξειδίκευση της ιαπωνικής ποίησης. Οι επισημάνσεις του σχετικά με την ένταση της αποτύπωσης και το παλλόμενο αίμα της στιχουργικής αποδεικνύουν τόσο το βάθος της πρόθεσης,όσο και τη γοητεία με την οποία η ίδια η τέχνη της παραδοσιακής, ιαπωνικής ποίησης επιβάλλεται στη συνθετική λειτουργία του έργου του.

Το προλογικό σημείωμα του ποιητή κατατοπίζει τον αναγνώστη σχετικά με το είδος και την κατάστρωση του περιεχομένου. Με ταπεινοφροσύνη, ανάλογη των απαιτήσεων του ποιητικού είδους και μια σύντομη παράθεση των κανόνων στα πλαίσια των οποίων διαμορφώνεται το ποιητικό αντικείμενο ο Καμπορόζος μας κατατοπίζει γύρω από την πολυσέλιδη συλλογή του. Ποίηματα προηγουμένων ετών, σχεδιάσματα τα οποία αποκτούν την πιο ολοκληρωμένη μορφή τους. Οι θεματικές του έρωτα, της φύσης, των ορισμένων ωρών αναπτύσσονται μες στο έργο του Βασίλη Καμπορόζου. Τα αισθητικά ερεθίσματα αποκτούν το κατάλληλο βάθος, διατηρώντας την ποιητικότητα και τη μηνυματική τους πέρα από το όριο των στίχων. Μες στις πτυχές των φυσικών γεγονότων ο δημιουργός εντοπίζει τις υπαινικτικές εντάσεις, εκείνες που θα διαμορφώσουν την τελική δυναμική του στίχου. Δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε πως ο Καμπορόζος αποτελεί έναν λάτρη της πτυχής. Στα όριά της κατορθώνει να συνοψίσει τα νοήματα και την αισθητική του στόχευση. Η ποιητική του Βασίλη Καμπορόζου συνεπάγεται έναν ενεργητικότερο στοχασμό. Οι στίχοι του διαφεύγουν του εσωτερικού ρεαλισμού, για να συνδέσουν τελικά τη φυσική παρατήρηση με την αισθητική και το εννοούμενο ιδεολόγημα. Η ιδεογραφική, ιαπωνική γραφή εντοπίζει στο σχεδίασμα του γράμματος τη ζωγραφική, σχεδόν προοπτική της. Με τη χρήση των ποιητικών βραχύνσεων, όπως συνεπάγονται από την ανάπτυξη των χαϊκού, ο δημιουργός δεν επιδιώκει παρά το σχεδίασμα που θα αναγορευτεί σε ιδέα και συναίσθημα. Ο Βασίλης Καμπορόζος επιτυγχάνει τελικά τη μίξη του αναπαραστώμενου περιβάλλοντος και της προσωπικής αισθητικής. Μιας αισθητικής που άλλη οδό, προκειμένου να προσληφθεί δεν έχει παρά τη μεταβολή της σε ένα πρότυπο ιδεολογικό. Ο Καμπορόζος υιοθετεί μια αριστοτέλεια θεώρηση του λόγου και του είδους του. Ο σκοπός του δεν εξαντλείται σε μια εικαστικής φύσεως εκτίμηση. Η μετά λόγου αληθούς, ποιητική έξις συνιστά τη στόχευση του ποιητή. Στις κορυφαίες στιγμές της ποιητικής λειτουργίας του ο Βασίλης Καμπορόζος αρνείται να εξαντληθεί σε μια απλή εικασία των ορωμένων. Το είδος των πραγμάτων μοιάζει να απασχολεί τον ποιητή. Η επιτήδευση της ποίησης δεν αποτελεί επιδίωξη του δημιουργού. Το υπερβολικό ύφος, η προσήλωση στην τήρησή του συνιστούν ζητήματα δευτερεύοντα για τον ποιητή. Η επιδίωξή του εξαντλείται σε μεγέθη σπουδαιότερα. Ο Καμπορόζος ανήκει ίσως σε εκείνους τους ποιητές που βαστιούνται από τα θεάματα της φύσης. Ένα φεγγάρι που δεν χάθηκε ποτέ, ένα ξυλόφωνο παιγμένο από χίλια χέρια, τα σπλάχνα του κόσμου και οι φωτιστικές απάτες των χαραυγών. Η ανάμνηση και μια άλλη ποιότητα στη ζωή και την ιδέα. Ετούτος μοιάζει ο στόχος του Βασίλη Καμπορόζου. Με την έκθεσή του αποκαλύπτεται. Πάντα εντός της ροής του που είναι η ροή του κόσμου και η ροή της φύσης. Ο Βασίλης Καμπορόζος μοιάζει να διαθέτει την ευλογημένη συνείδηση του ποιητή. Αρθρώνει το λόγο του, συνεργάζεται με τη γη, αλλοιώνει με την ανθρώπινη σφραγίδα του το τοπίο, υπηρετώντας λησμονημένα πράγματα. Όπως η αγνότητα. Ο Τερζάκης επισημαίνει πως η ποίηση μας αποκαλύπτει αστραπιαίες σκέψεις μες σε ανυποψίαστα σύμπαντα. Ο Βασίλης Καμπορόζος στο βάθος του εργοταξίου στις αναμνηστικές φωτογραφίες των ωραιοθήρων.

Τελειώνοντας, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε στον Βασίλη Καμπορόζο τη δυναμική ενός εικονογράφου ποιητή. Μες στις δημιουργίες του λόγος, φύση και ιδέα συνυπάρχουν. Τις διατρέχει η τρυφερότητα μιας άλλης εποχής. Όμως διόλου ετούτες οι ροπές δεν θα εμποδίσουν τον ποιητή να πλάσει εκκωφαντικές σκηνογραφίες με βουβά πουλιά, παράλυτους αγέρηδες. Η συντριβή της πύλης και το πένθος. Όλα εγκιβωτίζονται μες στην ποίηση του Καμπορόζου. Ο ποιητής κουρνιασμένος, βαθιά στα καταφύγια και οι τέχνες που ωφελούνται  σαν σμίγουν υποχωρώντας. Το έργο του Καμπορόζου, ειλικρινές και προσωπικό θέτει την απαίτηση για το μέλλον.