Στο παρόν παρουσιάζονται λίγες εικόνες αφενός από τα σκαλοπάτια τα οποία ανεβαίνουνε στο εσωτερικό τού ενετικού κάστρου στο Παλαμήδι* και τα οποία σύμφωνα με έναν αστικό μύθο είναι 999 τον αριθμό αλλά τελικά είναι 857 αφετέρου την Ακροναυπλία, την ακρόπολη δηλαδή τού αρχαίου Ναυπλίου**.
Η διαδρομή την οποία ακολούθησα, από το χώρο παρκαρίσματος στο λιμάνι, έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:
Ακολουθούν εικόνες από
-την άνοδο στα σκαλοπάτια στο Παλαμήδι.:
Στην επόμενη εκτός των άλλων, στο βάθος, πάνω, δεξιά διακρίνεται το Άργος και το κάστρο Λάρισσα.:
-την «Πύλη τής Ξηράς». Φτιάχτηκε το 1687 από τους ενετούς από γρανίτη τής περιοχής. Η σημερινή πύλη είναι ανακατασκευή μετά την καταστροφή της το 1894. Στο πάνω μέρος υπήρχε το λιοντάρι τού Αγίου Μάρκου και δεξιά και αριστερά του υπήρχανε τα οικόσημα των Αυθεντών τού Ναυπλίου και της Βενετίας. Το όνομά της το οφείλει στο ότι ήταν η μοναδική πύλη τότε τού Ναυπλίου ενώ μπροστά της υπήρχε τάφρος γεμάτη νερό, που συνδεότανε με τη θάλασσα.:
-τον Προμαχώνα Γκριμάνι και το κάστρο των Τόρων, μες στο οποίο χτίστηκε το εγκαταλελειμμένο σήμερα ξενοδοχείο Ξενία. Το κάστρο των Τόρων, το «φράγκικο κάστρο» τής Ακροναυπλίας, χτίστηκε από τους ενετούς μετά τα μέσα του 15ου αι.:
-δυτικά τού ρολογιού τής Ακροναυπλίας, του Ι.Ν. Αγ. Αναργύρων και της θέσης που βρισκότανε το «Εθνικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο» τού Καποδίστρια...
...από το «ρωμαίικο κάστρο», όπου σήμερα ένα πυκνό δάσος φραγκοσυκιών έχει πνίξει τα οχυρωματικά έργα των ναζιστών στα χρόνια τής κατοχής.:
-το Μνημείο, με το ποίημα τού Γιάννη Ρίτσου, για τους φυλακισμένους και εκτελεσμένους κομμουνιστές στις φυλακές τής Ακροναυπλίας. Από εδώ μάλιστα μεταφερθήκανε στην Καισαριανή οι διακόσιοι που εκτελέστηκαν από τούς ναζί την πρωτομαγιά τού 1944.:
---
-τη βόρεια πύλη τής Ακροναυπλίας, από όπου κατέβηκα στην πόλη.:
Το Παλαμήδι είναι φρούριο στο Ναύπλιο της Ελλάδας το οποίο κατασκευάστηκε το 1687 από τους Βενετούς, ύστερα από την κατάληψη του λόφου στον οποίο βρίσκεται, μετά από σφοδρή μάχη με τους Οθωμανούς κατά τον Βενετοτουρκικό Πόλεμο. Ο λόφος πάνω στον οποίο βρίσκεται έχει ύψος 216 μέτρα και η ανάβαση στο Παλαμήδι γίνεται είτε μέσω αμαξωτής οδού είτε μέσω μιας σκάλας με πολλά σκαλοπάτια (γνωστά ως 999 σκαλοπάτια, ενώ στην πραγματικότητα είναι 857 σκαλοπάτια). Το 1715, κατά την διάρκεια του τελευταίου Βενετοτουρκικού Πολέμου οι Οθωμανοί το κυρίευσαν αφού ανατίναξαν τμήμα του.
Έχει έξι προμαχώνες: οι βορειοδυτικοί ονομάζονται Ρομπέρ και Αγ. Ανδρέα, οι βορειοανατολικοί προμαχώνες Λεωνίδα και Μιλιτιάδη, και οι νότιοι Θεμιστοκλή και Φωκίωνος. Αυτός του Αγ. Ανδρέα έχει τον ομώνυμο ναό και τη φυλακή (όπου κρατήθηκε ο Κολοκοτρώνης).
Ελληνική Επανάσταση
Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 οι Τούρκοι οχυρώθηκαν στο Παλαμήδι αλλά στις 30 Νοεμβρίου 1822 οι Έλληνες το κατέλαβαν έπειτα από μάχη στην οποία συμμετείχαν ο Στάικος Σταϊκόπουλος ο Μοσχονησιώτης και 300 άνδρες.
Μετά την Επανάσταση, το Παλαμήδι χρησίμευσε σαν φυλακή, στην οποία το 1833 φυλακίστηκε ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και αποφυλακίστηκε 11 μήνες μετά, έπειτα από χάρη του βασιλιά Όθωνα.
Προστατευόμενος βιότοπος
Οι περιοχές του Παλαμηδίου και της Ακροναυπλίας είναι προστατευόμενος βιότοπος του Natura 2000 κατά μία έκταση 3,7 τ.χλμ. Η βλάστηση του λόφου περιλαμβάνει πετρώδεις θαμνότοπους με φρύγανα, απόκρημνες ασβεστολιθικές πλαγιές με χασμοφυτική βλάστηση και δάση πεύκων. Στα προστατευόμενα είδη της χλωρίδας περιλαμβάνονται: Στάχυς του Σουώνσον υποείδος αργολικός, καμπανούλα andrewsii, πετροραγία αρμεριοειδής, δάφνη ιασμινοειδής, ερύσιμο το Κορινθιακό, στάχυς ο χρυσανθής. Στην πανίδα περιλαμβάνονται τα προστατευόμενα είδη: πράσινες χελώνες, σαύρες του Μοριά, γουστέρα της Πελοποννήσου, δεντρογαλιές, γουστέρα του Ταύρου, κ.α.
Η Ακροναυπλία είναι βραχώδης χερσονησίδα που αποτελούσε στην αρχαιότητα την ακρόπολη του Ναυπλίου. Βρίσκεται απέναντι από το Μπούρτζι και δεξιά του Ναυπλίου κατά την είσοδο στο μυχό του Αργολικού κόλπου. Είναι προσιτή μόνο από Βορρά δια μιας τεχνητής ιστορικής χαράδρας τη λεγόμενη Αρβανιτιά. Η χερσονησίδα αυτή έχει μέσο ύψος από επιφάνεια θαλάσσης 45 μ., μέγιστο μήκος από ανατολάς προς δυσμάς 900 μ. και πλάτος περίπου 400 μ. Κάποια μέρη των τειχών της Ακροναυπλίας είναι κυκλώπεια που αποτέλεσαν τις βάσεις των μετέπειτα οχυρώσεων, τα οποία τμήματα σώζονται μέχρι και σήμερα.
Η ιστορία της Ακροναυπλίας
Οι Ενετοί
Η ιστορία της Ακροναυπλίας ακολουθεί την ιστορική τύχη του Ναυπλίου που περιήλθε στους Ρωμαίους, τους Βυζαντινούς, τους Φράγκους, τους Ενετούς και τους Τούρκους της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μέχρι την απελευθέρωση της Ελλάδας. Συγκεκριμένα οι Ενετοί είχαν προβεί σε συστηματική νέα οχύρωση σύμφωνα με το νέο οχυρωματικό καθεστώς που είχε επιβάλει η ανακάλυψη της πυρίτιδας και η παράλληλη χρήση των πυροβόλων όπλων. Έτσι το 1502 επαύξησαν την οχύρωση με την κατασκευή του βορειοανατολικού πύργου που βλέπει προς το Παλαμήδι καθώς και τον αυτοτελή προμαχώνα στη δυτική πλευρά προς τον κόλπο στον οποίο και τοποθέτησαν πέντε μεγάλα ισομεγέθη πυροβόλα (κανόνια) τα λεγόμενα τότε «πέντε αδέλφια», εξ ου και η τότε ονομασία «κάστρο πέντε αδέλφια».
Η κατάληψη από τους Τούρκους
Το 1540 το Ναύπλιο καταλήφθηκε από τους Τούρκους οι οποίοι ενίσχυσαν περισσότερο την οχύρωση της Ακροναυπλίας με μεγαλύτερα κανόνια ονομάζοντάς την Ιτς-Καλέ (= εσωτερικό κάστρο). Το 1686 ακολουθεί δεύτερη ενετική κυριαρχία του Ναυπλίου και αυτής το 1715 δεύτερη τουρκική κυριαρχία. Σ' αυτή την περίοδο οι Τούρκοι ενισχύουν το Ιτς-Καλέ και το Παλαμήδι με 400 κανόνια, εκ των οποίων τα 84 ήταν των 64 λιβρών έκαστο. Τις παραμονές της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 οι Τούρκοι συνέχιζαν τις επισκευές και νέες κατασκευές του κάστρου.
Ο ξεσηκωμός
Τη νύχτα της 30ης Νοεμβρίου του 1822 οι Έλληνες υπό τον Στάικο Σταϊκόπουλο καταλαμβάνουν το Παλαμήδι και με τα κανόνια αυτού άρχισαν να κανονιοβολούν την Ακροναυπλία. Στις 3 Δεκεμβρίου (μόλις 3 ημέρες μετά) οι Τούρκοι αναγκάσθηκαν και παρέδωσαν το κάστρο στον τότε αρχιστράτηγο Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ο οποίος υψώνει στις επάλξεις τη σημαία της ελευθερίας και τοποθετεί πρώτο φρούραρχο του κάστρου τον Σπετσιώτη Αναστάσιο Κουτρουμπή. Δυστυχώς όμως η ελληνική φαγωμάρα που ξέσπασε το 1824 συνέπεια της οποίας ήταν η σύλληψη του Κολοκοτρώνη και η φυλάκισή του στην Ύδρα οδήγησε την τότε κυβέρνηση στην αλλαγή του φρουράρχου τοποθετώντας τον έμπιστο αυτής Νάσο Φωτομάρα. Το 1828 όταν έγινε κυβερνήτης ο Ιωάννης Καποδίστριας αρχιφρούραρχος των Φρουρίων του Ναυπλίου ανέλαβε ο συνταγματάρχης Καρλ Βίλχελμ φον Χάιντεκ ο οποίος με τη σειρά του παραχώρησε τη φρουραρχία της Ακροναυπλίας σε 50 Σπετσιώτες υπό τον Καπετάν Νικόλαο Γουδή.
Την εποχή εκείνη ο Κυβερνήτης αντιλαμβανόμενος την αξία του φρουρίου φρόντισε για τον καθαρισμό του από τους σωρούς των ερειπίων και ανοικοδόμησε όλα τα τμήματα που είχαν υποστεί φθορές όπως και του κανονιοστασίου που είχε ολοσχερώς γκρεμιστεί. Επίσης ίδρυσε εντός του χώρου στρατιωτικό νοσοκομείο καθώς και ένα μικρό ναό πλησίον αυτού.
Τον 19ο αιώνα
Κατά την βασιλεία του Όθωνα ο βαυαρικός στρατός που ανέλαβε τη φρούρηση του Ναυπλίου συμπλήρωσε τις επισκευές των οχυρωμάτων, την ανέγερση στρατιωτικών αποθηκών και τελειοποίησε τις εγκαταστάσεις του στρατιωτικού νοσοκομείου. Μετά την μεταφορά της πρωτεύουσας από το Ναύπλιο στην Αθήνα ο Όθωνας διέταξε τον Ιούλιο του 1835 την γενική επισκευή όλων των οχυρωματικών έργων και των προμαχώνων της Ακροναυπλίας (Ιτς-Καλέ), καθώς και τον εξοπλισμό με νέα πυροβόλα.
Κατά τη βασιλεία του Γεωργίου του Α΄ μέσα στο φρούριο αυτό κτίσθηκαν μεγάλοι στρατώνες πεζικού, στρατιωτικές φυλακές καθώς και μεγάλες υπόγειες δεξαμενές συλλογής ομβρίων υδάτων. Την εποχή εκείνη η Ακροναυπλία αποτελούσε το κέντρο στρατωνισμού όλων των στρατιωτών της Πελοποννήσου.
Τον 20ο αιώνα
Επί βασιλείας των Κωνσταντίνου του Α΄ και Αλεξάνδρου του Α΄ οι στρατιωτικές πλέον φυλακές της Ακροναυπλίας άρχισαν σιγά σιγά να ευπρεπίζονται σύμφωνα με τα νεότερα σωφρονιστικά συστήματα και με απασχόληση των καταδίκων σε επαγγελματικές δραστηριότητες συγκροτώντας διάφορα συνεργεία π.χ. ξυλουργών, υποδηματοποιών κ.λπ.
Τα τμήματα του κάστρου
Το δυτικό τμήμα είναι το Ρωμέικο κάστρο. Ένα διαχωριστικό τείχος με πύργο το χωρίζει από το κεντρικό τμήμα, το Φράγκικο κάστρο, όπου στο βόρειο άκρο του βρίσκεται το Ρολόι του Ναυπλίου. Αυτό χωρίζεται σε δύο μέρη από το φραγκικό διατείχισμα Cambello. Στο ανατολικό μέρος ο Ι. Καποδίστριας έκτισε το στρατιωτικό νοσοκομείο και τον ναό των Αγ. Αναργύρων. Το Φράγκικο κάστρο τελειώνει στο Ανατολικό τείχος. Aνατολικά είναι το κάστρο Tορόν, στο νοτιοανατολικό άκρο του οποίου βρίσκεται η Πύλη της Θάλασσας. Πιο ανατολικά από το κάστρο Τορόν είναι ο προμαχώνας Grimani.
Τόπος εξορίας
Την άνοιξη του 1937, κατά την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, οι στρατιωτικές φυλακές της Ακροναυπλίας μετατράπηκαν σε «Στρατόπεδο Κράτησης Κομμουνιστών» και στέλνονταν οι πολιτικοί αντίπαλοι του καθεστώτος. Στην «Ακρό» όπως αποκαλούσαν οι πολιτικοί κρατούμενοι την Ακροναυπλία, φυλακίστηκαν εκατοντάδες κομμουνιστές, αντιφασίστες και δημοκρατικοί πολίτες. Τον Απρίλιο του 1941 κρατούνταν εκεί 600 περίπου άτομα. Ανάμεσά τους τα ηγετικά στελέχη και βουλευτές του ΚΚΕ Γ. Ιωαννίδης, Κ. Θέος, Α. Τζήμας, Β. Βερβέρης, Μ. Σινάκος, Δ. Μενύχτας, Φ. Παπαδόπουλος, Μ. Παπαρήγας, Σ. Σκλάβαινας, Γ. Ζέβγος, Δ. Γληνός, Α. Τσίπας, Π. Πουλιόπουλος, Νίκος Νεγρεπόντης, Μ. Τιμογιαννάκης, Α. Τσουρτσούλης, Α. Φλούντζης κ.α.
Τη νύχτα της 30ης Αυγούστου 1937 έγινε οργανωμένη ένοπλη δολοφονική επίθεση από τη μεταξική φρουρά της Ακροναυπλίας με επικεφαλής τον ανθυπασπιστή Μπουγά. Απόσπασμα χωροφυλάκων έβαλε με πολυβόλα από το προαύλιο των φυλακών κατά των θαλάμων των κρατουμένων με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο δάσκαλος Παύλος Σταυρίδης.
Στη διάρκεια της Κατοχής οι συνθήκες κράτησης των πολιτικών κρατουμένων ήταν δραματικές και πολλοί πέθαναν από πείνα (Θόδωρος Μάγγος, Ευριπίδης Ωρολογάς κ.α) ενώ αρκετοί μεταφέρθηκαν σε άλλα στρατόπεδα. Η απελευθέρωση της Ελλάδας απο τους Γερμανούς βρήκε στην Ακροναυπλία κρατούμενους κομμουνιστές που απελευθερώθηκαν.
Η Ακροναυπλία έγινε και πάλι τόπος εκτόπισης πολιτικών κρατουμένων μετά τον πόλεμο, όταν ο Αντιβασιλέας Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός επανέφερε σε ισχύ τα διαρκή στρατοδικεία.
Τέλος επί βασιλείας Παύλου του Α΄ διατάχθηκε το οριστικό κλείσιμο των φυλακών της Ακροναυπλίας όπου ακολούθησε το γκρέμισμα αυτών και στη θέση του ανοικοδομήθηκε μεγάλη ξενοδοχειακή μονάδα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου