15 Οκτωβρίου 2026

[στη Μακρόνησο, 11.10.2026] – ΙΙ

Το παρόν είναι το 2ο μέρος τού αφιερώματος στο χώρο Μνήμης και Βασανισμού στη Μακρόνησο (εδώ το 1ο μέρος), και αφορά εικόνες από την πεζοπορική διαδρομή – της εκδήλωσης τού ΕΟΣ Φυλής, την οποία ακολούθησα – από το ύψος τού χωματόδρομου πάνω από την Προβλήτα μέχρι το Φάρο, στο νότιο άκρο τού νησιού και πίσω, και τεσσάρων ασβεστοκάμινων, τα οποία πρόσεξα δίπλα στο χωματόδρομο και για τα οποία θα γίνει ειδική αναφορά στο τέλος τού παρόντος.
Η διαδρομή δεν παρουσιάζει δυσκολίες, εκτός να έχει ζεστό καιρό και ηλιοφάνεια που σε κουράζει, αφού στο μεγαλύτερο μέρος της γίνεται σε βατό χωματόδρομο χωρίς υψομετρικές διαφορές εκτός από τα τελευταία 900 περίπου μ., στα οποία κινείται σε πλαγιά σε υποτυπώδες μονοπάτι και κατσικόδρομους, που απαιτούνε λίγη προσοχή αλλά δεν προβληματίζουν.
Η διαδρομή την οποία ακολουθήσαμε (αφορά και την προηγούμενη ανάρτηση) έχει σημειωθεί στο χάρτη από το Google earth:





































Ακολουθούνε λίγες εικόνες από
-την ανωτέρω διαδρομή:





















Στις τέσσερις επόμενες οι εγκαταστάσεις τού διοικητηρίου:





























































-τα ασβεστοκάμινα:
Κατ’ αρχάς να πω ότι δεν περίμενα να συναντήσω ασβεστοκάμινα στη Μακρόνησο – άσε που τα κατωτέρω τέσσερα τα είδα απλά βηματίζοντας, δίπλα στο χωματόδρομο που περάσαμε, κάτι που σημαίνει ότι θα υπάρχουνε περισσότερα. Δεδομένων ότι
--επί τουρκοκρατίας και αργότερα μέχρι και το 19ο αι. ήταν ακατοίκητη ή το πολύ-πολύ κάποιοι βοσκοί να αφήνανε τα κοπάδια τους,
--σε ολόκληρη τη δυτική πλαγιά, στην οποία περπατήσαμε, δεν υπάρχουν εμφανείς ασβεστόπετρες ή ασβεστολιθικά πετρώματα να τα σπάσει κανείς και να φτιάξει ασβεστόπετρες,
και το πρώτο που πρόσεξα για μένα ήταν έκπληξη!
Να ήτανε παλαιότερα, δηλαδή μεσαιωνικά και πίσω, αποκλείεται, άρα η μόνη περίοδος κατασκευής και λειτουργίας τους ήτανε το πρώτο μισό τού 20ου αι. Και όπως γίνεται αυτονόητο, αυτοί που τα χτίσανε και αυτοί που τα λειτουργήσανε ήταν οι εξόριστοι - και ποιος ξέρει από πόσο μακριά θα κουβαλούσανε τις ασβεστόπετρες;.
Στην ιστοσελίδα haniotika-nea.gr, μας περιγράφει ένας εξόριστος και θύμα βασανισμών στη Μακρόνησο: Η καθημερινότητα ήταν εφιαλτική για τους χιλιάδες κρατούμενους στην ουσία που έμεναν σε σκηνές στο αφιλόξενο νησί που δεν έχει δέντρα, παρά μόνο άμμο και πέτρα. «Υπήρχε ένα βάρβαρο σύστημα τιμωριών, πέρα από το καθημερινό ξύλο και τα βασανιστήρια για ασήμαντη αφορμή, κυρίως τα βράδια στις χαράδρες του νησιού. Προσπαθούσαν για την ηθική και σωματική εξόντωσή μας», θυμάται ο κ. Μεντάκης. Πολλά τα χαρακτηριστικά συμβάντα που έχουν παραμείνει στη μνήμη του συνομιλητή μας. «Φτιάχναμε ασβεστοκάμινα για τα κτήρια που θα φιλοξενούσαν το στρατόπεδο. Κάθε ομάδα έπρεπε να μαζέψει ξύλα. Μέσα σε λίγο χρονικό διάστημα έπρεπε να βρεις ξύλα, δεν έβρισκες οι αλφαμίτες, οι ραβδούχοι σε ξυλοφόρτωναν άγρια. Είχαμε πάλι τενεκεδάκια με τα οποία μαζεύαμε άμμο από τις παραλίες για να τη χρησιμοποιήσουν για λάσπη για τα κτήρια που φτιάχναμε. Οι ακτές της Μακρονήσου είναι γεμάτες βράχια, δύσκολα έβρισκες την άμμο. Αν δεν γύριζες με γεμάτο το τενεκάκι, σε έβγαζαν από τη γραμμή οι αλφαμίτες και σε έδερναν. Το πιο γνωστό από τα βασανιστήρια ήταν το κουβάλημα της πέτρας. Καθημερινά μας έβαζαν να κουβαλάμε τεράστιες πέτρες από τη μια πλευρά του νησιού στην άλλη. Τις ρίχναμε λέει στη θάλασσα για να γίνει δρόμος προς το Λαύριο. Τρίχες! Καθαρό βασανιστήριο για να μας εξοντώσουν. Όσο ήσουν βέβαια στη Μακρόνησο απαγορεύονταν να μιλάς στον διπλανό σου. Αλίμονό σου αν σε έβλεπαν οι φύλακες, οι αλφαμίτες. Πήγαινες κατευθείαν στις χαράδρες…

Ακολουθούν εικόνες τους, με τυχαία σειρά:
37°39'19''N 24°06'16''E


















37°40'59''N 24°06'41''E




















37°41'02''N 24°06'38''E



















37°41'27''N 24°06'46''E





Δεν υπάρχουν σχόλια: