26 Σεπτεμβρίου 2025

[το Ηλιοσκόπιο τού Μέτωνα, 29.05.2025]

Στο παρόν παρουσιάζονται εικόνες από ό,τι σώζεται από τα θεμέλια τού Ηλιοτρόπιου ή Ηλιοσκοπίου τού Μέτωνα, στην Πνύκα, 25 περίπου μέτρα πίσω από το βήμα τού αρχαίου βουλευτηρίου, στη θέση 37°58’16’’N 23°43’08’’E.


































Ακολουθούνε πληροφορίες, για τον Μέτωνα τον Αθηναίο και το Ηλιοσκόπιό του, με βάση το λήμμα από τη  el.wikipedia:
Ο Μέτωνας ήταν Έλληνας μαθηματικός, αστρονόμος, γεωμέτρης και μηχανικός, ο οποίος έζησε στην Αθήνα τον 5ο π.Χ. αι. Το 432 π.Χ. εισήγαγε στο σεληνιακό αττικό ημερολόγιο τον «Μετωνικό Κύκλο», διάρκειας 19 ηλιακών ετών, ο οποίος ήταν ίσος με 235 σεληνιακούς μήνες. Το ημερολογιακό αυτό σύστημα προέκυψε από υπολογισμούς τού Μέτωνα και του συνεργάτη του Ευκτήμονα, αλλά και παλιότερα αστρονομικά στοιχεία ενώ το επιβεβαίωσε ο Αρίσταρχος, 152 χρόνια μετά.
Το έργο του συνέχισε ο αστρονόμος Κάλλιπος, ο οποίος εισήγαγε τον «Καλλίπου Κύκλο», διάρκειας 76 ετών αλλά με μια ηλιακή ημέρα λιγότερο. Ο «Καλλίπου Κύκλος» αποδείχθηκε λιγότερο ακριβής από τον «Μετωνικό Κύκλο» διότι αυτός τού Μέτωνα υπερεκτιμούσε τη διάρκεια τού ηλιακού έτους κατά 5 λεπτά ενώ αυτός τού Καλλίπου την υποεκτιμούσε κατά 11 λεπτά.
Ο Μέτωνας φέρεται να εγκατέστησε, στην Πνύκα, το πρώτο Ηλιοτρόπιο ή Ηλιοσκόπιο τής Αθήνας. 
Ο Μέτωνας προσδιόρισε τις ημερομηνίες των ισημεριών και τα ηλιοστάσια με βάση τη συγκεκριμένη θέση τού Ηλιοσκοπίου: Από τη θέση τού Ηλιοσκοπίου, ο Ήλιος ανατέλλει
-κατά το θερινό ηλιοστάσιο, από την κορυφή του Λυκαβηττού (σ.σ. στην αρχαία Αθήνα, η πρώτη σελήνη, μετά το θερινό ηλιοστάσιο, ήταν η αρχή τού νέου έτους και η έναρξη τού πρώτου του μήνα, του Εκατομβαίωνος.)  
-κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο, από την κορυφή του Υμηττού και
-κατά τις ισημερίες, από τον Ιερό βράχο τής Ακρόπολης. 
Μάλιστα η γωνία που σχηματίζουν οι ημιευθείες, με αρχή το Ηλιοσκόπιο, προς τις κορυφές Λυκαβηττού και Υμηττού, είναι 60 μοίρες ενώ αυτή προς την Ακρόπολη, κατά την ισημερία, είναι η διχοτόμος της.     
Δεν σώθηκε κάποιο έργο του και ό,τι γνωρίζουμε προέρχεται από αρχαίους ιστορικούς – ο Πτολεμαίος αναφέρει ότι, στην Αθήνα, αναγέρθηκε μια στήλη με καταγεγραμμένες παρατηρήσεις τού Μέτωνα και περιγραφή τού «Μετωνικού Κύκλου» ενώ στις «Όρνιθες» τού Αριστοφάνη εμφανίζεται ως γεωμέτρης με τοπογραφικά όργανα.

Ο αρχαιότερος γνωστός αστρονομικός υπολογιστής τού κόσμου, ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων τού 2ου π.Χ. αι., εκτελεί υπολογισμούς με βάση τον «Μετωνικό Κύκλο», τον «Καλλίπου Κύκλο» και τον «Κύκλο τού Σάρου»*.

* «Κύκλος τού Σάρου»: Έχει διάρκεια 223 συνοδικών μηνών (σ.σ. Ο συνοδικός μήνας είναι το χρονικό διάστημα που χρειάζεται η Σελήνη για να περάσει από δυο διαδοχικές ομώνυμες φάσεις, π.χ. δυο διαδοχικές πανσελήνους κ.λπ. και διαρκεί 29 ημέρες, 12 ώρες και 44 λεπτά περίπου) ήτοι 6.585,3213 ημέρες ή 18 έτη και 11 ημέρες περίπου. Προέρχεται από την αυτοκρατορία των Χαλδαίων (1η χιλιετία π.Χ.). 
Πηγή: el.wikipedia.

Δεν υπάρχουν σχόλια: