[στη Μαυρηνόρα Κερατέας, 21.12.2025]

Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες από τη διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε το πρωινό τής Κυριακής 21 Δεκέμβρη 2025, από το τέρμα τής οδ. Αέρηδων, στο Πόρτο Ράφτη, μέχρι την κορυφή τού ορεινού όγκου Μαυρηνόρα Κερατέας (εφεξής Μαυρηνόρα) όπου βρίσκονται κεραίες κινητής τηλεφωνίας και ερείπια γερμανικού πυροβολείου από τα χρόνια τής κατοχής.

Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε, με το Χρήστο Καραμήτσο, έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:

Από το τέρμα τής οδ. Αέρηδων μέχρι την κορυφή, στο ακρωτήρι Τσουργέλι, στα 189 περίπου μ. υψ. (εφεξής «κορυφή 189μ»), πάνω από την «Άκρα Μαυρονέρι», ακολουθήσαμε τη διαδρομή την οποία είχα ακολουθήσει μέσα Οκτώβρη 2025, στο μονοπάτι των Πειρατών, για την ακρίβεια στο εύκολο μέρος του.

Από εκεί συνεχίσαμε νοτιοδυτικά, κατά μήκος τής ράχης, μέχρι την κορυφή τής Μαυρηνόρας.:

Στην εικόνα που ακολουθεί διακρίνεται μια ξερολιθιά στις νοτιοδυτικές απόκρημνες ακτές κάτω από την κορυφή 189μ. Όπως είδαμε μετά, κατεβαίνοντας, πρόκειται για το δύσκολο μέρος τού Μονοπατιού των Πειρατών, το οποίο κινείται περίπου ισοϋψώς διασχίζοντας τις απόκρημνες, κακοτράχαλες, πλαγιές τού ακρωτηρίου, από λίγο πάνω από το Πόρτο Ράφτη μέχρι βόρεια από τον οικισμό «Κακή Θάλασσα», ο οποίος βρίσκεται στις παραθαλάσσιες παρυφές τής ανατολικής Μαυρηνόρας. Για το μονοπάτι αυτό θα μιλήσουμε κατωτέρω.:

Ακολουθούν εικόνες από τη διαδρομή προς την κορυφή τής Μαυρηνόρας.

Από ερείπια κατά πάσα πιθανότητα οχυρωματικά, εγκαταστάσεων σχετιζόμενων με το πυροβολείο στην κορυφή τής Μαυρηνόρας.:

Από την είσοδο τού βαράθρου Τσουργέλι, το οποίο βρίσκεται δίπλα στο μονοπάτι, στα 260 μ. υψ., έχει βάθος πάνω από 20 μ. και σπηλαιώδη διάκοσμο.:

Από την κορυφή με την υπέροχη θέα. Στην τέταρτη εικόνα, μεταξύ άλλων, διακρίνονται ο οικισμός Κακή Θάλασσα και στο βάθος η Μακρόνησος.:

Επιστρέφοντας…

…στο σημείο που δείχνει η επόμενη εικόνα, ακολουθήσαμε για καμιά 300αριά μ. το μονοπάτι που δείχνει το βέλος. Πρόκειται για το πιο δύσκολο, ιδίως λόγω των πολλών περασμάτων στα οποία ο ορειβάτης είναι εκτεθειμένος, κύριο τμήμα τού «Μονοπατιού των Πειρατών» (συμβολίζεται με το «π») για το οποίο έγινε αναφορά ανωτέρω. Αν και η συνολική απόσταση που καλύπτει δεν είναι μεγάλη – δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερη των 1.500 μ. μέχρι την άλλη πλευρά – λόγω τού κακοτράχαλου και των πολλών σημείων που ο ορειβάτης είναι εκτεθειμένος, είπαμε να το δούμε σε μελλοντική διαδρομή μας, μόνο για αυτό.:

Αυτό που εντυπωσιάζει είναι πως σε όλο το μήκος του προστατεύεται από στιβαρή ξερολιθιά, στην οποία ενίοτε το μονοπάτι πατάει πάνω της. Μια κατασκευή που θα απαίτησε πολύ κόπο και χρόνο για αυτούς που τη φτιάξανε. Η τελευταία εικόνα από το σημείο μέχρι το οποίο προχωρήσαμε, στην οποία έχει σημειωθεί το υπόψη μονοπάτι, στην απέναντι μεριά ρεματιάς.:

[το μονοπάτι Πειρατών, το ακρωτήρι Τσουργέλι, στη Μαυρηνόρα Κερατέας, 14.10.2025]

Στο παρόν παρουσιάζονται εικόνες από μια από τις πιο όμορφες διαδρομές τής ανατολικής αττικής, στην ανατολική άκρη τής Μαυρηνόρας Κερατέας (εφεξής Μαυρηνόρα), νότια τού Πόρτο Ράφτη Αττικής. Η διαδρομή ακολουθεί το όμορφο ανηφορικό «Μονοπάτι των Πειρατών» (εξαιρετικά σηματοδοτημένο με κούκους και κίτρινα σημάδια), από το τέλος τής μικρής οδ. Αέρηδων μέχρι το μονοπάτι (το «Μονοπάτι τού Στέφανου») που ακολουθεί την κορυφογραμμή τής Μαυρηνόρας. Το «Μονοπάτι τού Στεφάνου» έρχεται από την κορυφή της, με τις κεραίες και το ερειπωμένο αντιαεροπορικό πολυβολείο από τα χρόνια τού Β’ΠΠ, και καταλήγει στην κορυφή τού ακρωτηρίου Τσουργέλι, η οποία βρίσκεται περί τα 180 μ. σε ευθεία ανατολικά από το σημείο που συναντιούνται τα μονοπάτια.

Η κυκλική διαδρομή που ακολούθησα έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth.:

Ακολουθούν εικόνες από

-το «Μονοπάτι των Πειρατών» που διασχίζει το πυκνό δάσος πουρναριών και σχίνων στην ανατολική απόληξη τής Μαυρηνόρας, της κατά τα άλλα πευκόφυτης (σ.σ. η δεύτερη εικόνα λήφθηκε στο κατέβασμα).:

-από το μονοπάτι στην κορυφογραμμή, προς και στην κορυφή στην μύτη τού ακρωτηρίου Τσούργελι. Στη δεύτερη εικόνα διακρίνεται η κορυφή τής Μαυρηνόρας.:

-και μια εκτεταμένη ρωγμή στο βράχο – ένα σπηλαιώδες βραχοσκεπές πολλών δεκάδων μέτρων μήκους –, στη νότια απόκρημνη πλαγιά τού ακρωτηρίου, νότια και κάτω από την κορυφή του. Η αρχική μου ιδέα ήτανε, μετά το ακρωτήρι, να πάω προς την κορυφή τής Μαυρηνόρας, αλλά βλέποντας τη προτίμησα να δω, «με όση υπομονή θα χρειαζόταν» και «αν», πώς θα μπορούσα να κατέβω στο χώρο τους. Τελικά βρήκα ένα ασφαλές πέρασμα, από τα νότια, και βρέθηκα στον εξώστη μπρος στο ρωγμώδες βραχοσκεπές και στη νοτιότερη από τις δύο χαμηλές αβαθείς σπηλιές του.                 

Σημειώσεις:

-Για την Κορυφή τής Μαυρηνόρας Κερατέας.

-Για την Ακρόπολη Κορώνης. 

-Για το τοπωνύμιο Χαρβάτι: Από το μεσαιωνικό Χορβάτης που σημαίνει Κροάτης. Συναντιέται σε οικισμούς στην Ελλάδα. Ενδεικτικά: το Άνω και το Κάτω Χαρβάτι ανατολικά από το Λουτράκι Κορινθίας, Χαρβάτι ήτανε το προηγούμενο όνομα τής Παλλήνης στην Αττική και ένας οικισμός έξω από τις Μυκήνες στην Αργολίδα. Επίσης και σε τρεις ορεινούς όγκους: στο Στράτο Αιτωλοακαρνανίας, σε αυτόν νοτιοδυτικά τού Πόρτο Ράφτη και βόρεια τής Μαυρηνόρας Κερατέας (γνωστός για τη δολίνη  Χάβωσι) και σε αυτόν πάνω από τις Μυκήνες που λέγεται και Αγιολιάς.

[στη Μαυρηνόρα Κερατέας, 31.10.2021]

Εικόνες από τη Μαυρηνόρα Κερατέας είχαμε παρουσιάσει και πριν 2 βδομάδες. Στο παρόν ακολουθήσαμε μια διαδρομή κατά μήκος δασικού χωματόδρομου στις νότιες πλαγιές της, από τις παιδικές κατασκηνώσεις στον οικισμό Διόνυσο Κερατέας μέχρι τα όρια μιας περιτειχισμένης έκτασης με ένα μισοτελειωμένο κτίσμα, όπου ο δασικός χωματόδρομος φτάνει στο ανατολικό της όριο.

Η διαδρομή σημειώνεται στο χάρτη από τη wikimapia που προηγείται των εικόνων.

Η θέα προς την Κακιά Θάλασσα και τις πλησίον της βραχώδεις ακτές είναι υπέροχη. Αξίζει να σημειώσουμε ότι στην περιοχή τής Κακιάς Θάλασσας υπάρχει μια δολίνη στις νότιες όχθες τής ρεματιάς που βγαίνει στην ακτή.

Το ανατολικό όριο τού δασικού χωματόδρομου πρακτικά είναι τα όρια μιας αχανούς ιδιωτικής περιτειχισμένης έκτασης, στην οποία υπάρχει ένα ημιτελές κτίσμα, που υποθέτω επρόκειτο να γίνει υπερπολυτελής κατοικία, αλλά δείχνει να εγκαταλείφθηκε (*) ενώ κατοικείται ένα μικρό της μέρος. Θα άξιζε να επισκεφτούμε τη σπηλιά με την εντυπωσιακή είσοδο (βλέπε τη δεύτερη από τις εικόνες που ακολουθούν), αλλά η πρόσβαση από κάτω εμποδίζεται από το τείχος και φράκτες ενώ από πάνω μάλλον το κατέβασμα δείχνει προβληματικό (δεν υπάρχει μονοπάτι και το έδαφος είναι κατά τόπους πολύ επικληνές και σαθρό) εκτός αν επιχειρηθεί από κατάλληλα εξοπλισμένη έμπειρη ομάδα.

Επιστρέφοντας έκανα μια μικρή παράκαμψη στα όρια μιας βραχώδους προεξοχής. Στο δυτικό της άκρο υπάρχει πέρασμα να κατέβεις που οδηγεί σε ένα χώρο με αβαθείς σπηλιές και βραχοσκεπή όπου με πέτρες και τούβλα κάποιος/οι ερημίτης/ες έχτισε/αν μια μικρή κατοικία, η οποία δείχνει να κατοικούνταν μέχρι πρόσφατα.  

(*) Η εικόνα αυτή είναι μια καλή ευκαιρία να θυμίσουμε εν τάχει ότι ο νεοελληνικός μας πολιτισμός δεν έχει καμία σχέση με τον πολιτισμό εκείνων, τον πολιτισμό των οποίων μάς αρέσει να λέμε ότι κληρονομήσαμε. Το θέμα δεν έχει να κάνει με DNA ή ανακατέματα φυλών κ.λπ. αλλά με τη ΣΤΑΣΗ ΖΩΗΣ. Οι αρχαίοι Έλληνες, με την εξαίρεση τού Πλάτωνα, η φιλοσοφία τού οποίου ήταν άσχετη με την ελληνική φιλοσοφία και στάση ζωής και ανασκευάστηκε πλήρως από τον Αριστοτέλη, ήτανε μονιστές και αγαπούσαν αυτή τη ζωή, την οποία θεωρούσανε μοναδική και ανεπανάληπτη. Μέχρι την πρώτη μεγάλη αλλοίωση τού τρόπου ζωής τους, που βεβαίως διέφερε από πόλη σε πόλη, την οποία προκάλεσε η μακεδονική κατάκτηση, στα πολιτικά τους συστήματα δεν περιλαμβανόταν η κληρονομική βασιλεία (την οποία εγκατέλειψαν από τα προϊστορικά χρόνια) – θεσμό τον οποίο ακόμα και σήμερα νοσταλγούνε αφύσικα πολλοί στην Ελλάδα. Ο πλουτισμός και ο πλούτος ήταν μεν θεμιτά αλλά ο πλούσιος επέστρεφε σημαντικό μέρος των εσόδων του ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΠΟΥ ΤΟΥ ΕΠΕΤΡΕΠΕ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΝΑ ΠΛΟΥΤΙΣΕΙ Ή / Ή ΚΑΙ ΝΑ ΠΑΡΑΜΈΝΕΙ ΠΛΟΥΣΙΟΣ (στην αρχαία Αθήνα οι πολύ πλούσιοι υποχρεωνόντουσαν να προσφέρουν στην πόλη και να συντηρούν από μια τριήρη). Ένα τρίτο έχει να κάνει με τα κτίρια. Οι αρχαίοι Έλληνες κατασκευάζανε περίτεχνα δημόσια κτίρια, αλλά τα σπίτια τους ήταν τόσο όσο. Αυτό, όπως εύστοχα έχει επισημάνει ο Δημήτρης Καμπούρογλου στο έργο του «Το Ριζόκαστρο» (το οποίο έχουμε παρουσιάσει ολόκληρο στο παρόν ιστολόγιο), ήτανε κάτι που διατηρήθηκε και στα μεσαιωνικά χρόνια. Ουσιαστικά μες στον 20 αι. και μετά γεμίσαμε οικίες, ακόμα και από ανθρώπους που στερούνταν τα πάντα για να εξασφαλίσουνε τους πόρους, όπου τα μόνα που δεν χωρούν είναι η αμετροέπεια και η ματαιοδοξία τού νεοέλληνα.