Ο Luigi Pirandello θεωρείται ως ένας από τους κορυφαίους θεατρικούς συγγραφείς στον κόσμο και αναμφίβολα τα έργα του έχουνε μεταφραστεί και παιχτεί οπουδήποτε το θέατρο βρίσκεται ψηλά στις πολιτιστικές εκδηλώσεις ενός λαού. Αυτό που ίσως δεν είναι τόσο γνωστό είναι πως ο Luigi Pirandello ξεκίνησε ως ποιητής και μάλιστα, μεταξύ 1889 και 1912, εξέδωσε έξι ποιητικές συλλογές: Mal Giocondo (1889), Pasqua di Gea (1891), Elegie Renane (1895), Zampogna (1901), Fuori di chiave (1912) και Poemetti & Poesie sparse (1890 – 1922), οι οποίες δεν έχουνε μεταφραστεί στα ελληνικά, πλην ίσως μεμονωμένων ποιημάτων σε ανθολογίες.
Στην πρωτότυπη γλώσσα, τα ιταλικά, μπορεί κάποιος να βρει και κατεβάσει ελεύθερα, σε μορφή pdf, όλα του τα ποιήματα, στην ιστοσελίδα: liberliber.eu - pirandello - tutte le poesie.pdf.
Ψάχνοντας στο διαδίκτυο για αγγλικές μεταφράσεις είδα ότι επίσης δεν υπάρχουν και θέλοντας να προσεγγίσω ένα από τα πιο γνωστά του ποιήματα, το: Settembre, ζήτησα από το ChatGPT μια μετάφραση στα αγγλικά (είναι η αγγλική απόδοση κατωτέρω) με σκοπό να επιχειρήσω, από αυτήν, μια απόδοση στα ελληνικά. Η επιλογή τής AI, και όχι μιας διαδικτυακής μεταφραστικής μηχανής, δεν αφορά μόνον τα σχόλια με τα οποία συνοδεύει την απόδοση (σ.σ. τα οποία σχόλια είναι χρήσιμα, αλλά θα πρέπει να μην θεωρούνται θέσφατα και να αξιολογούνται κατά το δυνατόν) είναι γιατί το αποτέλεσμα είναι μακράν πιο αξιόπιστο αφού οι δεύτερες χάνουνε και αλλοιώνουνε σημαντικά το πρωτότυπο. Να σημειωθεί επίσης ότι η τριπλή ομοιοκαταληξία, που δίνει έναν παιχνιδιάρικο χαρακτήρα στο ποίημα (σ.μ. δεν μεταφέρεται στη μετάφραση, αφού στις όποιες προσπάθειες μου, μεταφοράς της, το αποτέλεσμα υστερούσε), δεν υπερκαλύπτει το κυρίαρχό του βαθιά ποιητικό νόημα: Οι ελπίδες έφυγαν, αλλά οι φωλιές που τις φιλοξενούνε δεν γκρεμιστήκανε και τις περιμένουν, μήπως κάποτε επιστρέψουν.
SETTEMBRE
Le speranze se ne vanno
come rondini a fin d'anno:
torneranno?
Nel mio cor vedovi e fidi
stanno ancora appesi i nidi
che di gridi
già sonaron brevi e gaj:
vaghe rondini, se mai
con i raj
del mio Sole tornerete,
le casucce vostre liete
troverete.
SEPTEMBER
Hopes depart
like swallows at the year’s end:
will they return?
In my heart, widowed and faithful,
the nests still hang,
the nests that once rang
with brief and merry cries.
Wandering swallows, if ever
you return with the rays
of my Sun,
you will find your happy
little homes awaiting you.
ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ
Οι ελπίδες φεύγουν
όπως τα χελιδόνια στο τέλος τού χρόνου:
θα γυρίσουν;
Στην καρδιά μου κρέμονται ακόμα
οι φωλιές: χήρες και πιστές,
οι φωλιές που αντιλαλούσαν κάποτε
από σύντομες και χαρούμενες φωνές.
Περιπλανώμενα χελιδόνια,
αν ποτέ γυρίσετε,
με τις ακτίνες τού Ήλιου μου αντάμα,
τα χαρούμενα θα βρείτε
μικρά σας σπιτάκια να σας περιμένουν.
